Quốc Gia Hành
Chánh    >> Home


Bác Túc Gái

Viết tặng bạn già Đặng Huy Túc

            Hôm chủ nhật 6 tháng 7, 2008 tôi tới Chùa Liên Hoa ở Garden Grove để cầu nguyện cho Bác Túc gái trong buổi lễ 49 ngày. Bác Túc trai nói rằng lễ 49 ngày mà các cụ nhà ḿnh thường gọi là “thất thất lai tuần” là lễ tiễn linh hồn người quá cố siêu thoát, về cơi vĩnh hằng tức không c̣n lảng vảng trong cơi dưong trần này nữa.

            Chùa Liên Hoa rất đẹp và rất rộng. Trời nắng gắt nhưng ngồi trong sân chùa vẫn mát rượi nhờ những tàn cây cao. Thỉnh thoảng nh́n Bác Túc trai, thân h́nh như khúc củi mục, đầu quấn vành khăn tang trắng, đi qua đi lại đón bạn bè, họ hàng tới dự lễ, tôi không khỏi thở dài. Giả dụ tôi hay mọi người, có muốn nói chuyện với bác, an ủi bác vài câu, chia sẻ nỗi buồn của bác cũng đành chịu v́ Bác bị điếc nặng. Mọi giao thiệp với Bác những năm gần đây chúng tôi phải nói qua bác gái rồi bác gái nói lại th́ “chàng” mới nghe được. Dường như bác chỉ c̣n nghe mỗi giọng bác gái thôi, c̣n ai nói ǵ bác cũng coi như bỏ ngoài tai hết.

            Trong khi chờ buổi lễ bắt đầu, mấy bà bạn của bác Túc gái ngồi ghế bên kể cho nhau nghe : “Tội nghiệp cái con Hân, cả đến khi gần chết mà nó không nghĩ tới thân nó mà nó cứ lo khi nó chết rồi th́ chồng nó sẽ khổ…”.

           Một bà khác nói : “Th́ ông Túc này cũng vậy. Một tuần sau khi con Hân mất, một người bạn lên thăm ông ấy, thấy ông ấy khô đét. Hỏi ra mới biết ông ấy ăn không được mà ngủ cũng không được. Để cho ông ấy khuây khỏa, người bạn ấy mới rủ ông ấy đi casino. Bọn mày biết không, vô casino rồi ấy hả, ông ấy cứ đi ṿng ṿng, nh́n chỗ này, ngó chỗ kia. Người bạn thấy lạ mới hỏi to “Mày t́m cái ǵ thế ?”. Ông Túc trả lời : “Tao đi kiếm vợ tao”. Người bạn xúc động qúa đứng lặng người không biết phải nói thế nào. Măi lúc sau ông Túc mới tâm sự : “Mày biết mà, mọi lần vô đây là tao đi với bà ấy nên tao cứ tưởng bà ấy đang ở đâu đó…”.

            Tôi học với Bác Túc trai tại Học Viện Quốc Gia Hành chánh từ năm 1958 tới năm 1962 rồi lại cùng nhau ra trường Đồng Đế theo học khóa sĩ quan hiện dịch. Bác Túc nổi tiếng trong Đại Đội 59 là “bệnh binh” v́ chân bác mắc cái bệnh ǵ tôi không biết, chỉ biết v́ bệnh đó mà bác không thể đi giầy. Lính quân trường mà không đi giầy th́ c̣n tập dượt cái nỗi ǵ. Thành ra Bác cứ đôi giầy vác vai, tà tà đi theo đoàn quân ra băi, nghe giảng rồi khi đại đội thực tập “thao trường đổ mồ hôi” th́ bác tà tà ngồi chờ đến giờ về trại.

            Măn khoá, chúng tôi được đeo lon chuẩn úy, rồi nhận nhiệm sở. Tôi đi Phú Yên, Đặng Huy Túc và Lê Tấn Nhiểu đi Quảng Tín là tỉnh mới thành lập do cắt từ tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngăi một số quận.. Ít năm sau, cậu Phó đốc sự Bắc Kỳ Đặng Huy Túc đi làm Phó Quận Chợ Mới tỉnh Long Xuyên với 130 ngàn dân theo đạo Ḥa Hảo.. Đường công danh của cậu có lẽ đă phát nên năm sau, cậu được thăng làm Phó tỉnh trưởng Kiến Tường.

            Măi tới khi cậu làm Phó tỉnh trưởng An Xuyên, trong dịp đi thanh tra ở Cà Mau, gặp cậu, lúc đó tôi mới giáp mặt bà Đặng Huy Túc lần đầu và biết bà Phó tên là Hân. Trong bữa ăn chiều ngoài phố thết đăi tôi, cậu mợ kể cho nghe cậu mợ chị cưới nhau từ năm 1961 nghĩa là trước khi ra trường một năm. Nhờ “đánh mau đánh mạnh” nên chỉ một năm đă có cậu con trai đầu ḷng ra đời, cậu mợ đặt tên là Đặng Huy Hoàng, nghĩa là hai vợ chồng tin tưởng cuộc đời đă bắt đầu huy hoàng rồi…

            Từ đó, tôi không gặp cặp vợ chồng này nữa, cũng chẳng biết ông bạn tôi làm chức ǵ, ở đâu và khi miền Nam rơi vào tay cộng sản tháng 4 năm 1975, ông ấy có chạy thoát hay cũng ở trong một trại tù cải tạo nào đó như tôi.

            Măi đến tháng 6 năm 1979, từ trại tỵ nạn đảo Bi Đông sang Los Angeles định cư, trong những ngày chân ướt chân ráo, tôi đă nghe điện thoại của bạn Túc gọi hỏi thăm. Tiếng bạn rổn rảng với “truyền thống” nói một câu lại cười một tiếng, khi hỏi qua loa t́nh trạng của tôi rồi hỏi địa chỉ nơi tôi tạm trú để “tao tới chở vợ chồng mày tới nhà tao ăn cơm để có th́ giờ “thuyết tŕnh” cho tụi mày nghe đời sống bên này mà tự liệu lấy thân”.

            Đó là lần thứ hai tôi gặp chị Đặng Huy Túc. Nét đặc biệt nơi chị là chị hay cười và lời nói th́ vừa dịu dàng vừa dí dỏm nên nhanh chóng tạo một không gian thân mật khi nói chuyện với nhà tôi dù là buổi gặp nhau lần đầu. Măi cho đến bây giờ tôi vẫn c̣n nhớ một câu chị nói nhiều lần với vợ tôi bữa đó và sau này những khi bạn bè tập họp ở nhà tôi, chị vẫn hay nói trước khi mở đầu câu chuyện nào đó bằng câu: “để tôi kể cho bồ nghe”.

            Trong bữa cơm hôm đó ở thành phố Alhambra c̣n có vợ chồng Nguyễn Huy Cẩm cũng là một đồng môn khoá 7 của Túc và tôi. Tôi kể cho hai anh nghe chuyện tù cải tạo, chuyện vượt biên. Túc kể cho tôi nghe chuyện gia đ́nh anh bỏ Sài g̣n di tản từ ngày 25 tháng 4, 1975 và đến Mỹ ngày 1 tháng 5 . Tôi hỏi “sao mày giỏi thế”. Túc cười : “Giỏi đ. Ǵ. Vợ tao nó được bạn bè thương cho qúa giang, nếu không th́ tao cũng kẹt ở lại, cũng đi tù cải tạo như mày rồi”.

            H́nh như nói về vợ khiến bạn tôi cao hứng kể : “Vợ chồng tôi và các con đặt chân lên Fort Chaffee, bang Arkansas đúng ngày 1 tháng 5, 1975. Nghỉa là chỉ ở tại trại nghỉ mát của sĩ quan hạm đội 7 ở ngoài khơi Philippines một tuần là vô Mỹ rồi”.

            Tôi hỏi : “Thế lúc đó tụi mày làm ǵ để sống ?”. Túc cười đáp : “Catholic Charity bảo lănh đưa từ Arkansas đi Chicago. Bà vợ tao đi làm ngay. Tao ở nhà giữ con. Mấy tháng sau tao mới đi làm Mail Clerk tại bộ chỉ huy của công ty Montgomery Ward. Đến tháng 7, 1977 th́ dọn về Cali”.

            Tôi chưa kịp hỏi th́ Túc nói tiếp : “Về đây chỉ một ḿnh tao đi làm thôi. Tao làm hai job. Một job từ 7 giờ sáng tới ba giờ chiều. Jos sau tới 11 giờ đêm. Tao bảo bà xă ở nhà trông coi con cái, v́ sợ tụi nó mất gốc. Thế nhưng bà ấy đâu có chịu ngồi yên. Bà ấy may đồ trong những lúc con cái đi học và buổi tối để kiếm thêm tiền cho các con ăn học đầy đủ…”.

            Tôi nh́n chị Túc, định nói vài ba câu khen ngợi th́ chị đă chỉ vào góc pḥng. Tôi nh́n theo th́ thấy một chiếc máy may. Chị nói : “Anh chị nghỉ ít ngày đi rồi tôi lo”. Quay sang vợ tôi, chị nắm tay, nói thêm : Chị đang mang bầu, lại có con nhỏ nữa, theo tôi th́ tạm thời là cứ xin welfare cái đă. Rồi tôi sẽ hướng dẫn chị may đồ, tháng cũng có thêm vài trăm”.

            Khi chúng tôi vừa thuê được nhà th́ chị Túc và một chị bạn của chị đă chở vợ chồng tôi đi mua máy may trả góp, do chị bạn bảo lănh. Chị dạy nhà tôi cách sử dụng máy, từ việc gắn kim xỏ chỉ. Chị kiếm vải vụn cho nhà tôi tập may và luôn luôn khuyến khích “Dễ ợt à, chỉ nửa giờ là quen” khi nhà tôi e ngại đặt chân lên bàn máy v́ từ bé tới giờ chưa khi nào cầm tới cây kim may vá.

            Ngày hôm sau, chị đưa nhà tôi tới hăng may mà chị vẫn lấy đồ. Chủ là một bà Cuba tỵ nạn, nói tiếng Mỹ có lẽ chỉ hơn ḿnh ở chỗ đă sống nhiều năm trên đất Mỹ.

            Thế là chị Túc đă mở đường cho vợ chồng tôi đi vào nghề may.

            Lúc đó, v́ xin welfare nên phải đi học nghề. Cơ quan thiện nguyện bảo trợ gia đ́nh tôi lại do một đồng môn của tôi làm giám đốc nhưng chả khi nào tôi được gặp ông bạn này v́ một viên chức, cũng là người Việt ḿnh cả, ngồi ở pḥng ngoài cứ trả lời : “Chuyện của anh là do tôi giải quyết, không cần tới giám đốc”. Một lần ông bảo tôi viết thư cảm ơn cơ quan của ông đă bảo lănh. Tôi kư tên tôi là Đỗ Tiến Đức, ông không chịu, bảo phải đề là Đức Tiến Đỗ, và viết không bỏ dấu. Ít ngày sau, ông gọi tôi tới, bảo tôi phải ghi tên học nghề. Ông hỏi tôi muốn nghề ǵ ? Tôi trả lời : Dạ, thợ tiện. Ông gật gù : Có phải ai nói với anh rằng nghề thọ tiện lương cao không ?. Tôi lắc đầu : Dạ, không. Ông ngạc nhiên : Thế tại sao anh có ư nghĩa đi học thợ tiện ?. Tôi trả lời : Tại tôi thấy ông đọc tên tôi là Đục Tiện Đo, th́ học nghề đó là đúng ư trời rồi c̣n ǵ.

            Hai vợ chồng tôi đi học ở Glendale college. Tài tử Bảo Ân cũng theo tôi đi học nghề thợ tiện. Nhưng năm sau, vợ tôi bàn chuyện mở xưởng may v́ “em đă học được nghề rồi và em biết vụ này cũng có tiền lắm”.

            Bà vợ tôi nói là làm, với quân sư là chị Túc. Chị lại đưa đi mua các loại máy cho tiệm may như máy một kim, máy vắt sổ, máy làm khuy, máy đóng nút. Chị giới thiệu những bạn bè đang có xưởng may đua tôi tới hăng cắt. Mỗi khi có hăng nào tới xét, chị bốc điẹn thoại, huy động vài chị bạn tới, đóng vai thợ ngồi chờ đồ may khiến người đại diện hăng cảm động t́nh cảnh thất nghiệp của nhóm di dân này bèn giao cho đồ may thử.

            Rồi th́ nghề dạy nghề, vợ chồng tôi mỗi ngày một phát đạt. Lúc “cực thịnh” trong xưởng của vợ chồng tôi có tối ba chục thợ. Thĩnh thoảng chị Túc cũng lấy đồ của chúng tôi, nhưng sau chị ngại đi xa nên thôi.

            Từ đó, giữa hai gia đ́nh gặp nhau trong những buổi khoá 6 và 7 Quốc gia Hành chánh của chúng tôi họp mặt ở nhà tôi. Các con tôi gọi chị Túc là Bác Túc gái. Bác Túc gái là người nổi tiếng với món bánh đúc đậu phọng ai ăn cũng khen ngon. Nhưng có bà nào hỏi cách làm th́ chị dí dỏm trả lời, muốn ăn th́ cứ gọi tớ một tiếng là có ngay, không suớng hơn là phải làm lấy sao.

            Ngày vui chẳng được bao lâu th́ được tin bác Túc gái bị cancer buồng trứng, phải giải phẫu, phải chạy điện. Gặp Bác, bác nói : “Khi vô tắm, đưa tay ṿ đầu, bỗng thấy tóc nó tuột từng mảng, ḿnh hoảng qúa, ḿnh hét lên !”. Rồi th́ tóc mọc lại. Bác mừng vui nói : “Bác sĩ bảo hết rồi, nhưng phải sau năm năm mới chắc ăn”.

            Quốc gia Hành chánh bọn tôi lại họp. Bác Túc gái theo bác Túc trai tới nhà tôi. Tiếng cười của bác đă ṛn tan trong căn pḥng khách với các bà bạn. Bác gật gù nói : “Nhóm chạy điện của tụi này có 5 bà, tới nay đă có ba bà đi rồi”.

            Khi hạn kỳ năm năm đă qua, bác vui hẳn lên. Ít lâu sau, hai vợ chồng tính chuyện về thăm quê hương một chuyến. Vốn tính cẩn thận, bác bàn với chồng, đi khám sức khoẻ tổng quát cho chắc ăn. Chẳng ngờ bác sĩ khám phá có dấu hiệu khả nghi trong bao tử. Lại chụp phim… Lại thử máu. Kết qủa là khối u trong bao tử thuộc loại độc, phải giải phẫu cắt bỏ bao tử… Khi bác sĩ mổ th́ lại thêm2 một hung tin là “nó” đă lan tới đầu cuống ruột rồi, nên nếu cắt bao tử cũng không giải quyết dứt điểm được.

            Thế là Bác Túc gái bước vào cuộc chiến đấu khác, nhưng tuy không ai nói ra, mọi người đều biết hy vọng rất mong manh. Bác sống được 65 năm th́ mất gần chục năm sống với bệnh quái ác. Niềm hạnh phúc nhất đối với Bác là t́nh yêu của chồng. Khi chúng tôi đến nhà thăm, Bác nằm mẹp trên giường mà vẫn cố cười chào đón, “xin lổi ḿnh không dậy được”. Nh́n miệng chị cười, tôi nghĩ thầm, chẳng thà chị khóc nó c̣n đỡ đau ḷng hơn. Chị nói : “Ông Túc phải hầu ḿnh, tội lắm, hôi thối, đêm nào cũng nằm ở cái ghế đặt sát giường ḿnh để có chuyện ǵ ḿnh gọi. Mà gọi th́ ông ấy cũng không nghe được nên ông ấy sắm cho ḿnh cây gậy nhỏ để ḿnh khêu khều vào người ông ấy…”.

           Nh́n bác Túc trai phờ phạc, chỉ c̣n bộ xương, chúng tôi hỏi : “Ai làm cơm cho mày ăn ?”. “Tao làm lấy. Tao mua máy làm nước đậu nành, máy xay bột làm bánh nhân đậu ngon lắm. Mội tuần tao mua hai con gà, nấu nồi phở, ăn một tuần”. “Ngày nào cũng ăn phở ư ?”. “Chứ sao ! Ngày nào cũng làm một tô”.

            Bây giờ th́ Bác Túc gái đi rồi. Bác Túc trai trả lời bè bạn thăm hỏi bằng một câu đă thuộc ḷng : “Bà ấy đi lúc 9 giờ 58 phút sáng thứ tư 21 tháng 5 êm ái như ngủ”. Lễ giỗ 49 ngày của Bác rất đông bạn bè tới tiễn đưa bác về trời. Có mặt những người quen biết vợ chồng bác từ lúc làm việc ở tỉnh Cà Mau, ở Định Tường, ở Chợ Gạo. Có mặt những người bạn từ thời con gái học chung dưới mái trường Trưng Vương.. Với số người đúng ngồi chật cả chùa thế này thiết tưởng đủ để làm nhân chứng trước Phật về Bác, một con người sống làm sao mà được nhiều người thương yêu thế, th́ nhất định là hương linh Bác được chuẩn phê cho về Phật quốc ngay rồi.

            Vấn đề c̣n lại là Bác Túc trai thôi. Để an ủi Bác, khi chia tay từ giă chùa Liên Hoa chúng tôi nói với bác, ḿnh sẽ gặp nhau ở nursing home nhé. Phải nói mấy lần, và nói lớn, Bác mới nghe. Nghe xong Bác cười ha hả, trả lời : “Th́ tao bây giờ cũng như ở nursing home rồi chứ c̣n đ. ǵ. Ở Nursing home có khi c̣n sướng hơn tao bây giờ v́ có ngựi lo ăn lo ngủ. Chứ tao một thân một ḿnh với chiếc computer…”.

            Một người bạn chợt hỏi : “Ông có muốn đi casino th́ tôi chở ông đi”. Bác Túc trai vừa nghiêng đầu vừa khum khum bàn tay be ngoài vành tai để nghe. Khi người bạn này nhắc lại câu nói, bác nghe được, bác lắc đầu : “Không, tao đ. đi. Vợ chồng tao mấy chục năm nay, đi đâu cũng có đôi, giờ đi một ḿnh, tao chịu đ. nổi”.

            Sau bữa cơm chay ở chùa, mọi người thảnh thơi ra về. Thằng bạn đồng môn của tôi ngẩn ngơ nh́n vợ chồng Nguyễn Đắc Điều, vợ chồng Đỗ Thanh Lâm, vợ chồng Nguyễn Mạnh Huyên, vợ chồng Lê Tấn Nhiểu với những bước chân khoan thai. Tôi nh́n thằng bạn tôi đứng một ḿnh. Như những lần hắn chở vợ đi chùa lễ Phật. Như những lần hắn chở vợ hắn đi họp Trưng Vương mà hắn thuộc “liên đoàn tài xế” đứng ngoài cửa chờ vợ… Thằng bạn tôi nh́n quanh khiến tôi nghĩ có thể hắn đang kiếm vợ và băn khoăn sao vợ hắn ra trễ thế.

            Bọn đồng môn chúng tôi nay đă ba thứ tóc trên đầu là tóc đen, tóc trắng và tóc nhuộm, nhưng vẫn gọi nhau bằng mày tao. Tôi tới bên Túc mà chả biết phải nói câu ǵ th́ Túc tâm sự :

            - Tháng chín con tao sẽ mang tro cốt vợ tao về Việt Nam để gửi bà ấy vô chùa. Tháng tám, tao đi Thái Lan…

            - Mày đi chơi hả ?

            - Chơi đ. ǵ. Ở nhà buồn không chịu nổi th́ đi thôi. Mà chưa đi, tao cũng đă thấy sợ rồi. Sợ cũng không chịu nổi. V́ từ lúc lấy nhau, chúng tao đi đâu cũng có đôi…

            Đỗ Tiến Đức
            (Hồi Kư)