Home

Trang Chính

Bản Tin

Sinh Hoạt

Tham Luận

Hoài Băo Quê Hương

Văn Học Nghệ Thuật

Thư Tín

Bài vở xin gửi về địa chỉ sau đây:
3108 E. Sawyer St.
Long Beach, CA 90805

                                                                  

 

 CHIẾN TRANH VIỆT NAM

        Lời tác giả: Đây là loạt bài ghi lại những sự kiện trong tháng 4/1975 dẫn đến sự sụp đổ của VNCH. Phần đầu tiên là chương cuối cùng (có bổ túc) được trích từ quyển sách "Chiến Tranh Việt Nam toàn tập" của tác giả, đă được Làng Văn xuất bản tại Canada năm 2001. Những bài kế tiếp được viết gần đây cho ấn bản thứ nh́ của quyển sách (sẽ được xuất bản). Qua đó, độc giả sẽ có một cái nhìn tổng quát khắp các mặt trận chung quanh Sài Gòn, chưa được ghi lại trước đây.

   Tác giả rất mong nhận được những phản hồi từ độc giả, nhất là những độc giả ở ngay tại Sài Gòn lúc bấy giờ, hầu bổ sung thêm những chi tiết cần giữ lại cho mai hậu. Mọi liên lạc xin gửi qua người phụ trách trang nhà của cựu sinh viên Học viện Quốc gia Hành chánh để nhờ chuyển (tranbachthu @quocgiahanhchanh.com).

Nguyễn Đức Phương, Anh quốc, Mạnh xuân 2013

    Quân đoàn 1 hay binh đoàn Quyết Thắng được thành lập ngày 22/10/1973 và là đơn vị đầu tiên cấp quân đoàn của quân đội CSBV. Lúc mới thành lập, quân đoàn được chỉ huy bởi (1):

  • TL/QĐ: Thiếu tướng Lê Trọng Tấn
  • Chính ủy: Thiếu tướng Lê Quang Ḥa
  • Phó Tư lệnh: Đại tá Nguyễn Ḥa.

    Thành phần của quân đoàn lúc bấy giờ gồm có (1):

  • Sư đoàn bộ binh 308
  • Sư đoàn bộ binh 312
  • Sư đoàn bộ binh 320B
  • Sư đoàn 367 pḥng không
  • Lữ đoàn 45 pháo binh
  • Lữ đoàn 302 xe tăng thiết giáp
  • Lữ đoàn 299 công binh
  • Trung đoàn 140 thông tin
  • Tiểu đoàn trinh sát.

    Đảng ủy quân đoàn gồm (1):

  • Bí thư : Thiếu tướng Lê Quang Ḥa
  • Phó Bí thư : Thiếu tướng Lê Trọng Tấn
  • Các ủy viên : Đại tá Hoàng Minh Thi, Đại tá Nguyễn Ḥa, Đại tá Nguyễn Hùng Phong, Đại tá Hoàng Đan và Thượng tá Ngô Vi Thiện.

    Đầu tháng 4/1975, khi đang đắp đê chống lũ tại Ninh B́nh th́ quân đoàn được lệnh hành quân vào miền Nam. Khi đến Đông Hà, quân đoàn theo QL-9 đi Lao Bảo, vượt biên giới Việt Lào sang Bản Đông, sử dụng hệ thống tây Trường Sơn, đi qua tỉnh Saravane rồi tiếp tục xuôi nam. Ngày 15/4, quân đoàn đến vùng ba biên giới (quân đội CS gọi là ngă ba Đông Dương), sau đó vào Pleiku, qua Ban Mê Thuột đến Đức Lập. Điểm tập trung quân là XI (mật hiệu chỉ quận Đồng Xoài thuộc tỉnh Phước Long, vừa mới được quân đội CS chiếm ngày 6/1/1975). Ngày 20/4, các cánh quân đến Đồng Xoài, với khoảng đường hành quân dài hơn 1700 km.

    BTL quân đoàn gồm :

  • TL: Thiếu tướng Nguyễn Ḥa
  • Chính ủy: Thiếu tướng Hoàng Minh Thi
  • TLP kiêm TMT: Đại tá Nguyễn Thế Bôn[1].

    Quân đoàn 1 được chia thành 2 hướng. Hướng thọc sâu với mục tiêu là Bộ TTM/QLVNCH do sư đoàn 320B phụ trách trong khi hướng chia cắt đánh chiếm căn cứ Phú Lợi, thị xă Phú Cường (Thủ Dầu Một cũ), chốt chặn không cho sư đoàn 5 BB rút về Sài G̣n, là trách nhiệm của sư đoàn 312. Sư đoàn 308 ở lại miền Bắc làm nhiệm vụ trừ bị (2), xem Sơ đồ 1-2.

  • Sư đoàn 320B (TL/SĐ là Lưu Bá Xảo và Chính ủy là Đỗ Mạnh Đạo) gồm có 3 trung đoàn là trung đoàn 27 (TrĐT là Nguyễn Huy Hiệu), 48 (TrĐT là Đoàn Trưng) và 64 (3-4). Trung đoàn 27 (+) có nhiệm vụ thọc sâu đánh chiếm khu binh chủng thiết giáp, pháo binh, truyền tin, quân cụ, v.v. tại G̣ Vấp. Trung đoàn 48 (+) đánh chiếm Bộ TTM. Trung đoàn 64 là lực lượng trừ bị (4).
  • Sư đoàn 312 (TL/SĐ là Nguyễn Chuông và Chính ủy là Nguyễn Văn Xuyên) gồm 3 trung đoàn (3) là trung đoàn 141, 165 (TrĐT là Trần Măng) và 209 (TrĐT là Hoàng Đ́nh Kiếm) tấn công B́nh Chuẩn, Phú Lợi, B́nh Dương (5).
  • Sư đoàn pḥng không 367 gồm 3 trung đoàn 230, 241 và 280 pháo pḥng không với 56 đại bác 57 mm và 56 đại bác 37 mm (6).
  • Lữ đoàn xe tăng 202.
  • Lữ đoàn 45 pháo binh (7)
  • Lữ đoàn 299 công binh (8).

    Lực lượng tăng phái gồm :

  • Trung đoàn 95 thuộc sư đoàn bộ binh 325, là đơn vị đă tham chiến tại Ban Mê Thuột. Sư đoàn 325 thuộc quân đoàn 2 với hai trung đoàn c̣n lại là 46 và 101 giữ nhiệm vụ đánh chiếm các chi khu Long Thành, Nhơn Trạch, Thành Tuy Hạ, cắt sông Ḷng Tàu.
  • Trung đoàn đặc công 115.
  • Trung đoàn 51 ô tô vận tải.


    Lực lượng chủ yếu của QLVNCH trên hướng này là sư đoàn 5 BB và thiết đoàn 1 KB. BTL/SĐ gồm có Tư lệnh là Chuẩn tướng Lê Nguyên Vỹ, Tư lệnh phó là Đại tá Trần Văn Thoàn và TMT là Đại tá Từ Vấn. ThĐT thiết đoàn 1 là Trung tá Nguyễn Minh Tánh.

    BTL/SĐ cùng với trung đoàn 8, BCH thiết đoàn 1 và hai chi đoàn 1/1 CX, 2/1 TK đóng tại căn cứ Lai Khê[2] (xem H́nh 1). Trung đoàn 7 đóng tại Phước Vĩnh[3] (xem Sơ đồ 3 & H́nh 2). Trung đoàn 9 đóng tại căn cứ Phú Lợi[4] (xem H́nh 3). Ngày 29/4, một BTL nhẹ của sư đoàn 5 BB do Đại tá Thoàn chỉ huy cùng với chi đoàn 3/1 TK được di chuyển về Phú Lợi để đối phó với t́nh h́nh đang đến hồi nghiêm trọng.

    Ngày 25/4, trung đoàn 280 pháo pḥng không được lệnh đến bảo vệ ngầm Bầu (Bến Bàu) để bảo vệ giao thông vận chuyển trên hướng tiến công quan trọng này (9). Ngay từ khi bắt đầu cuộc hành quân, người ta có thể lưu ư quân đoàn 1 của CS đă không theo quốc lộ 13 đi qua Chơn Thành mà phải dùng đường ṃn trong chiến khu Đ. Lư do đă được phó chính ủy của quân đoàn giải thích (10):

“Hội nghị cũng bàn về hướng tiến công chủ yếu sắp tới. Có ư kiến nêu rằng, lấy đường 14[5] sẽ triển khai binh khí kỹ thuật thuận lợi v́ đường này rộng, tốt. Nhưng ở phía này địch pḥng thủ dày đặc, ngoài Sư đoàn 5, Thiết đoàn số 1 kỵ binh có khoảng 100 xe tăng, gần 30 khẩu pháo các loại yểm trợ, c̣n có trên dưới 1 vạn tên bảo an [sic] khét tiếng gian ác. Sau khi cân nhắc kỹ, chúng tôi quyết định lấy đường 16[6] làm hướng triển khai tiến công chủ yếu. V́ từ Đồng Xoài của chiến khu Đ, ta có thể tiếp cận địch nhanh hơn. Tuy nhiên ở hướng này địch bố trí lực lượng sơ sài, nhưng do đường xấu lại hẹp, công binh sẽ phải san sửa đường nhất là phải làm ngầm Bến Bầu để vượt sông Bé”.

    Tối ngày 27/4, sư đoàn 312 tấn công xă B́nh Cơ, nơi đóng quân của tiểu đoàn 306 ĐPQ (7). Trận chiến tại đây đă được Phó Chính ủy quân đoàn 1 kể lại (10), xem Sơ đồ 4 :

“Tối 27 tháng 4, trận đánh mở cửa do Sư đoàn 312 tiến công vào hai cứ điểm B́nh Cơ và B́nh Mỹ được mở đầu bằng những loạt đạn khai hỏa dữ dội của trận địa pháo 130 ly Lữ đoàn 45 đặt ở Suối Cạn, nơi Tiểu đoàn bảo an 306 bị bắn phá mạnh nhất. Khói phủ dày đặc. Chớp đạn loa lóa. Địch dựa vào hệ thống lô cốt hầm hào chống trả quyết liệt. Nhưng chỉ ít phút sau, trên làn sóng vô tuyến, chúng la ó xin chi viện gấp, rồi xin lệnh rút. 18 giờ, trận đánh mở cửa kết thúc thắng lợi. Trên tuyến đường 16, cứ điểm B́nh Cơ và B́nh Mỹ do tiểu đoàn bảo an ác ôn trấn giữ, được Nguyễn Văn Thiệu phong là tiểu đoàn ‘anh hùng’ bị đámh tan tác. Một đại đội ngụy và ban chỉ huy tiểu đoàn bị bắt sống”.

    Phó Tư lệnh kiêm TMT quân đoàn viết với nhiều chi tiết nhưng khiến người ta khó hiểu hơn về sự ‘chống trả quyết liệt’ của tiểu đoàn 306 ĐPQ vừa được mô tả ở trên (8):

“Trận mở cửa tiêu diệt đồn bảo an Bố Lá và B́nh Cơ đă diễn ra thành công nhanh chóng ngoài dự kiến vào rạng sáng ngày 27 tháng 4. Sở dĩ thắng lợi nhanh gọn như vậy là bởi ta bố trí ‘dành cho’ mỗi đồn một tiểu đoàn kèm theo một khẩu 85 ly chi viện, bắn trực tiếp. Ta mạnh, lại đánh trận đầu, khí thế hừng hực, hai đồn như bị dội gáo nước lạnh đột ngột nên chỉ sau 8 - 10 viên từ khẩu pháo 85 ly bắn vào đă tan tành, binh lính thi nhau bỏ chạy. Hai đồn bảo an này bị tiêu diệt đă mở cửa cho việc thông suốt tuyến đường 16 đoạn từ Cống Xanh đến Tân Uyên, tạo điều kiện cho Sư đoàn 312 triển khai lực lượng đánh chiếm căn cứ Phú Lợi”.

    Trung đoàn 209 thuộc sư đoàn 312 được giao nhiệm vụ chốt chặn quốc lộ 13. Tuy nhiên Đại tá Thoàn cùng với BCH nhẹ của sư đoàn 5 BB đă di chuyển từ Lai Khê về căn cứ Phú Lợi an toàn trưa ngày 29/4 (11). CS cho rằng hai tiểu đoàn 7 và 8 của trung đoàn 209 đă ngủ quên v́ mệt mõi nên không thi hành được nhiệm vụ phục kích (10).

    Ngày 28/4, sư đoàn 312 theo LTL-16 tiếp cận căn cứ Phú Lợi (7). Ngày 29/4, trung đoàn 165 tấn công Phú Lợi (12). Phó Chính ủy quân đoàn 1 mô tả lại trận đánh căn cứ này như sau (10):

“Đêm 29 tháng 4, Trung đoàn 165 cùng với một tiểu đoàn địa phương B́nh Dương nổ súng tiến công Phú Lợi. Địch gào lên trong máy bộ đàm xin pháo bắn chi viện. Một trận mưa đạn từ các trận địa pháo địch câu tới. Ở hướng Tiểu đoàn 6 phụ trách, trận đánh diễn ra rất ác liệt, 4 xe tăng địch tiến ra cửa mở ngăn chận quân ta. Ta bắn cháy 2 xe, mở xong 10 hàng rào ḿn, kẽm gai th́ hết thủ pháo. Đồng chí Tích, Phó Chủ nhiệm Hậu cần phải dẫn ô tô chở đầy thủ pháo lên tận cửa mở tiếp tế cho các chiến sĩ xung kích. Khi hàng rào mở được hết cũng là lúc xe tăng bị sa lầy ở cách hàng rào hơn 1 km. Nhận rơ tính chất quan trọng của trận đánh này, các chiến sĩ bộ binh đề nghị được xung phong đánh vào căn cứ dù không có xe tăng. Nhưng đúng lúc sáng rỏ mặt người th́ xe tăng ta đă khắc phục được băi lầy, rú ga xông lên yểm trợ cho bộ binh tiến vào căn cứ Phú Lợi”.

    Tuy nhiên Đại tá Thoàn hoàn toàn phủ nhận việc có chiến đấu tại căn cứ Phú Lợi. Địch quân chỉ bao vây và pháo kích cho đến khi có lệnh đầu hàng của Tổng thống Dương Văn Minh (11).

    Trên hướng thọc sâu, sư đoàn 320B đụng độ với tiểu đoàn 316 ĐPQ tại Tân Uyên (7) :

 “Sư đoàn 320B tiêu diệt Tiểu đoàn bảo an 316 ở Tân Uyên, kẻ địch chống trả quyết liệt, ta bị thương vong một số và cháy hai xe tăng. Nhưng sau hai tiếng chiến đấu quân ta đă tiêu diệt gọn tiểu đoàn này, nhanh chóng thẳng tiến Sài G̣n”.

    Quân đoàn 1 của CS từ Đôn Luân qua chiến khu Đ đổ ra phía nam chi khu Phú Giáo. Từ giao điểm giữa LTL-1A và LTL-16, người ta có thể đi ra quốc lộ 13 hay đi xuống Phú Cường, tỉnh lỵ của tỉnh B́nh Dương. Theo kế hoạch th́ sư đoàn 320B sẽ tránh đụng độ để ḷn sâu xuống Phú Cường. Tuy nhiên do du kích dẫn lộn đường, sư đoàn phải đối đầu với chi khu Tân Uyên. TLP kiêm TMT của quân đoàn 1 viết (8) :

“Trên đường hành quân tiến vào Lái Thiêu, đội h́nh thọc sâu gặp địch cản đường nên buộc phải đánh chi khu Tân Uyên (việc đánh chi khu Tân Uyên hoàn toàn nằm ngoài kế hoạch của quân đoàn là bỏ qua Tân Uyên, không theo trục lộ chính mà băng qua rừng núi, tiến về Lái Thiêu), do phải đánh Lái Thiêu nên đội h́nh hành quân bị chững lại mất hai giờ đồng hồ, lại lúng túng về địa h́nh mới lạ, trên đường 16 địch rải nhiều ḿn, phải sử dụng tù binh dẫn đường và rà phá ḿn”.

    Quân đội CSBV đã bỏ qua Lai Khê nơi đặt BTL sư đoàn 5 BB/QLVNCH. Những gì xảy ra tại đây sau khi Tướng Lê Nguyên Vỹ, Tư lệnh sư đoàn 5 BB tự sát đã được Thiết đoàn trưởng ThĐ 5 kể lại như sau[7] :

“Khi xe bắt đầu lăn xích ra khỏi cổng trại của tôi th́ thấy Đại tá Từ Vấn (Khóa 12 VBQG Đà Lạt, gốc BĐQ, Tham Mưu Trưởng sư đoàn), Trung Tá Nguyễn Văn Khách (khóa 10 VBQG Đà Lạt, gốc Lực Lượng Đặc Biệt) Trưởng pḥng 3 sư đoàn, Thiếu Tá Nguyễn Văn Nghĩa, Trưởng pḥng 1 sư đoàn, Thiếu Tá Nguyễn Văn Ḥe, Trưởng pḥng 2 sư đoàn cũng vừa đến tháp tùng lên các thiết vận xa của chúng tôi. Tôi quên nói là đơn vị VC tại Bến Cát có vào hệ thống liên lạc sư đoàn đ̣i gặp tôi ở đầu máy nhưng tôi đă báo hiệu thính viên trả lời là tôi không có ở đây. Theo thứ tự di chuyển th́ Chi đoàn 1/1 Chiến xa dẩn đầu kế đến là Bộ Chỉ Huy Thiết đoàn của tôi. Khi ra khỏi căn cứ Lai Khê tôi thấy Chi đoàn 2/1 Thiết kỵ do Đại Úy Nguyễn Văn Thống chỉ huy (anh nầy chết trong tù mấy năm sau 1975 tôi không rơ). Đại y Thống vào hệ thống liên lạc hỏi tôi xem đi đâu. Tôi hỏi anh ta có muốn đi theo tôi không th́ anh ta đồng ư. Tôi bảo gắn vải trắng ở đuôi ăng-ten và cho lệnh xem tôi làm ǵ th́ anh ấy cứ làm theo.

Đơn vị tôi ra khỏi căn cứ Lai Khê quay về hướng đông căn cứ băng đồng, chạy song song theo hướng đông quốc lộ 14. Tại vùng nầy, mới tuần trước thiết đoàn tôi hành quân tại đây t́m đỏ con mắt không thấy một tên VC nào nhưng chiều nay sao đông thế! Từ hướng đông trong khu rừng, từ hướng tây bên quốc lộ chúng tủa ra nhắm vào đoàn xe thiết giáp di chuyển tác xạ tới tấp. Cũng may là đơn vị chúng tôi cách xa tầm bắn B40 và B41 nên không có xe nào trong đoàn xe của tôi bị trúng đạn. Một điều tôi hănh diện về đơn vị của tôi và cũng nhờ ơn trên là không có một binh sĩ nào của thiết đoàn 1 Kỵ binh tác xạ lại. Họ rất giữ đúng kỹ luật là không tác xạ bừa băi và không có “một sự cướp c̣” nào. Nếu không, có lẽ tôi khỏi đi tù và không c̣n để viết những ḍng chữ nầy.

Đoàn xe di chuyển được hơn 10 km th́ Đại y Thống Chi Đoàn Trưởng Chi đoàn 2/1 Thiết kỵ hỏi lệnh tôi thế nào khi VC chận đầu xe. Tôi nói trong máy cho anh ta biết: thôi tŕnh diện họ đi c̣n tôi lên trên nầy gặp “Thằng Ba” tức Chi đoàn 3/1 Thiết kỵ (đang tăng phái cho Trung đoàn 8 BB tại B́nh Dương) cũng tŕnh diện luôn (?). Khi Chi đoàn 1/1 Chiến xa dẫn đầu đi qua cầu xă Tân Phước Khánh vừa sang được chiếc thứ 5 th́ cầu sập. Lư do là cầu bằng gỗ quá yếu và chiến xa lại di chuyển nhanh qua cầu và quá gần nhau, nên sức trọng ti của cầu không chịu nổi sức nặng của chiến xa (thường lệ, gặp trường hợp này trưởng xa phải xuống xe hướng dẫn cho xe chạy chậm qua cầu từng chiếc một). Toán đă qua cầu tiếp tục di chuyển ra quốc lộ 13. Toán c̣n lại quay trở lại nhập chung với thiết đoàn.

Đến cuối tháng 6 năm 1975 khi gặp tôi trong Trại 1 Cải tạo Cát Lái (Trung Tâm Huấn Luyện Quân Khuyển của QLVNCH cũ) th́ anh Thượng kể lại là lúc bấy giờ anh đi ra quốc lộ 13 th́ gặp đoàn chiến xa T54 đang t́m hướng về dinh Độc Lập và chúng đă nhờ anh chỉ đường (thành phần tiền phương của chúng là Lữ đoàn 103 Thiết giáp đă đi với Đại tá Bùi Tín tiếp thu dinh Độc Lập và nhận lệnh đầu hàng). (Khi gặp lại tôi tại Virginia sau năm 1975, Thiếu tá Thượng cho biết là nhờ sự khéo léo nên anh đă gạt được chúng và thoát khỏi bị bắt trong ngày 30 tháng 4 1975. Anh đă nhờ tôi đính chính lại).

Đoàn xe của tôi quay ṿng lại vào giữa xă Tân Phước Khánh. Việt Cộng đă tiếp thu xong xă này. Cờ Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam treo đầy trước các căn nhà và dọc theo đường. Dân chúng ùa ra đường cản đoàn xe tôi lại. Lúc đó vào khoảng 17 giờ ngày 30 tháng 4 năm 1975. Tôi xuống xe th́ tên chủ tịch xă tiến đến ôm chầm lấy tôi nói câu đầu tiên: “Chúng ta không ai thắng, ai bại, chỉ có đế quốc Mỹ là thua thôi! Các anh về với Cách Mạng (sic!) là có công rồi sẽ được biểu dương (lần đầu tiên tôi nghe được danh từ “biểu dương”). Cũng lần đầu tiên, tôi biết thế nào là sự xảo trá của VC. Dù chúng biết rằng chúng tôi chạy trốn, không lọt nên mới tạt vào đây, nhưng chúng đă mở cho chúng tôi một lối thoát danh dự (?) bằng cách nói câu trên để tôi an tâm và đở mất mặt! Cùng lúc đó một binh sỉ đến báo cáo là Thiếu úy Nguyễn Văn Tiền Chi Đội Trưởng Chi đội Súng Phun Lửa, ở sau tôi hai xe, đă tử trận. Vừa nghe câu này tên chủ tịch xă liền nói: ”Anh cho tên anh ấy để ghi công v́ anh ấy về với Cách Mạng mà bị hy sinh là thành liệt sĩ (thêm một từ mới) rồi! Trời! Chúng giết mà lại thành liệt sĩ của chúng?! Nhưng tôi cũng phục phương tiện liên lạc của chúng–không hiểu chúng liên lạc thế nào–mà thân phụ của Thiếu úy Tiền từ Bến Tre ngày hôm sau đă lên đến xă Tân Phước Khánh, B́nh Dương để đem xác con về. Sau khi gom góp hết các súng cá nhân và các đồ dùng của chúng tôi như radio cassette, thùng đựng nước đá, v.v của tôi mà chúng bảo là của “ngụy”, chúng cho chúng tôi tự do đến nhà dân chúng gần đấy để tắm rửa với sự kiểm soát của chúng. V́ tôi là chỉ huy nên chúng chỉ để ư đến tôi thôi. Anh Tống Mạnh Hùng, Pháo Binh v́ theo sát tôi nên không thoát được; Đại Tá Tường, Thiếu Tá Ḥe, Thiếu Tá Nghĩa trốn thoát; Đại Tá Từ Vấn và Trung Tá Khách cũng trốn nhưng bị bắt lại bởi du kích tại địa phương, (những tên này lúc sáng c̣n là nhân dân tự vệ của Việt Nam Cộng Ḥa nhưng đến chiều là du kích của Việt Cộng!). Trừ chúng tôi, các sĩ quan cấp tá ra, chúng tập trung tất cả quân nhân thuộc quyền tôi ngồi bẹp trước sân cờ của văn pḥng hội đồng xă Tân Phước Khánh. Khi tôi đi ngang qua nhóm quân nhân này, có một hạ sĩ quan nói một câu tôi vẫn nhớ đến bây giờ, trong lúc đó trong tôi nổi lên niềm xúc động lẫn chua cay. Anh đó nói : ”Trung Tá, sao họ lấy súng của ḿnh hết vậy?”. Tôi đă trả lời anh ta mà nước mắt cứ muốn trào ra: ”Ḿnh đâu c̣n cần các thứ đó nữa đâu anh, hết chiến tranh rồi !”.

    Dĩ nhiên với hệ thống phòng thủ diện địa của QLVNCH thì dù có lòn tránh VC cũng không thể nào đi trót lọt được. Trận đánh chi khu Tân Uyên được báo chí của CS ghi lại như sau (13), xem Sơ đồ 5 :

“Đúng 17 giờ ngày 28-4, các khẩu đội của Tiểu đoàn 12[8] bắt đầu bắn vào mục tiêu. Do có kinh nghiệm trong nhiều trận chiến đấu, nên chỉ sau hai phát đạn, các khẩu đội đă xác định được phần tử hiệu lực. Khi pháo ta phát hỏa, trận địa pháo địch ở bên kia sông Đồng Nai cũng bắt đầu phản pháo. Đại đội 85 của tiểu đoàn nhanh chóng chuyển hướng bắn kiềm chế trận địa pháo địch. Trận địa cối 120 của tiểu đoàn có điều kiện tập trung hỏa lực chi viện cho các phân đội bộ binh. Ở hướng chủ yếu, do có hỏa lực chi viện kịp thời, nên phát triển chiến đấu thuận lợi. Hướng thứ yếu, Đại đội bộ binh 2 sau khi đánh chiếm được một số mục tiêu th́ bị trận địa cối của địch ngăn chận quyết liệt, không thể phát triển. Đại đội cối 120 lúc này lại chuyển hướng chi viện cho đại đội 2 bằng cách kiềm chế trận địa cối của địch. Chỉ sau ít phút tập trung hỏa lực, trận địa cối của địch đă phải im lặng. Hướng thứ yếu tận dụng cơ hội, tràn lên chia cắt địch. Đến 19 giờ 30 phút, ta hoàn toàn làm chủ quận lỵ Tân Uyên, mở thông đường 16”.

    Sau khi đánh chiếm được chi khu Tân Uyên, sư đoàn 320B chia làm hai cánh. BTL quân đoàn và phần lớn sư đoàn đi theo hướng Khánh Vân - B́nh Chuẩn - Búng - Lái Thiêu. Cánh thứ nh́ lo gở ḿn, tiếp tục di chuyển trên LTL-16 và hương lộ 314 Tân Uyên - Tân Ba - Lái Thiêu. Cả hai hướng đều bị kháng cự bởi các tiểu đoàn 312, 317 và 346 ĐPQ. Sau cùng khi đến được Lái Thiêu, trung đoàn 27 được giao nhiệm vụ tấn công.

    Chi khu Dĩ An nằm giữa hai hướng tiến quân này nên CKT chi khu đă ghi lại sự kiện như sau (14)

“Tất cả các chiến sĩ Địa Phương Quân, Nghĩa Quân và Viên chức quận, xă, ấp và CBXDNT cũng như CSQG trong quận đều tuân lệnh Thượng cấp quyết ở lại cố thủ. Nhưng đến đêm 29 rạng 30 tháng 4, chúng tôi bị bỏ rơi chới với v́ mất liên lạc với Bộ Chỉ Huy Tiểu Khu tỉnh Biên Ḥa và không biết phải nhận lệnh nơi đâu. Đông Tây Nam Bắc chẳng c̣n ai yểm trợ, trong khi đó chúng tôi được tin t́nh báo là một Trung đoàn Cộng sản BV cùng chiến xa T54 đă di chuyển từ hướng Tân Uyên tới rừng C̣ Mi phía Bắc quận Dĩ An rồi dừng lại đấy. Chiều hôm đó tôi phải nhờ Pháo binh của Căn cứ TQLC bắn chận mấy trăm quả 105 và 155 ly. Vị chỉ huy căn cứ Sóng Thần giúp tôi lúc đó là Trung tá Ân và cũng là Chỉ Huy trưởng TTHL/TQLC. Vị sĩ quan trực tiếp chỉ huy các pháo đội TQLC bắn yểm trợ là Đại úy Minh TQLC, hiện ông Minh đang sống cùng gia đ́nh tại San Jose.

Chúng tôi tiến thoái lưỡng nan, thôi đành phải liều quyết tử thủ tới đâu hay đến đó, đành phó mặc số phận cho Trời định.

Thật là một đêm hăi hùng, hồi hợp, tất cả từ quan tới lính súng chống chiến xa, súng đại liên và súng cá nhân cầm tay, thức sáng đêm chờ địch nới pḥng tuyến. Tiếng súng pháo binh và đại bác của chiến xa ta và địch nổ vang dội từ hướng Hậu Nghĩa và căn cứ Sư đoàn 25 BB tại Củ Chi. Nh́n những ánh sáng hỏa châu chiếu chập chờn nơi cuối trời ở phương Tây, phương Đông và phương Bắc, và nh́n về hướng Saigon thấy ánh đèn phi cơ trực thăng lên xuống, chúng tôi đoán là Mỹ đang tiếp tục bốc người của họ di tản, anh em chúng tôi rất năo ḷng không biết vận mạng quận Dĩ An nói riêng và vận mạng miền Nam sẽ ra sao ? Mong chờ đến sáng rồi sẽ tính. Nhưng vào gần sáng toán quân thám thính ở tiền đồn gọi máy báo về Bộ Chỉ Huy Chi Khu là chiến xa địch đă đổi hướng bọc xa lộ ṿng đai từ hướng Lái Thiêu trực chỉ Saigon”.

    Lái Thiêu có trung tâm huấn luyện Huỳnh Văn Lương của sư đoàn 5 BB với 10 đại đội khóa sinh, tổng cộng khoảng 1500 người cùng với tiểu đoàn 317 ĐPQ. Ngày 28/4, tiểu đoàn 31 BĐQ được tăng phái cho chi khu Lái Thiêu.

    Sáng sớm ngày 30/4, VC với một đại đội chiến xa tấn công chi khu Lái Thiêu. Một đơn vị khác cũng với chiến xa bao vây trung tâm huấn luyện. Sau khoảng vài giờ chiến đấu, VC chiếm được cả hai nơi (15). Sự thật không đúng như vậy. Một sĩ quan cơ hữu của TTHL viết (16):

“Khoảng 10 giờ đêm ngày 29.4.1975, tôi đă nh́n thấy bộ binh và chiến xa của việt cộng đang di chuyển trên xa lộ Đại Hàn (Sài G̣n-B́nh Dương). Bộ binh đi hai hàng dọc, kẹp sát lề đường, xen kẽ ở giữa là chiến xa T-54. Chúng chẳng thèm ngụy trang lá cây ǵ cả và đang di chuyển về hướng Sài G̣n.

Th́nh ĺnh tiếng súng cối 81 ly của Trung Tâm Huấn Luyện Sư Đoàn từ phía sau lưng bắn ra để cản bước tiến của chúng. Đạn nổ bốc khói mịt mù xa lộ. Chỉ trong chốc lát, chiến xa và bộ binh việt cộng đă giàn hàng ngang tiến thẳng về phía Trung Tâm Huấn Luyện. Những khẩu pḥng không trên pháo tháp chiến xa địch đang nhả đạn, bỗng dưng khựng lại. Chúng quay ngược ra xa lộ rồi tiếp tục di chuyển về hướng Sài G̣n. Chúng đi rất vội vă, hối hả. Rơ ràng chúng được lệnh tránh giao chiến dọc đường, bảo toàn lực lượng tối đa, tiến nhanh về Sài G̣n càng sớm càng tốt, Sài G̣n vào giờ này đang hỗn loạn, miếng mồi thơm ngon, béo bở đang đợi chờ, chúng không thể chậm trễ được.

Khoảng 8 giờ sáng, tôi không c̣n nh́n thấy lực lượng nào của việt cộng di chuyển nữa. Tôi vẫn đứng ở ngoài pḥng tuyến suy nghĩ miên man ... Chúng đă lợi dụng đêm tối, len lỏi, vượt nhanh ngang qua hông những điểm pḥng thủ chính yếu của Sư Đoàn 5 Bộ Binh, của Tiểu Khu B́nh Dương. Chúng đă bỏ toàn bộ lực lượng của sư đoàn 5 Bộ Binh về phía sau lưng rồi.

Khoảng 10 giờ sáng ngày 30-4-75, TTHL hoàn toàn mất liên lạc với BTL/SĐ. Chỉ huy trưởng TTHL vô cùng bối rối. Ông ra lệnh vắn tắt: ‘Di chuyển về hướng Sài G̣n’. Dẫn đầu hàng quân là các khóa sinh lớp huấn luyện Thái Cực Đạo. Đoàn quân ra khỏi doanh trại chưa được 1/3, tôi đă nghe súng nổ ṛn ră ngoài chợ Lái Thiêu (Chi khu Lái Thiêu đă rút lui từ nửa đêm và VC đă chế ngự khu này). Trung úy Bích, Trưởng Ban 2 đă bị trọng thương và lực lượng đi đầu bị thiệt hại nặng. Đoàn quân phải rút lui vào doanh trại để t́m hướng đi khác. Một vài anh em mở radio để nghe tin tức. Bất ngờ, mọi người nghe được bản tin đầu hàng của ông Dương Văn Minh trên đài phát thanh. Lúc ấy giọng ông Dương Văn Minh nghe rất thiểu năo, tiếng mạnh, tiếng yếu tựa như người sắp hết hơi. Tôi không nhớ hết nguyên bản văn, nhưng có vài đoạn chính yếu, tôi c̣n nhớ rơ từng tiếng. Đại ư bản văn nói rằng để tránh cuộc đổ máu vô ích, ông kêu gọi binh lính VC ngừng tấn công và quân đội VNCH ở nguyên vị trí của ḿnh v́ ông đă: ‘Tôi tin tưởng sâu xa vào chính sách ḥa giải, ḥa hợp dân tộc của Chánh Phủ Cách Mạng Lâm Thời Cộng Ḥa Miền Nam VN’ và ông tiếp: ‘Chúng tôi ở đây (tức Dinh Độc Lập) đang chờ những người anh em ở phía bên kia đến để làm lễ bàn giao ...’. Bản tin được lập lại nhiều lần liên tục.

Sau khi nghe xong bản tin này, mọi người đều xôn xao nhốn nháo. Anh em khóa sinh lo sợ, trong khi làm lễ bàn giao VC nổi hứng đ̣i bàn giao luôn ‘cái chỗ đội nón’ th́ sao? Thế là hơn 1.500 khóa sinh đủ các lớp huấn luyện, đă hè nhau đẩy sập cả cổng chính lẫn cổng phụ, vứt súng đạn, lột bỏ quần áo, chạy ra đường như một đàn ong vỡ tổ, trước sự ngơ ngác bàng hoàng của cán bộ quân trường”.

    Theo tư lệnh quân đoàn 1 của CS th́ sau khi chiếm được Lái Thiêu, trung đoàn 27 thuộc sư đoàn 320B đă đụng độ mạnh với QLVNCH tại cầu Vĩnh B́nh. Ông viết (1):

“Sau khi đánh chiếm Lái Thiêu, trung đoàn 27 tiến về phía cầu Vĩnh B́nh. Khoảng 7 giờ 30 phút, khi quân ta tới phía bắc cầu th́ ở phía nam cầu địch đă lập pḥng tuyến ngăn chận. Địch có ư định bắn cản không cho ta đến gần cầu, đồng thời chúng muốn phá sập cầu để cắt đứt đường vào Sài G̣n của đại quân ta. Chúng mang cả pháo 175 ly ‘vua chiến trường’ ra huy hiếp và huy động Lữ đoàn 3 kỵ binh với gần 200 xe tăng, xe bọc thép tới phản kích, ngăn chận ta ở phía nam cầu. Đây là một điều bất ngờ đối với kế hoạch tác chiến của quân đoàn. Không ai có thể ngờ lữ đoàn này lại từ Biên Ḥa chạy về đây để tập kích vào đội h́nh tiến công của ta. Pháo binh tầm xa đi theo đội h́nh của Sư đoàn 320B lập tức đặt một đại đội 4 khẩu 130 ly ở đồi Búng, cách Bộ Tổng tham mưu ngụy 16,5 km, và nă vào Bộ Tổng Tham mưu ngụy một cơ số. Đồng thời Tiểu đoàn 66 xe tăng cùng với Trung đoàn 48 kiên quyết phản đột kích vào đội h́nh xe tăng địch với súng phun lửa, tên lửa vác vai B.72. Đại đội 10 bộ binh đă dùng B.40, B.41 ḅ lên cầu tập kích vào đội h́nh xe tăng địch, khiến đội h́nh chúng rối loạn, ‘vua chiến trường’ 175 ly của chúng cũng bị bắn tạt sườn, câm tịt. Đồng chí Hoàng Thọ Mạc, Đại đội trưởng Đại đội 3 xe tăng của ta đă hy sinh giữa lúc đội h́nh tiến công của Trung đoàn 27 vượt cầu Vĩnh B́nh. Ta bắt sống 8 xe tăng M41, sau này cả 8 xe tự nguyện quay đầu đột phá vào Bộ Tổng tham mưu ngụy. Khi vào kiểm tra kết quả tác chiến, tôi để ư thấy xe tăng địch bị ta bắn cháy một số chiếc, c̣n lại hầu hết đều quay về phía Sài G̣n. Chứng tỏ địch đă không chịu nổi tinh thần chiến đấu dũng cảm của quân ta, mặc dù được trang bị vũ khí súng đạn tối tân nhưng chỉ sau một thời gian tham chiến ngắn ngủi chúng đă phải bỏ chạy”.

    Đoạn văn trên có những sai lầm nghiêm trọng :

  • Đầu tiên là sai lầm về thời khắc. Tư lệnh Lực lượng Xung kích Quân đoàn III cho biết toàn đơn vị bắt đầu rời Biên Ḥa khoảng 9 giờ sáng ngày 30/4. Đến khi ông nghe lệnh đầu hàng của Tổng thống Minh tại trại Phù Đổng ở G̣ Vấp là đúng 10 giờ 25. Lúc bấy giờ LLXK/QĐ III vừa đến B́nh Triệu (17). Do đó không thể nào sư đoàn 320B đụng độ với LLXK/QĐ III lúc 7 giờ 30 sáng được v́ lúc bấy giờ LLXK/QĐ III vẫn chưa nhận được lệnh rời khỏi Biên Ḥa.
  • Điểm thứ nh́ là không cần phải pháo kích Bộ TTM/QLVNCH sáng 30/4 v́ từ 12 giờ trưa ngày 29/4, không c̣n ai có trách nhiệm pḥng thủ cơ quan đầu năo của quân đội (18).

    Như vậy trận đánh tại cầu B́nh Triệu chỉ là một sự tưởng tượng. Các chiến đoàn của LLXK/QĐ III đă tự động tan hàng khi vào đến Sài G̣n.

    Đoạn phim “giả tưởng” tiến vào Sài G̣n vẫn tiếp tục. Trung đoàn 27 thuộc sư đoàn 320B đă “chiến đấu” trong hành tiến như sau (19):

“8 giờ sáng ngày 30 tháng 4, cả hai mũi thọc sâu của sư đoàn 320B đều đă vượt qua đoạn đường cuối cùng, tiến công vào các mục tiêu chủ yếu được giao.

Trung đoàn 27 tiến công khu Bộ tư lệnh [sic] các binh chủng bằng trận đánh chiếm Bộ tư lệnh [sic] thiết giáp - lực lượng mạnh nhất của địch trong khu Bộ tư lệnh [sic] các binh chủng quân ngụy.

Trận đánh nổ ra ngay trước cổng Bộ tư lệnh [sic] thiết giáp ngụy. Địch đă chuẩn bị một trận địa pḥng ngự, bằng tất cả các loại xe tăng, thiết giáp hiện đại nhất thuộc binh chủng thiết giáp của chúng. Chúng bố trí nhiều tầng, bắn như văi đạn về phía trước ngăn chận mũi tiến công của ta. Nhưng xe tăng ta vẫn lướt tới đánh thẳng vào đội h́nh xe tăng địch. Quan sát trận địa, cán bộ chỉ huy trung đoàn thấy địch pḥng thủ chủ yếu bằng xe tăng, thiết giáp, rất ít bộ binh. Chúng không dám nống ra phản kích. Biết rơ chỗ yếu của địch, trung đoàn liền thay đổi cách đánh: lệnh cho xe tăng nả pháo chế áp trận địa địch, đồng thời cho bộ binh chia thành nhiều mũi dùng B.40, B.41 áp sát, chia cắt, tiêu diệt xe tăng địch.

Mệnh lệnh vừa truyền đi, đại đội 3 xe tăng tập trung lực lượng nả pháo tới tấp vào trận địa địch. Các xạ thủ B.40, B.41 rời khỏi xe ô tô vượt qua làn đạn như đan chéo trên đầu, xông thẳng vào đội h́nh xe tăng địch, 10 xe tăng địch bị đánh cháy. Một số chiến sĩ bắn hết đạn B.41, liền dùng lựu đạn, thủ pháo diệt xe tăng địch. Địch không tính được t́nh huống bất ngờ này. Chúng quay đầu tháo chạy. Nhưng chạy đâu cho thoát! Con đường trước mặt chúng đă là con đường cụt.

Bị đánh thiệt hại nặng, xe tăng địch phải co về cố thủ trong khu vực Bộ tư lệnh [sic] thiết giáp. Chớp thời cơ, các chiến sĩ Trung đoàn 27 thừa thắng xốc tới, đánh tràn vào, đồng thời tổ chức bao vây chặt toàn khu vực. Không chịu nổi sức tiến công như vũ băo của quân ta, cuối cùng tên trung tá Chiêu buộc phải dẫn bọn lính trong Bộ tư lệnh [sic] thiết giáp ra hàng”.

    Cũng theo tài liệu của CS th́ sáng sớm ngày 30/4, trung đoàn 27 bắt đầu tấn công Lái Thiêu. Sau trận đánh, trên đường tiến vào mục tiêu lại đụng độ với QLVNCH tại cầu Vĩnh B́nh rồi cầu B́nh Triệu nên không thể nào vào đến khu vực BCH các binh chủng lúc 8 giờ sáng được. Mặc dù BCH/TGB có vài chiến xa M-48 thuộc chi đội giữ an ninh, tuy nhiên theo một sĩ quan thuộc BCH này th́ không có tác chiến tại đây cho đến khi được lệnh buông súng. Lúc bấy giờ vẫn chưa thấy bóng dáng của cán binh CS. Ngoài ra không có ai là Trung tá Chiêu tại BCH lúc bấy giờ. BCH/TGB có CHT là Trung tướng Nguyễn Văn Toàn, CHP là Đại tá Thẩm Nghĩa Bôi, TMT là Đại tá Nguyễn Đức Dung.

    Tương tự như vậy, trận tấn công Bộ TTM/QLVNCH của trung đoàn 48 đă được ghi nhận lại như sau (19), xem Sơ đồ 6-8 & H́nh 4-10 :

“Ở cổng số 1, đại đội 5 cùng trung đoàn [sic] 2 của đại đội 7 sau 5 phút dùng pháo cối chế áp, hai chiếc K.63 và 4 chiếc M.48 đột kích thẳng vào khu nhà hai tầng. Nhưng bọn địch xảo quyệt, di chuyển về phía sân vận động bắn lướt sườn vào đội h́nh ta. Một vệt lửa da cam từ tầng hai lao xuống. Chiếc M.48 do ngụy lái bốc cháy, khói đen cuộn lên trùm kín cả cổng số 1. Lợi dụng thời cơ ấy, bọn địch ḥ hét xông ra định đẩy ta ra xa cổng số 1.

Trận đánh diễn ra gần 30 phút. Ta với địch vẫn giằng co nhau ở ngă tư đường, bên ngoài chiếc cổng sắt đồ sộ. Hai đợt phản kích của địch đều bị bẻ găy, nhưng mũi tiến công của đại đội 5 vẫn không qua được cổng số 1. Tổ cắm cờ của Lại Đức Lưu phải ṿng sang cổng số 2”.

    Một sĩ quan chỉ huy đơn vị KBTG tại cổng số 1 (từ trại Phi Long sang) cho biết sau khi bắn cháy 2 chiến xa T-54 th́ CS phải ngừng tấn công. Cho đến khoảng 1500 giờ ngày 30/4, vẫn chưa thấy quân đội CS xuất hiện lại tại cổng này (20).

    Trong khi đó th́ những ǵ xảy ra tại Lai Khê, nơi đặt BTL sư đoàn 5 BB đă được một sĩ quan QLVNCH mô tả lại (16) :

“VC vẫn bao vây căn cứ Lai Khê, đặt chốt ngăn chận ở hai cổng phía nam và phía bắc. Chúng bắt loa chĩa vào bên trong căn cứ, phát thanh lời kêu gọi đầu hàng của Dương Văn Minh và kêu gọi Tướng Vỹ ra đầu hàng. Ông chỉ đáp lại: ‘Yêu cầu các anh đối xử nhân đạo với thuộc cấp của tôi’.

Lúc đó Tướng Vỹ triệu tập một phiên họp bất thường, thật ngắn ngủi, để giải thích cho mọi người rơ lệnh bàn giao và lệnh bắt buông súng đầu hàng. Ông nói:

- Lệnh bắt chúng ta buông súng bàn giao, nói thẳng ra là lệnh bắt chúng ta buông súng đầu hàng.

Ông phải nói thẳng v́ sợ có người hiểu quanh co, mập mờ. Rồi ông tuyên bố:

- V́ tôi là tướng chỉ huy mặt trận, tôi không thể thi hành được lệnh này. Tôi nghĩ thân làm tướng là phần nào đă hưởng vinh dự và ân huệ của quốc gia hơn các anh em nên tôi phải chọn con đường đi cho riêng tôi. Đoạn ông b́nh tĩnh bước ra sân nghiêm trang đứng dưới cột cờ của Bộ Tư Lệnh, tự sát bằng chính khẩu súng chỉ huy của ḿnh”.

    Sau đó thiết đoàn 1 (-) cùng với lực lượng của căn cứ Lai Khê t́m cách rút lui về Sài G̣n. Tuy nhiên vừa qua khỏi Bến Cát th́ bị hai tiểu đoàn của trung đoàn 209 thuộc trung đoàn 312 chận lại và cả đơn vị phải đầu hàng tại đây (21).

    Để chuẩn bị cho chiến dịch HCM, tổng cục chính trị quân đội CSBV đă gửi một văn thư cho các chiến trường chính. Một trong những nhiệm vụ chính được nêu rơ là công tác địch vận. Trong đó có việc bổ sung quân số bằng cách sử dụng tù hàng binh (22). Đến khi chiếm được Ban Mê Thuột, Đại tướng Vơ Nguyên Giáp, thay mặt cho quân ủy trung ương ra lệnh cho các đơn vị quân đội CS sử dụng tài xế, nhân viên kỹ thuật tù hàng binh ngay tại chỗ. Đặc biệt phải khai thác tù binh sĩ quan để phục vụ cho yêu cầu tác chiến và tiếp quản (23). Đầu tháng 4/1975, cũng chính Đại tướng Giáp nhắc lại trong bức điện gửi cho đảng ủy khu 5 và quân đoàn 2 là phải khai thác tù binh sĩ quan để phục vụ yêu cầu tác chiến (24).

    Như vậy quân đội CSBV đă vi phạm những nguyên tắc căn bản về tù binh chiếu theo qui ước Genève[9] (25).

    Phần III - Bắt giữ, Đoạn 1 - Giai đoạn ban đầu, Điều 19 ghi rơ :

    “Tù binh phải được di tản càng nhanh càng tốt sau khi bị bắt giữ, về những trại trong những vùng khá xa chiến trận, ra khỏi sự nguy hiểm”.

    Phần III - Bắt giữ, Đoạn 2 - Giam giữ tù binh, Chương 1 - Tổng quát, Điều 23 viết :

    “Bất cứ lúc nào, không một tù binh nào được gửi đến hay giữ lại trong vùng có chiến sự để có thể bị thương vong, cũng không ai được sử dụng tù binh để khiến một vị trí hay một vùng nào đó làm cản trở hành quân[10] ”.

    Một lần nữa cho thấy chữ kư của VC hoàn toàn vô nghĩa trên những văn kiện dù đó là những văn kiện có tính cách quốc tế, thí dụ như hiệp định ḥa b́nh Paris năm 1973 hay công ước Genève về tù binh như trong trường hợp này. Theo dơi những chặng đường hành quân của quân đoàn 1 CS, người ta sẽ thấy ngay những thí dụ điển h́nh về vi phạm qui ước Genève ngay từ lúc chiến tranh hăy c̣n đang tiếp diễn. Sau trận đánh chi khu Tân Uyên, trung đoàn 27 thuộc sư đoàn 320B đă bắt tù binh rà xét bom ḿn cũng như dẫn đường hành quân. Khi tiến gần đến Lái Thiêu, chính tư lệnh sư đoàn ra lệnh tương tự cho TrĐT trung đoàn 48 (26). Vào đến nội thành Sài G̣n, cũng trung đoàn 48 đă bắt các binh sĩ thiết giáp tù binh phải lái các chiến xa M-48 vừa mới chiếm được để tấn công Bộ TTM (27), xem H́nh 11.

    Quân đoàn 1 là một đại đơn vị từ miền Bắc mới vào để tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh nên không thông thuộc địa bàn của chiến trường. Vùng hành quân lúc ban đầu lại không có dân cư sinh sống và nhu cầu cấp bách hành quân đă khiến quân đoàn tuân thủ từng chữ một những qui luật của quân ủy trung ương ! Các cấp chỉ huy CS có lẽ cũng chưa bao giờ đọc đến qui ước Genève để ngày hôm nay ngang nhiên xác nhận những hành động trái ngược với công ước quốc tế trong quá khứ của họ.

    NHẬN XÉT

  1. Theo kế hoạch của BCH chiến dịch Hồ Chí Minh th́ hướng tiến quân do quân đoàn 1 phụ trách có thể là cánh quân đụng độ mạnh nhất nhưng sự thật ngược lại. Đây là mũi có cường độ tác chiến tương đối nhẹ nhất trong năm hướng tấn công của CS vào Sài G̣n. Mặc dù trên thực tế, cánh quân này đă ít nhất hai lần tránh sử dụng những tuyến đường giao thông chủ yếu khi hành quân. Đầu tiên là tránh đi qua Chơn Thành, sau đó dùng ngơ chiến khu Đ thay v́ LTL-13. Tuy nhiên khi vượt Bến Bàu vẫn bị không quân VNCH oanh kích một cách liên tục.
  2. Kế hoạch hành quân của quân đoàn 1 CS không có thứ tự trong hành tiến mặc dù chỉ có hai sư đoàn bộ binh. Thí dụ việc tấn công đánh chiếm chi khu Tân Uyên, không có trong kế hoạch hành quân lúc ban đầu. Hậu quả là kéo dài thời gian hành quân không cần thiết.
  3. Các tiểu đoàn ĐPQ trên hướng tiến quân này đă kháng cự khá mạnh, điển h́nh là tiểu đoàn 306 ĐPQ tại B́nh Cơ, tiểu đoàn 316 ĐPQ tại chi khu Tân Uyên.
  4. Quân đội CSBV sử dụng nghệ thuật chiến dịch thọc sâu. Sư đoàn 5 BB QLVNCH xem như bị loại khỏi ṿng chiến một cách gián tiếp ngay từ đầu do tác dụng ḷn tránh của quân đoàn 1 CS. Khi kết thúc phần tŕnh bày chi tiết hành quân của quân đoàn 1 CS trong chiến dịch HCM, tư lệnh quân đoàn phải thốt lên (1): “Có thể bạn đọc sẽ cho rằng chiến thắng của chiến dịch Hồ Chí Minh có phần dễ dàng”. Chắc chắn độc giả sẽ hoàn toàn đồng ư với ông như vậy.
  5. Qui ước Genève về tù binh không được các đơn vị quân đội CSBV tuân thủ mà điển h́nh là những hành động sử dụng tù binh trong chiến đấu của quân đoàn 1.
  6. Những trận đánh khi quân CS tiến vào khu BCH các binh chủng tại G̣ Vấp hoàn toàn không có thật. Đây không phải là những đơn vị tác chiến mà chỉ thuần túy về mặt chỉ huy và yểm trợ. Ngoài ra từ sáng ngày 30/4, QLVNCH không c̣n ai chỉ huy, điều động cho đến khi Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng.

        Nguyễn Đức Phương 


TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Trung tướng Nguyễn Ḥa, Thời Khắc Lịch Sử Của Binh Đoàn Quyết Thắng Anh Hùng, trang 10-30; Ban Liên Lạc Cựu Chiến Binh Quân Đoàn 1, Thần Tốc Quyết Thắng, nxb Công An Nhân Dân, 2004.
  2. Đại tá Tô Lạc, Đ̣n Điểm Huyệt Bộ Tổng Tham Mưu Ngụy; tài liệu đă dẫn trên, trang 190-199.
  3. Trung tướng Nguyễn Hùng Phong, Cánh Bắc Ngày Cuối Cùng, trang 174-211; Nguyễn Đăng Vinh & Nguyễn Phương Túy biên soạn, Trận Quyết Chiến Cuối Cùng, nxb Từ Điển Bách Khoa, Hà Nội, 2005.
  4. Trung tướng Đỗ Mạnh Đạo, Sư Đoàn Thọc Sâu Cánh Bắc Chiến Dịch; sách đă dẫn trên (1), trang 179-188.
  5. Đại tá, thạc sĩ Phạm Vĩnh Phúc & nhiều người khác, Tóm Tắt Các Chiến Dịch Trong Kháng Chiến Chống Mỹ, Cứu Nước (1954-1975), trang 517; nxb Quân Đội Nhân Dân, Hà Nội, 2001.
  6. Đại tá Đặng Tŕnh, Sư Đoàn Pḥng Không 367 Trên Đường Hành Quân Thần Tốc; sách đă dẫn trên (1), trang 210-222.
  7. Đại tá Nguyễn Duy Tụ, Hướng Tiến Công Phía Bắc Sài G̣n; sách đă dẫn trên (1), trang 244-250.
  8. Trung tướng Nguyễn Thế Bôn, Tiến Công Trong Hành Tiến Những Ngày Nước Rút; sách đă dẫn trên (1), trang 42-53.
  9. Thiếu tướng Phạm Liêm, Những Kỷ Niệm Sâu Sắc Trong Chiến Dịch Hồ Chí Minh; sách đă dẫn trên (1), trang 264-273.
  10. Trung tướng Nguyễn Hùng Phong, Từ Tam Điệp Đến Sài G̣n Giải Phóng; sách đă dẫn trên (1), trang 54-87.
  11. Điện thoại viễn liên với cựu Đại tá Trần Văn Thoàn ngày 26/10/2007.
  12. Đại tá Vơ Tài Mạnh, Một Căn Cứ Lơm Ở Sát Nách Địch; sách đă dẫn trên (1), trang 206-209.
  13. Trần Hà Kim, Chi viện gấp, hiệp đồng hiệu quả; http:// www.qdnd.vn /qdnd /bao-ngay.ntqsvn.34945.qdnd; 21/5/2008.
  14. Những Ngày Cuối Cùng Đời Binh Nghiệp; http:// minhchausoibien.tripod.com /trang-hoiky /id17.html, 24/6/2008.
  15. Trịnh Ngọc Nghi, Cuộc Tiến Quân Từ Buôn Mê Thuột Đến Sài G̣n Xuân 1975, trang 216-220; nxb QĐND, Hà Nội, 2005.
  16. Thanh Sơn, Viết Về Tướng Lê Nguyên Vỹ, trang 526-535; Nguyễn Mạnh Trí, Nguyễn Khoa Nam, Hội Phát Huy Văn Hóa Việt Nam, Michigan, 2001.
  17. Chuẩn tướng Trần Quang Khôi, Tường-Tŕnh Về Vai-Tṛ Lữ Đoàn III Kỵ-Binh Và Lực-Lượng Xung-Kích Quân-Đoàn III - Danh-Dự Và Tổ-Quốc, trang 373-374; Hà Mai Việt, Thép Và Máu - Thiết-Giáp Trong Chiến-Tranh Việt-Nam, tác giả xuất bản, Texas, 2005.
  18. Phạm Bá Hoa, Đôi Ḍng Ghi Nhớ, trang 9-270; in lần thứ hai, nxb Ngày Nay, Texas, 1995.
  19. Tiến sĩ Phạm Huy Dương & Thạc sĩ Phạm Bá Toàn, Chủ biên, Chiến Dịch Hồ Chí Minh Trang Sử Vàng Qua Các Trận Đánh, trang 667-668 & 671; nxb QĐND, Hà Nội, 2005.
  20. Điện thoại viễn liên với cựu Thiếu tá Nguyễn Bích ngày 29/10/2007.
  21. Đại tá Vơ Tài Mạnh, Trận Phục Kích Tiêu Diệt Sư Đoàn 5 Ngụy Trên Đường 13; sách đă dẫn trên (1), trang 200-205.
  22. Đề Án Công Tác Chính Trị Của Tổng Cục Chính Trị Trước T́nh H́nh Mới, trang 182-189; Đại tá Nguyễn Duy Tưởng, Đại tá Đỗ Tất Thắng & Cử nhân Bùi Thu Hương, Một Số Văn Kiện Chỉ Đạo Tổng Tiến Công Và Nổi Dậy Mùa Xuân Năm 1975 Chiến Dịch Hồ Chí Minh, nxb QĐND, Hà Nội, 2005.
  23. Điện Thường Vụ Quân Ủy Trung Ương Gửi Quân Khu Trị Thiên, trang 221-225, sách đă dẫn trên.
  24. Thường Vụ Quân Ủy Trung Ương Điện Gửi Đảng Ủy Mặt Trận Quảng Đà, Quân Khu Ủy 5, Đồng Điện Đảng Ủy Quân Đoàn 2, trang 243-245, sách đă dẫn trên (22).
  25. Third Geneva Convention (1929): Treatment of prisoner of war.
  26. Sách đă dẫn trên (19), trang 643 & 646.
  27. Sách đă dẫn trên (19), trang 665 & 669.
     

[1] Trong chiến dịch Đồng Xoài (10/5 - 22/7/1965), Tư lệnh là Lê Trọng Tấn, Chính ủy là Trần Độ, Phó Tư lệnh là Hoàng Cầm và TMT là Nguyễn Thế Bôn (Đại tá, thạc sĩ Phạm Vĩnh Phúc & nhiều người khác, Tóm Tắt Các Chiến Dịch Trong Kháng Chiến Chống Mỹ, Cứu Nước (1954-1975), trang 25; nxb Quân Đội Nhân Dân, Hà Nội, 2001).

[2] Căn cứ cũ của sư đoàn 1 BB Mỹ từ tháng 10/1967 đến tháng 10/1969, nằm trên QL-13 và cách Sài G̣n khoảng 30 dặm Anh về phía bắc. Ngày 27/12/1970, căn cứ được bàn giao lại cho sư đoàn 5 BB/QLVNCH.

[3] Trước năm 1965, Phước Vĩnh là tỉnh lỵ của tỉnh Phước Thành. Sau khi giải thể tỉnh Phước Thành, Phước Vĩnh trở thành quận lỵ của quận Phú Giáo, tỉnh B́nh Dương. Căn cứ Phước Vĩnh nằm trên LTL-1A, nguyên là căn cứ của các đơn vị quân đội Mỹ như lữ đoàn 3 thuộc sư đoàn 101 Dù, sư đoàn 1 BB, v.v. Vị trí để trấn áp chiến khu Đ của CS nằm bên phía đông của căn cứ.

[4] Cũng là một căn cứ cũ của Mỹ, nơi đặt BCH pháo binh và hậu cứ của thiết đoàn 1, trung đoàn 1 KB thuộc sư đoàn 1 BB Mỹ. Căn cứ nằm cách Sài G̣n khoảng 25 dặm Anh về phía bắc.

[5] Có thể xem như là phần nối dài của quốc lộ 14. Khoảng đường này thực ra là LTL-13, nằm giữa hai chi khu Đôn Luân (Đồng Xoài) và Chơn Thành.

[6] Là LTL-1A từ Đôn Luân đi Phước Vĩnh (Phước Thành cũ). Ngày hôm nay là tỉnh lộ 741 đi từ thị trấn Phước B́nh qua hai thị trấn Đồng Xoài và Phước Vĩnh trước khi đến thị xă Thủ Dầu Một (Phú Cường cũ).

[7] Nguyễn Minh Tánh, Ngày Cuối Cùng của Sư Đoàn 5 - Ngày Tàn Binh Nghiệp Của Tôi Hay Là Ngày Cuối Cùng của Sư Đoàn 5; http:// xamnhapnkt.blogspot.co.uk /2011 /02 /ngay-cuoi-cung-cua-su-oan-5.html, 12/3/2013.

[8] Thuộc trung đoàn 27, sư đoàn 320B.

[9] Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng Ḥa (CSBV) đă gửi công hàm ngày 5/6/1957 gia nhập và chấp thuận công ước Genève, ngoại trừ 3 điểm (Thượng tướng Phùng Quang Thanh & nhiều người khác, Từ Điển Bách Khoa Quân Sự Việt Nam, trang 278; nxb QĐND, Hà Nội, 2004) :

·         Việt Nam xem là hợp pháp việc nước cầm giữ tù binh giao cho nước trung lập hoặc tổ chức nào nhận đảm nhiệm những công vụ của nước bảo hộ nếu được nước mà những tù binh này trực thuộc chấp nhận.

·         Việc nước cầm giữ tù binh giao tù binh cho một nước tham gia Công ước này không làm cho nước cầm giữ tù binh mất trách nhiệm trong việc áp dụng những điều khoản của Công ước về tù binh.

·         Những tù binh bị truy tố và kết án về những trọng tội chiến tranh hay những trọng tội phi nhân loại theo những nguyên tắc do Ṭa án Quân sự Nuyrembe (Nuremberg) đề ra không được hưởng những điều khoản của Công ước.

[10] Dịch thoát ư cụm từ trong nguyên bản : immune from military operation.

 





 
H̀NH 1 : CĂN CỨ LAI KHÊ GIỮA RỪNG CAO SU



H̀NH 2 : CĂN CỨ PHƯỚC VĨNH



H̀NH 3 : CĂN CỨ PHÚ LỢI



H̀NH 4 : BỘ TTM LÚC MỚI THIẾT LẬP



H̀NH 5 : CỔNG BỘ TTM



H̀NH 6 : BỘ TTM NH̀N TỪ TRÊN KHÔNG


Cờ giải phóng tung bay tại Bộ Tổng tham mưu quân đội Sài G̣n, ngày 30/4/1975. H.3 lặng lẽ rời BTTM sau khi hoàn thành nốt công việc cuối cùng: Bảo quản và bàn giao lại toàn bộ hồ sơ, giấy tờ đă được niêm phong cho quân giải phóng. Ảnh: chụp lại Tư liệu tại dinh Thống Nhất.
H̀NH 7 : CỔNG BỘ TTM NGÀY 30/4/1975



H̀NH 8 : CHIẾN XA CỦA CS TRƯỚC DOANH TRẠI CỦA BỘ TTM



H̀NH 9 : QUÂN ĐỘI CSBV CHIẾM BỘ TTM



H̀NH 10 : CỔNG BỘ TTM BÂY GIỜ[1]



H̀NH 11 : QUÂN ĐỘI CSBV SỬ DỤNG CHIẾN XA
M-48 CHIẾM ĐƯỢC CỦA QLVNCH

[1] Ảnh của Ngan Nam Thang Long, chụp ngày 27/11/2007; http:// www.panoramio.com /photo /631 6036, 12/1/2010.


Copyright @ 2005 quocgiahanhchanh.com
Webmaster@tranbachthu