Trời
mưa ướt cả xóm làng
Ướt Em, Em chịu; ướt Chàng…Em Thương !
Ca-Dao
(Biển Tây,
Xứ NĐ., lúc10 giờ ngày 3 tháng 8 năm 2004)
Gần 50 năm, bạn tôi, tức thi sĩ Mạc Hoài
Phạm Văn Mến lại nhắc lại cái tên của tôi.
Vào năm 1957, lúc c̣n học chung lớp Ban C (Văn
Chương Pháp Văn) tại Trường Trung Học Nguyễn
Đ́nh Chiểu Mỹ Tho, tôi có nhờ anh Phạm Văn
Mến, trưởng lớp, học Ban D (Văn Chương Hán
Văn) chiết tự và viết tên tôi rất đẹp, mặc
dầu tên tôi theo âm tiếng Việt không đẹp
chút nào. Rồi anh lại tặng cho tôi một bút
hiệu là Trọng Thi, v́ biết tôi thích thi thơ
và thích làm thơ. Anh cùng tôi thành lập
nhóm nầy nhóm nọ, trao đổi
thơ văn và viết lách hết tác phảm nầy đến
tác phẩm kia.
Hồi c̣n học trường Trung Học Công Lập Bến
Tre, tôi cũng đă thành lập Bút Nhóm Hoàng
Trị Trúc Giang. (V́ Bến Tre/Kiến Ḥa ngày
xưa c̣n có tên là Hoằng Trị Phủ). Tôi đă
từng xử dụng bút hiệu Ưu Thảo, Long Vân, HTH,
Yên Nhiên và Yên Châu….cùng với thằng Để
Nguyễn bút hiệu Long Sơn (cháu của thông
phán Nguyễn Văn Đó, Ṭa Bố Bến Tre), thằng
Lộc bút hiệu Long Thủy, con Hà bút hiệu Bạch
Thủy, con Hoa bút hiệu Hồng Hoa, con Yến
Ngọc bút hiệu Yên Hà…
Vơ Thị Yến Ngọc tên tự là Ó, quê Giồng
Trường Tân Thanh, là một cô gái kiều diễm và
thông minh. Thanh niên nào vào lứa tuổi sanh
năm 1939-1942 đều phải nghe danh Yến Ngọc.
Cả bọn con trai miền Lục Tỉnh về học tại
trường Nguyễn Đ́nh Chiểu Mỹ Tho Định Tường
cũng đều ngưỡng mộ sắc đẹp và tài năng thơ
phú của Yến Ngọc. Từ Bến Tre sang Mỹ Tho,
Yến Ngọc theo học Ban C Văn Chương Việt Pháp
cùng lớp với tôi một thời gian th́ Yến Ngọc
rời ghế nhà trường mà ra đời rất sớm! Tôi đă
từng viết lời mở đầu tập Lưu Bút Ngày Xanh
cho Vơ Thị Yến Ngọc. Hồi nầy tôi lấy bút
hiệu là Yên Châu c̣n Yến Ngọc lấy bút hiệu
là Yên Hà. Nhiều đứa bạn thắc mắc tại sao
hai đứa chọn bút hiệu bắt đầu bằng chữ Yên.
Tôi có giải thích cho một vài đứa bạn nhưng
tụi nó vẫn không hài ḷng, nhứt là khi đọc
những ḍng tâm sự Yến Ngọc viết trong tập
Lưu Bút Ngày Xanh của tôi. Yến Ngọc bắt đầu
bằng hai câu thơ đề tặng dưới bức ảnh bán
thân cắt thành h́nh trái tim như sau:
Khói
chiều tha-thướt thướt-tha
Ráng chiều rực-rỡ Yên-Hà…là đây !
Yên Hà là bút hiệu của Vơ Thị Yến Ngọc. Yên
là khói, Hà là ráng mây. Yên Hà có nghĩa là
khói mây chiều, mơ hồ le lói trong giây lát
rồi khuất mờ nhường bóng hoàng hôn.
C̣n bút hiệu Yên Nhiên của tôi là khói tàng
lang thiên nhiên trong vũ trụ. Khi tôi viết
tác phẩm Cô Đơn với bút hiệu Ưu Thảo là muốn
ví ḿnh với loài cỏ dại u buồn, hay tác phẩm
Chiều Buồn Trên Sông Vắng với bút hiệu Yên
Châu, là muốn ví ḿnh với con thuyền mờ ảo
trong sương khói. Chữ Châu có nhiều nghĩa
lắm: Họ Châu, nhà Châu, Đông Châu Liệt Quốc.
Châu là điạ hạt, là trấn là quận (như
Hoàng
Châu là địa trấn nơi Tô Đông Pha ra nhậm
chức Huyện Lệnh). Châu là bực thềm như Đan
Châu là bực thềm đỏ. Châu là một loại ngọc
quư như Ngọc Châu. Châu là trái sáng như Hỏa
Châu. Châu là giọt lệ như giọt châu (Cơ trảo
vô linh qui diệt khứ, Minh Châu hữu lệ bạng
do trầm (Nỏ thiếu móng thiêng, rùa ẩn bóng,
Trai ch́m đáy nước lệ hoen châu—Châu Mạnh
Trinh). Châu là chiếc thuyền như câu:
“Châu
phúc năi kiến thiện du, Mă giật năi tri
lương mă”. Thuyền ch́m mới biết người lội
giỏi, ngựa chứng mới biết nài cỡi hay !
Tôi dùng bút hiệu Yên Châu vừa có ư nghĩa là
cái Họ vừa có ư muốn nói lên tâm sự của ḿnh
trong bối cảnh “chiều buồn trên sông vắng”
đầy khói sóng hoàng hôn !
Tôi chỉ học chung với Vơ Thi Yến Ngọc hồi
c̣n nhỏ, vào khoảng năm 1948 tại Giồng Khuê
Miểu Điền, Giồng Trường Tân Thanh. Học
chung 4 năm Trung Học Bến Tre, chỉ trao đổi
thơ văn tài liệu nhưng không bao giờ trao
đổi tâm t́nh bạn lữ. Rồi qua Mỹ Tho, v́ theo
Ban C Văn Chương Việt Pháp, trai gái học
chung, nhưng lớp học cũng không đầy. Tôi và
Vơ Thị Yến Ngọc, cùng xa quê, cùng chung lớp,
cùng qua chung chuyến bắc mỗi cuối tuần,
cùng gặp nhau trong những buổi ăn cơm B́nh
Dân Vạn Thọ trước Rạp Hát Viễn Trường bên
Chợ Cũ Mỹ Tho. T́nh bạn chỉ có vậy, trao đổi
bài làm bài tập trong lớp học mà thôi….
Rồi Yến Ngọc rời lớp học nửa chừng để lại
ḷng bạn bè bao luyến tiếc. Vài bài thơ bóng
bẩy kư tên Yên Hà như những kỷ niệm cuối
cùng, không bao giờ c̣n gặp lại…
Vào đầu năm 2004, tức là năm mươi sáu năm
sau, khi gặp lại Huỳnh tấn Phúc, lúc hàn
huyên tâm sự, anh có nhắc lại tên Yến Ngọc,
và cho biết Yến Ngọc đă định cư tại Úc Châu.
Anh c̣n cho biết Yến Ngọc đă trở thành người
thiên cổ ! Tôi ngậm ngùi điếng lặng. Để ḷng
ḿnh một giây tưởng nhớ đến Yên Hà, một
người bạn đồng hương, cùng xóm, cùng làng,
cùng trường cùng lớp cùng Thầy !…
Yên Hà thoáng qua trong ḷng tôi như ngẩng
đầu nh́n làn khói mỏng, đập vào vơng mạc của
tôi như ánh ráng chiều le lói rồi vụt tắt v́
hoàng hôn tận cuối chơn trời, tận nơi gốc
biển phủ xuống thật nhanh…
Khói
chiều tha thướt thướt tha
Ráng chiều rực rỡ Yên Hà…c̣n đâu !…
Từ nhà tôi phía Miễu Điền nh́n qua Giồng
Trường ngày xưa chỉ có khói mờ, có tàng lang
trắng khi trời nắng hạn. Nh́n mút mắt về tận
Xóm Cḥi, Ba Tri thỉnh thoảng thấy Rồng Mun
lấy nước cuồn cuộn, chớ ít khi thấy ráng
chiều, v́ đó là hướng Đông, hướng mặt trời
mọc; như thuở tôi và Vơ Thị Yến Ngọc c̣n
ngây thơ c̣n khờ dại c̣n sợ rồng hút nước và
cuốn hút ḿnh lên mút trời cao !
Nhưng khi về Châu Thành Bến Tre, về Trường
Trung Học Công Lập Bến Tre với guốc vông,
với đồ bà ba trắng, phù hiệu có chữ THB viền
kim tuyến vàng trên nền nhung đen th́ Yến
Ngọc là hoa khôi, một bông hoa rực rỡ má
hồng môi son răng trắng làm ngây ngất ḷng
người. Tôi từ Cầu Dầu bên bờ sông Trúc Giang
nh́n về hướng Chợ Bến Tre hay từ khu Bến Bắc
Rạch Miễu nh́n về hướng Trường Nguyễn Đ́nh
Chiểu Mỹ Tho th́ thấy bầu trời đỏ rực yên hà.
Đó là hướng Tây, ráng chiều muôn sắc. Nhưng
mà nhanh lắm, ráng rồi sẽ phụt tắt, nhường
bầu trời mênh mông cho bóng tối hoàng hôn !
Yến Ngọc đă rời bỏ Định Tường Mỹ Tho để lăn
xả vào đời, đi vào xă hội thời loạn lạc
chiến tranh ! (Năm 1957,58 tưởng là thanh
b́nh, nhưng dân chúng đă manh nha bài xích
chế độ gia đ́nh trị nhà Ngô).
Hôm nay, nhận được thơ của bạn thân Ấp Tân
Phước và của Tô Thị Hồng Vân, một người bạn
thân nơi lợi biển Ba Tri, làng Tân Thủy, mới
hay Yên Hà lại c̣n nhắc đến tên Yên Châu.
Lại c̣n nhắc tên người Thầy cũ là Trần Văn
Lước và những kỷ niệm thuở học tṛ cùng ngồi
trên ghế hỏa lộ làm bàn học trong căn nhà
đơn sơ của Thầy ! Yến Ngọc gọi Thầy Lước
bằng anh. Thầy Lước là người thương tôi đặc
biệt. Thầy có nói với Yến Ngọc nên nhờ tôi
dạy kèm… và Yến Ngọc tâm sự lại với bạn là
tṛ đó (ám chỉ tôi) học giỏi nhưng cứng đầu
! Yến Ngọc nhận xét rất đúng đối với tôi
thuở ấy. Tôi chăm chỉ học hành, lại rụt rè
nhút nhát, không bao giờ dám nói chuyện với
bạn gái. Tôi không kiêu ngạo hay cứng đầu
nhưng quá vụng về và e thẹn. Nay th́ Yên Hà
đă vắng bóng, c̣n ai để mà nhắc nhở tiếc
thương !
Đời có những trái ngang mà ḿnh không biết,
những oan nghiệt tội t́nh mà ḿnh vô t́nh vô
ư dẫm lên. Đă vô t́nh vô ư th́ đâu ai trách
ḿnh đâu; chỉ tội cho ai đeo thảm đeo sầu
cắn răng chịu đựng. Trọn đời không hé miệng
mở lời, ngày tàn lại trối cuộc đời…khổ đau !
Duyên
phần không trước không sau
Dầu sau dầu trước cũng vào …hư vô !!!
Nhựt-Khuê
(Trích Nhựt Khuê Ngă Bóng)
|
