 |
|
|
CỐ VƯỢT HỐ XA CÁCH QUÁ
LỚN VỀ GIÀU-NGHÈO, QUÊ-TỈNH, LTS: Ông Hoàng Ðức Nhã vốn cư ngụ trong vùng Chicago nhưng hiện có mặt tại Trung Quốc trong hai tuần đầu tiên tháng Ba. Trong bài này, ông đặc biệt phân tích chương trình nông thôn xã hội chủ nghĩa mới do chủ tịch Hồ Cẩm Ðào đưa ra trong kế hoạch ngũ niên mới của Bắc Kinh. Ông Nhã làm việc tại Trung Quốc cho những dự án đầu tư quốc tế do công ty ông ta tư vấn. Thượng Hải - Ðầu tháng Ba qua, Quốc Hội Trung Quốc nhóm họp tại Bắc Kinh để thảo luận và phê chuẩn chương trình ngũ niên 2006-2010 đã được Chủ tịch Hồ Cẩm Ðào công bố vào trung tuần tháng 10 năm 2005. Các quan sát viên ngoại giao và thương mại tại Bắc Kinh và Thượng Hải mà người viết bài này đã tham khảo trong mấy ngày qua cho đây là một thay đổi lớn, không những về danh xưng mà còn về thực chất, so với những kế hoạch ngũ niên lúc trước với những mục tiêu thiếu thực tế và việc thi hành không thể nào kiểm kê được. Nhân cuộc họp này Chủ tịch Hồ Cẩm Ðào xác nhận rằng cải tổ sâu rộng và tiếp tục cởi mở là hai yếu tố then chốt để phát huy cuộc canh tân xã hội chủ nghĩa tại Trung Quốc. Ông ta cũng xác nhận quyết tâm giải quyết cái mà ông gọi là “Năm cân bằng” hầu tạo quân bình giữa quốc nội và quốc ngoại, giữa vùng nội địa và vùng duyên hải, giữa thôn quê và thành thị, giữa xã hội và kinh tế, và giữa thiên nhiên và nhân loại. Trong mỗi “cân bằng” này ưu tiên của chánh quyền trung ương và địa phương sẽ nhấn mạnh vào những phần đầu, có nghĩa là ưu tiên sẽ dành cho quốc nội, vùng nội địa, thôn quê, xã hội và thiên nhiên. Cựu Chủ tịch Giang Trạch Dân đã để lại cho ông Hồ Cẩm Ðào một quốc gia giàu mạnh hơn so với những thế hệ trước nhưng còn khá nhiều sự không bình đẳng. Lợi tức trung bình đầu người đã gia tăng nhưng điều mà các kinh tế gia gọi là “tiền lương xã hội” (social wage) - đặc điểm phân biệt so với những chế độ trước đây đã cung cấp miễn phí các chương trình y tế công cộng, giáo dục, gia cư và hưu bổng cho giới cao niên - bị giảm thiểu tối đa, và hoàn toàn bị hủy bỏ tại thôn quê. Trong diễn văn khai mạc phiên họp, Thủ Tướng Ôn Gia Bảo đã gây khá nhiều chú ý khi ông ta công khai nhìn nhận những lỗi lầm của các kế hoạch trước đây và đồng thời vạch rõ đường lối giải quyết những cân bằng nêu trên. Một thôn quê xã hội chủ nghĩa mới Trải qua một phần tư thế kỷ nay, các chánh quyền tại Trung Quốc vẫn chưa giải quyết được sự cách biệt giữa thành thị và thôn quê: Lợi tức trung bình đầu người tại thị trấn cao gấp ba lần so với thôn quê. Các cơ sở hạ tầng, chương trình y tế xã hội, các chương trình giáo dục và văn hóa tại thôn quê đều kém xa thành thị. 750 triệu nông dân, tức 60% của dân số Trung Quốc, sống tại thôn quê nhưng họ đóng góp chưa đầy 1/3 của số lượng sản xuất quốc gia. Sự sai biệt lợi tức giữa thành thị và thôn quê đã gây nhiều giao động xã hội, và đã thúc đẩy nhiều nông dân ùa vào các thị trấn tìm kế mưu sinh, và do đó càng gây khó khăn thêm cho chánh quyền trong việc giải quyết căn bản vấn đề làm sao nâng cao mức sống tại thôn quê. Cộng vào đó, việc các viên chức địa phương lợi dụng quyền thế để truất hữu đất đai của nông dân một cách bất hợp pháp, gây rất nhiều vụ biểu tình của nông dân, đã đặt chánh quyền và đảng trên một thùng thuốc nổ có thể cháy bất cứ lúc nào. Cập bài trùng Hồ-Ôn đã không ngần ngại công khai hóa các khó khăn này, mặc dù chánh quyền của họ thật ra đã phải gánh hậu quả của các chương trình phát triển không đúng mức từ chế độ cựu Chủ tịch Giang Trạch Dân trước đây. Trong chương trình ngũ niên 2006-2010 kỳ này, chánh quyền Hồ Cẩm Ðào phác họa một chương trình phát triển nông thôn có tánh cách cách mạng nhằm mục đích tạo một thôn quê xã hội chủ nghĩa mới. Trong bối cảnh thôn quê mới thuộc kế hoạch này, nông dân sẽ có nhiều chương trình thiết thực hơn: Họ sẽ được nhiều trợ cấp trên lãnh vực sản xuất ngũ cốc và nuôi gia súc (heo, bò...), cộng với một hạ tầng cơ sở được tân trang, và nhiều nơi sẽ được xây dựng hoàn toàn mới. Ngoài ra, chương trình giáo dục bắt buộc trong chín năm cho con em của họ, hệ thống y tế công cộng được cải cách toàn diện sẽ giúp nông dân có một lối sống có năng suất cao hơn. Tánh cách cách mạng của chương trình xây dựng thôn quê mới này là quyết định của chánh quyền Hồ-Ôn bãi bỏ tất cả các thuế nông nghiệp và lệ phí khác mà nông dân đã phải gánh chịu trong 2,600 năm nay. Vấn đề đặt ra cho chánh quyền Hồ-Ôn là liệu chương trình nông thôn xã hội chủ nghĩa mới này sẽ có thể thu hẹp được sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị không, vì nó sẽ khiến nông dân quá ỷ lại nơi các trợ cấp của chánh phủ và không đóng góp nhiều trong việc biến nền kinh tế xã hội chủ nghĩa thành một nền kinh tế thị trường. Nhiều căng thẳng ngấm ngầm Trong nhiều cuộc thảo luận giữa một số giới chức đại học và nghiên cứu kinh tế Trung Quốc và người viết bài này lộ trình đi đến một nền kinh tế thị trường vẫn còn gai góc và hiện phải đối đầu với nhiều thách thức của giới bảo thủ cũng như của giới cấp tiến. Giới bảo thủ cho rằng chánh quyền Hồ-Ôn đi quá nhanh trong công cuộc cải cách và không lấy những biện pháp cần thiết để duy trì sự kiểm soát của chánh phủ và đảng trong lãnh vực kinh tế và phát triển. Ðặc biệt, họ cho rằng chánh phủ sẽ “bán đổ, bán tháo” các tài sản quốc gia như những công ty quốc doanh. Họ cho rằng chánh quyền không kiểm soát được công trình này và, nếu tiếp tục, sẽ chịu hậu quả tai hại của chương trình tư hữu hóa mà chánh quyền Yeltsin đã thi hành trước đây tại Liên bang Nga. Trong lúc đó giới cấp tiến cho rằng chánh quyền Hồ-Ôn sẽ thất bại chính vì họ quá rụt rè trong công trình cởi mở kinh tế và giải quyết vấn đề các công ty quốc doanh giữ độc quyền quá mức trong nhiều lãnh vực. Họ cho rằng chương trình nông thôn xã hội chủ nghĩa mới là một viện cớ để nhà nước tiếp tục duy trì ảnh hưởng của họ trong lãnh vực kinh tế, và do đó không phát triển quốc gia đúng mức và giảm thiểu sự cách biết giàu nghèo. Ðiều đáng ghi nhận nơi đây là những cuộc tranh luận giữa hai giới bảo thủ và cấp tiến đang xảy ra trong bối cảnh của giai đoạn đầu trong việc thi hành chương trình ngũ niên 2006-2010. Ðây là chương trình phát triển thật cách mạng mà cập bài trùng Hồ-Ôn sẽ quyết tâm thi hành, một mặt để tách ra khỏi di sản của chế độ Giang Trạch Dân nhưng mặt khác để củng cố vị thế của họ và nhóm ủng hộ họ tại đại hội của đảng Cộng sản Trung Quốc trong năm 2007. Ông Hồ Cẩm Ðào dự tính rằng đại hội quan trọng này - chỉ nhóm họp mỗi năm năm một lần - sẽ tái bổ nhiệm ông ta thêm một nhiệm kỳ năm năm nữa. Như thế ông ta sẽ khẳng định rằng chương trình cải cách của ông ta thành công, và sẽ dùng lợi thế đó để củng cố địa vị của ông ta và đàn em hầu chiếm đa số trong Bộ Chánh trị của đảng Cộng sản Trung Quốc. Rất có thể cập bài trùng Hồ-Ôn nhờ đó sẽ tạo được điều kiện thuận lợi để tiếp tục công cuộc cải cách. Có thế, công cuộc cải cách này mới là động lực tạo được một giới tư doanh ngày càng mạnh lớn, đồng thời giảm thiểu tối đa vai trò và ảnh hưởng của giới quốc doanh, và trong tương lai gần sẽ là áp lực gây dựng những lề lối chánh trị đa nguyên và những định chế cần thiết để phát triển kinh tế mà không phải tuân theo những chỉ thị chính trị kỳ quái.
Hoàng Đức Nhã 
|