|
Câu Kinh Bát Nhă
Bạn thân mến,
1. Ḿnh nhớ là vào năm 1963
ḿnh học Đệ ngũ (lớp 8). Ngay giờ học môn Lư
Hóa đầu niên khóa, thầy B́nh thay v́ giảng về
bản thể và hiện tượng của vật chất th́ lại để
cả tiếng đồng hồ nói về triết lư cuộc đời, cho
rằng cuộc đời là huyền ảo không thực chất!
- Mới 13 tuổi ḿnh nghe như sấm nổ
trên đầu; từ đó bỏ bê việc học, tập uống cà
phê, hút thuốc và đôi khi tập nốc cả ly xây
chừng rượu đế. Rồi không nhớ là từ cơ duyên
nào ḿnh thấy có sự thôi thúc là phải xem bộ
Đạo Đức Kinh của Đức Lăo Tử. Khó khăn lắm mới
t́m mượn được, ấy vậy mà khi đọc hai câu đầu:
Đạo khả đạo phi
thường Đạo - Danh khả danh phi thường Danh
ḿnh vội gấp sách lại, bàng hoàng trong niềm
hân hoan về những phương trời viễn mộng!
2. Hai năm sau đến lớp
Đệ tam (lớp 10) ḿnh nhất định vào ở trong
chùa đến nỗi mẹ ḿnh phải xin với thầy trụ tŕ
chùa Phật Quang cho ḿnh một pḥng trên gác
trái hậu điện cạnh gian thờ Tổ Sư Bồ Đề Đạt
Ma.
Rồi mỗi sáng khi mặt trời chưa mọc,
c̣n mơ mơ tỉnh tỉnh ḿnh cảm nhận mùi nhang
trầm thoảng trong không gian ḥa lẫn với tiếng
tụng kinh chú khi trầm khi bổng. Cả khung trời
huyền hoặc! Nhất là câu "Sắc
bất dị không - không bất dị sắc, sắc tức thị
không - không tức thị sắc" lập đi
lập lại và nhấn mạnh, vang dội vào tâm thức
trẻ thơ của ḿnh những âm ba khơi nguồn sáng
tạo!
- Ḿnh hiểu giản dị là có th́ như
không, không cũng như có, hiện hữu không khác
ǵ hư vô như thầy B́nh đă nói. Gặp bè bạn ḿnh
thường lư luận về có và không đến nỗi tụi bạn
xem ḿnh là khùng nặng rồi.
- Thỉnh thoảng bạn bè đến chùa lôi
ḿnh vào lớp học và đến năm 1967 ḿnh phải thi
Tú Tài I ban C với tư cách thí sinh tự do.
Khoa đó cả trung tâm thi ban C - D gồm hai
tỉnh Mỹ Tho và Bến Tre chỉ có 9 người đậu mà
trong đó lại có ḿnh. Năm sau thi Tú Tài II
cũng vậy. Ghi danh trường Luật Sài G̣n ḿnh
chỉ vào giảng đường vài lần, sách mua về xem
qua loa mà không biết sao lại vượt qua năm thứ
nhất rồi đậu vào Trường Quốc Gia Hành Chánh.
- Năm 1972, lúc sắp ra trường, trong
một bức thư gởi cho một người bạn đi lính ḿnh
viết là:
"Tao muốn nói cho mầy nghe nỗi buồn
trong lớp học. Có một đám người ngồi chờ đợi
công danh, say mê cái 'chân lư của một người'
quên cả máu đang tuần hoàn trong cơ thể..."
- Rồi ra trường đầu năm 1973, rồi
danh lợi sắc tài, rồi cơn lốc 1975 thổi bay
vèo tất cả. Và những ngày trong trại tù U Minh
Rạch Giá:
"C̣n buồn nào hơn nỗi buồn chiều nay
Nằm co trong chăn dỗ giấc ngủ dài,
Mưa vẫn âm thầm rơi trên mái lá
Mưa ơi mưa rơi cho ướt ḷng ai?
Ngày dài lê thê niềm vui độc nhất
Mỗi chiều cuối tuần náo nức đợi chờ:
Chờ người vợ trẻ, con thơ
Niềm tin để sống để mơ trong đời
Chiều mưa dầm nầy đâu thấy bóng em
Ôi! Cơi ḷng tôi sao thấy yếu mềm,
Những ǵ nghĩ vui đều thành vô vị
Em ở phương nào? Ơi em, hỡi em!..."
- Và một thằng "con bà phước" nào lầm lũi tội
nghiệp giữa rừng sậy, rừng tràm U Minh:
"... Những chiều mây xám giăng buồn
Những chiều trời đẹp nắng ươm tơ vàng,
Những chiều thơ thẩn lang thang
Nh́n mây in bóng kinh làng lặng thênh...
Những chiều gom lúa cuối năm
Nh́n bông rau muống chạnh ḷng nhớ quê,
Mùa đông rừng lạnh buốt tê
Vai khiên tràm cột chi nề gian truân.
Những chiều thứ bảy không quên
Bâng khuâng ôm mối buồn riêng bên cầu,
Thăm nuôi rộn ră đă lâu
Mà ai c̣n đợi bóng nào xa xăm..."
4. Ḿnh đau khổ âm thầm nhưng
thê lương đến nỗi một giám thị trưởng trại tù
nổi tiếng là sắt đá (ông Mười Đởm) tự đề nghị
cho ḿnh về vào dịp đặc xá 2/9/1976.
- Rồi:
"Phong ba băo táp phiêu trầm
Cho ai trải nghiệm thế nhân đau buồn,
C̣n ham cảm xúc lạc quan
Th́ c̣n qua lại trăm ngàn trầm luân!"
- Cuối 1987, một
chiều trên sông:
"Ta ước mơ ǵ trong chớm xuân:
Trí năng rộng mở sáng vô ngần
Để sao hiểu được là chân tướng
Sắc dị không và bất dị không!
Ta nghĩ suy ǵ trong nắng xuân
Đến đâu biên giới của vô cùng,
Tṛ đời, vở kịch ta đang diễn
Biết có người xem, Thượng Đế chăng?
... Ta đă già chưa tuổi bốn mươi
Mà sao sự nghiệp chửa nên người,
Có khi cười khóc cùng nhân thế
Cũng thấy đời ta quá nhỏ nhoi
Cơn gió xuân nồng ấm lạc quan
Hăy đến cùng ta dẫu muộn màng
Để tin vào những ǵ chân thật
Đông đă qua và xuân chớm sang!"
5. Cuối năm 1988, ḿnh lại bị
phá sản, gia đ́nh ly tán, thiếu nợ sắp bị vô
tù; mỗi đêm đi ngủ ḿnh chỉ mong được ngủ
"giấc ngàn thu". Rồi không biết cơ duyên nào
thúc đẩy ḿnh đi thỉnh h́nh tượng Đức Quán Âm
để thờ (*). Chiều hôm sau bạn bè lại rủ nhậu,
khi về ngang chùa Viên Minh ḿnh lại vào ngồi
kiết già trước h́nh tượng Đức A Di Đà rồi ngủ
thiếp. Ḿnh giật ḿnh tỉnh dậy liền khi có cảm
giác tối đen.
Th́ ra hôm đó là ngày măn hạ, ḿnh
vào chùa đúng vào lúc chư tăng vào hậu điện
dùng cháo nên trên chánh điện trống vắng không
ai. Đến khi tập trung lại trên chánh điện làm
lễ măn hạ, chư tăng thấy ḿnh bất động trước
tượng Phật nên tắt điện để ḿnh tỉnh mà ra cho
chư tăng làm lễ.
Ḿnh giật ḿnh bước ngang chánh điện
chỉ kịp nh́n thấy hơn bốn năm chục đôi mắt
đang nh́n theo ḿnh vừa ngạc nhiên vừa có chút
phật ḷng.
- Ḿnh tỉnh rượu liền và biết là đă
phạm lỗi lớn. Ḿnh về quỳ tạ lỗi trước h́nh
tượng Đức Quán Âm và đêm đó ḿnh thấy một giấc
mơ thật lạ. Trong mơ ḿnh thấy đang ở cơi Cực
Lạc theo kinh diễn tả có trời mưa hoa mạn đà
la, hoa thơm nhỏ trắng bay đầy trời như tuyết.
Ḿnh đứng chắp tay quy y trước tượng Đức Quán
Âm trong ṿm kiếng lớn.
6. Chiều hôm sau ḿnh
lại đi uống bia với một người bạn, tối về
ngang qua chùa Phật Quang ḿnh để anh bạn coi
chừng xe bên ngoài vào chùa lạy Phật. Đó là
ngôi chùa 13 năm trước ḿnh đă từng ở. Ḿnh
lạy trước h́nh tượng Đức A Di Đà lâu quá nên
anh bạn vào chùa t́m, lúc ra th́ chiếc xe đạp,
tài sản duy nhất c̣n lại, đă bị mất. Anh bạn
bảo ḿnh báo công an, ḿnh bỗng nói là "sắc
tức thị không", mất th́ thôi và anh bạn, người
có đạo Thiên Chúa này, ngạc nhiên lắm!
- Chiều hôm sau một chuyện bất ngờ
xảy ra là có một người bạn bán vé số ép ḿnh
mua thiếu mấy tờ trong đó có một tờ trúng độc
đắc. Thế là ḿnh trả được một ít nợ để khỏi bị
tù và hàng xóm đồn nhau rằng h́nh tượng Quán
Âm mà ḿnh thỉnh về linh quá. Phải chăng là do
oai linh của "câu kinh Bát Nhă" ?
7. Rồi có một người bạn
đồng cảnh bị vợ bỏ đến kết bạn đạo với ḿnh,
ḿnh có biết nói ǵ đâu khi đó, ngoài câu "sắc
bất dị không - không bất dị sắc, sắc tức thị
không - không tức thi sắc".
Rồi ḿnh lại nghĩ "sắc" tức là "khối
lượng" và "không" là "năng lượng", năng lượng
và khối lượng chỉ là dạng ẨN và HIỆN của thực
tại. Và có phải đó là phương tŕnh của
Einstein, E = mc2.
Rồi ḿnh lại nghĩ "sắc" tức là "sự
cấu h́nh" của hiện tượng và "không" là "nguyên
lư tương quan", cũng là ẨN - HIỆN, TÁNH -
TƯỚNG, VÔ LƯỢNG QUANG, VÔ LƯỢNG THỌ, MANI -
PADME...
- Trên nền tảng tương quan đó, hay
nói văn hoa là "triết
học tánh không" ǵ đó, th́ cái này
có v́ cái kia có, cái này không v́ cái kia
không. Hiện hữu và hư vô là hai mặt của thực
tại, là "bất nhị".
"Nhân duyên đủ: hiển hiện
Nhân duyên khuyết: ẩn tàng,
Không đi cũng không đến
Không có cũng không không."
8. Và ḿnh thấy nói sao
cũng được v́ là vô lượng nghĩa xứ, tùy chiều
kích tâm thức của ḿnh, theo như luận lư tứ cú
của nhà Phật:
1. Là có,
2. Là không
3. Là cũng có cũng không
4. Là chẳng phải có chẳng phải không.
- Vũ trụ quan và nhân sinh quan của
ḿnh ở chiều kích nào th́ sẽ có hạnh phúc
hoặc khổ đau tương ứng:
"Tác hữu: trần
sa hữu
Vi không: nhất thiết không
Hữu - không như thủy nguyệt
Vật trước hữu - không không"
(Có th́: có tự mảy may
Không th́: cả thế gian này cũng không!
Thử nh́n bóng nguyệt ḍng sông
Có không cũng tự do ḷng ta thôi.)
9. Và một hôm rồi nhiều hôm ngồi
tụng "sắc tức thị không" ḿnh
lại nghe tiếng đóng lụp cụp sau nhà. Th́ ra
ông hàng xóm thấy ḿnh không bao giờ để ư đến
vườn tược đất đai th́ ông ta dời cột hàng rào
để lấn đất dần dần. Mới đầu ḿnh hơi tức định
ngưng tụng niệm để ra nói nhưng nghĩ tới câu
kinh Bát Nhă "sắc tức thị không" nên đành tạm
dẹp cơn hờn giận và thế là có hoà b́nh!
- Và một chuyện quan trọng của đời
ḿnh là chuyện bà xă. Ḿnh từ nhỏ nhát lắm,
chỉ dám theo đuổi một người, lấy nhau th́ luôn
nghĩ là sẽ măi măi bên nhau như một lời nhạc
mà ḿnh đă viết tặng:
"Anh đâu quên mối t́nh ta
Người đẹp thôn quê, có vẻ hiền ḥa
Có nụ cười duyên, ửng hồng đôi má
Đi trọn cuộc đời: chung bản t́nh ca!"
Nên khi bà xă ra đi ḿnh buồn, nhưng nhớ câu
"Nhân duyên đủ: hiển hiện - nhân duyên khuyết:
ẩn tàng (sắc tức thị không) ḿnh lại nguôi
ngoai. Và cho tới 20 năm sau khi về lại, bà xă
lại nói với ḿnh một câu đúng là "bát nhă":
"Cái ǵ của ông là của ông, có mất đi đâu!"
10. Cuộc đời ḿnh cũng
ngộ: 20 năm học hành, 20 năm danh lợi sắc tài,
20 năm kinh điển: ba ch́m, bảy nổi, chín cái
lênh đênh! Nhưng "câu kinh Bát Nhă" luôn xuyên
thấu bao thăng trầm thế sự, thần lực oai linh
của câu kinh in đậm dấu vết trên mái tóc bạc
giờ đây của một ông già 60 tuổi. Ḿnh c̣n phải
trải nghiệm bao "vô số kiếp" nữa mới đủ nội
hàm thấu triệt câu kinh này.
"Không hẹn mà đến, không chờ mà đi
Bốn mùa thay lá thay hoa thay măi đời
ta
Bên trời xanh măi những nụ mầm mới
Để lại trong cơi thiên thu h́nh dáng
nụ cười."
- Và hăy thể hiện câu thần chú Bát Nhă trong
cuộc sống đời thường: "Yết đế, yết đế - Ba la
yết đế, ba la tăng yết đế. Bồ đề tát bà ha!"
(Vượt qua, vượt qua - Vượt qua bờ kia, hăy
cùng qua đến bờ kia. Bến bờ tĩnh thức, hăy
nhanh chân!)
Tạm biệt bạn nhé!
Santa Ana 25 tháng 7 năm 2010
Vơ Hoàng
Ân
(*) Ngay đêm hôm đó, trong chiêm bao ḿnh thấy
cái lọ cắm nhang trong đó mỗi cây nhang đều là
một bông huệ màu vàng cam, loại hoa huệ mọc
dại trên đất vườn hay đất giồng ở miền Nam
Việt Nam và cả lọ cắm nhang trở thành một b́nh
mà trong đó nhiều bông huệ đang chen nhau vươn
lên trổ hoa. Ḿnh biết đó là điềm lành nhắc
nhở về những căn duyên tu hành đời trước.
|
