KIỂM ÐIỂM CÔNG CUỘC TRANH ÐẤU CHO TỰ DO DÂN CHỦ

     Từ ngày ra khỏi nước tới nay, kẻ trước người sau, tính ra cũng được từ 20 đến 30 năm. Không lúc nào người Việt tỵ nạn đang được hưởng đầy đủ tự do dân chủ mà không nghĩ đến giải phóng đồng bào trong nước đang bị bóc lột hà hiếp đủ mọi hình thức bởi bạo quyền. Ðặc biệt trong ba năm gần đây, người Việt tỵ nạn lại lo âu thêm về vận mệnh của đất nước đang bị bọn cầm quyền dâng bán cho Trung Cộng để cũng cố quyền lực của bọn chúng. Không lúc nào người Việt tỵ nạn ở hải ngoại ngừng tranh đấu để giải thể chế độ bạo tàn, để đem lại tự do dân chủ và cơm no áo ấm cho đồng bào, đồng thời bảo vệ giang sơn gấm vóc khỏi cãnh gặm nhắm lần hồi của Trung Cộng. Nhưng mà hàng năm, nhân các ngày lễ kỷ niệm cuộc ly hương của người Việt tỵ nạn hoặc kỷ niệm ngày thành lập các phong trào tranh đấu, công việc thường được làm là kiểm điểm thành quả của nỗ lực đấu tranh của toàn thể cộng đồng hải ngoại nói chung. Mỗi lần kiểm điểm như vậy, không ai tránh khỏi ưu tư trước kết quả rất khiêm tốn mà hải ngoại đã đạt được.
     Khách quan mà nói, chính nhờ sức tranh đấu bền bỉ của hải ngoại, thế giới mới hiểu được rõ hơn bộ măt tàn ác gian manh của Cộng sản Việt Nam, do đó đã mạnh dạn can thiệp vào những vụ vi phạm nhân quyền trầm trọng trong nước. Tuy nhiên, những can thiệp này chỉ nhắm vào các nạn nhân nổi tiếng như lãnh đạo tinh thần các tôn giáo và các trí thức tên tuổi đã anh dũng vùng lên đấu tranh cho tự do tôn giáo và dân chủ đa nguyên. Còn số phận của hàng ngàn, hàng vạn người dân thấp cổ bé miệng đang bị đàn áp, giam cầm trái phép, bị cán bộ đảng ủy cộng sản cướp nhà cướp đất nhan nhản giữa ban ngày thì phải cam chịu. Ngư phủ đang hành nghề trong lãnh hải của Việt Nam có bị hải quân Trung Cộng xông vào bắn giết thì cũng phải cam chịu. Số phận của một dân tộc đang đói khổ, giành nhau đút lót để xuất ngoại làm lao nô, đầy tớ hay mãi dâm trá hình hầu có tiền gởi về nuôi cha nuôi mẹ, cũng đành cam chiu, ngậm đắng nuốt cay.
     Nếu phân tách kêt quả đấu tranh của hải ngoại thì phải công nhận là hải ngoại đã gây rất nhiều trở ngại cho bạo quyền trong nước trên bình diện bang giao quốc tế, nhưng chưa làm gì xói mòn được quyền lực của bọn chúng, và cũng chưa giúp nội địa được gì đáng kể để gở bỏ được ách nô lệ còn đang tròng trên cổ họ. Sỏ dĩ như vậy là vì hai yếu tố chính. Một là khách quan, do Cộng sản Việt Nam dùng đủ mọi hình thức để mua chuộc, lũng đoạn đánh phá. Hai là chủ quan, do chính hải ngoại tự phân hóa, dẩm chân lên nhau, phân tán lực lượng, nhất là tự mình vì hiềm khích và tranh giành danh vị (?) đánh phá lẫn nhau, gây thiệt hại gấp mấy lần hơn do sức phá hoại của địch.
     Tình trạng trên đây đã được dư luận phơi bày qua truyền thông, qua sách vở do hải ngoại phát hành, hoặc qua những lời kêu gọi thống thiết của các vị có trách nhiệm trong cộng đồng hải ngoại. Ai cũng nhận xét gần giống như trên đây, nhưng ít ai chịu phân tích chiều sâu của vấn nạn này để tìm hiểu căn nguyên hầu đề nghị những phương pháp giải quyết, dù là chỉ nhằm giảm thiểu những va chạm và xung đột trong cộng đồng mà hậu quả đã gây cản trở và trì trệ công cuộc tranh đấu cho tự do dân chủ trong nước.
     Ða số những người Việt tỵ nạn là những người đã từng ý thức hiểm họa Côïng sản và đã từng chiến đấu chống Cộng trong nước. Số còn lại là những người tuy chưa dấn thân hoạt động chống Cộng trong quá khứ, nhưng đã từng là nạn nhân của Cộng sản. Hai thành phần trên đây sau khi bỏ nước tỵ nạn tại quê người, đều cùng một chí hướng tiếp tục cuộc chiến chống lại độc tài, áp bức, để tranh thủ tự do dân chủ cho đồng bào trong nước. Chính vì những yếu tố trên đây mà đồng bào hải ngoại lao mình vào cuộc chiến một cách hăng say, không quản ngại hy sinh thời giờ, tiền bạc, luôn cả sức khỏe ngày càng suy yếu của mình, sau thời gian 30 năm dài đằng đẵng.
     Họ hăng say như đã từng hăng say cách đây 4, 5 chục năm. Họ hăng say như đang tranh đấu cho tự do dân chủ cho chính họ. Ðiều này rất tốt vì nó động viên tinh thần dấn thân nhập cuộc và chấp nhận mọi hy sinh cần thiết cho cuộc chiến. Nhưng đôi lúc, chính cuộc hăng say theo bản tính trên đây cũng gây nhiều khó khăn và trở ngại cho đại cuộc.
     Tranh đấu cho ai?
     Thật vậy, bình tâm mà nhận xét, chúng ta đang tranh đấu cho tự do dân chủ cho 80 triệu đồng bào bên nhà, là thành phần đang sống dở chết dở dưới ách độc tài của Cộng sản, là thành phần đang lặn hụp trong nghèo đói -  theo định nghĩa nghèo đói của Liên Hiệp Quốc - đang bị tước đoạt mọi quyền tự do, quyền làm người và đang sống trong cái nhục từ 30 năm nay đối với đồng bào miền Nam, và hơn 50 năm đối với đồng bào miền Bắc. Cũng có thể nói cuộc tranh đấu cho tự do dân chủ là cho cả những đồng bào tỵ nạn muốn trở về sống tại quê hương sau này, nhưng phải nhìn nhận rằng thành phần này rất ít oi, không đáng kể, vã lại cũng còn quá xa vời. Trong lúc nhu cầu thực sự và cấp bách là giải phóng 80 triệu đồng bào trong nước, càng sớm càng tốt. Ðây mới là mục tiêu chính của công cuộc tranh đấu mà hải ngoại đang theo đuổi.
     Nếu hải ngoại đồng ý với nhận định trên đây thì thiết tưởng trên căn bản nhận định này cần duyệt xét lại một số nguyên tắc tranh đấu để thích ứng với hai lãnh vực chính là phân công, và phối hợp liên hoàn trong ngoài để tránh những dẩm chân, va chạm hoặc tệ hơn nữa là tranh chấp đã làm trì trệ quá nhiều công cuộc tranh đấu chung từ trước tới giờ.
     Phân công và phối hợp
     Mục tiêu là tự do dân chủ cho 80 triệu đồng bào trong nước. Họ là những người thụ hưởng. Họ phải có tiếng nói của họ mà chúng ta phải lắng nghe. Lắng nghe họ muốn gì, họ đang gặp những khó khăn trở ngại gì. Làm thế nào để giúp đở họ hữu hiệu nhất, v.v... Nhưng vì họ bị Cộng sản kìm kẹp khắc nghiệt và đàn áp dã man khi họ vùng lên, nên ít lắm chúng ta phải lắng nghe tiếng nói của các lãnh tụ và trí thức có can đảm hoặc được sự che chở nào đó của ngoại bang, dám nói lên tiếng nói thay thế họ.
     Họ có quyền nói lên tiếng nói của họ. Chúng ta có bổn phận lắng nghe để tôn trọng ý kiến của họ. Cho đến nay, đa số các tôn giáo và đoàn thể cùng những nhà đấu tranh trong nước đã được sự yểm trợ vô điều kiện của hải ngoại. Tuy nhiên vì có một số đoàn thể chính trị và tôn giáo đã bị phân hóa từ trước năm 1975, đến giờ này hãy còn tranh chấp xung đột nhau, từ trong nước lan rộng ra hải ngoại. Do sự tranh chấp nhau mà tại hải ngoại, các phe phái đối nghịch chụp mũ nhau là “đối lập cuội” hay “giáo gian”. Thiết tưởng những người ngoại cuộc ở hải ngoại chớ nên xen vào các cuộc tranh chấp này. Nếu hải ngoại không thể điều tra hư thực để yểm trợ những nỗ lực đấu tranh đích thực trong nội địa thì nên giữ sự im lặng khách quan thay vì nhúng tay vào đánh phá mà hậu quả chỉ là gây thêm nhiều đổ vỡ, nhất là những đổ vỡ do hành động đánh phá sai lầm. Hãy dành cho nội địa là thành phần đương sự tại chổ có đủ điều kiện và thừa sáng suốt phân biệt đâu là thực hư để họ quyết định thích nghi.
     Ngoài ra, trong thập niên qua, có những phong trào chống đối bộc nổ ngay trong nước, khởi sự từ những viên chức cũ của đảng và Nhà Nước cộng sản phản đối lề lối cai trị độc tôn và vạch trần những lổi lầm nghiêm trọng cùng tệ hại tham nhũng của các cấp cầm quyền sinh sát tại trung ương và địa phương. Có những người chống phe cánh đang cầm quyền, nhưng họ chưa ly khai và vẫn còn trung thành vớiù đảng Cộng sản. Sở dĩ họ chống vì bị gạt ra khỏi quyền lực hoặc vì họ muốn cải tiến cho đảng được bền vững, hoặc vì cả hai mục tiêu. Bên cạnh hạng người này, có những người sáng suốt và tiến bộ hơn. Họ đã nhìn thấy những sai lầm tai hại của XHCN nên họ tranh đấu để đòi hỏi dẹp bỏ độc tài đảng trị và thay thế vào đó bằng tự do  dân chủ đa nguyên mà họ nghĩ đó là thần dược duy nhất có thể cứu đất nước và dân tộc ra khỏi nghèo đói, tụt hậu và bế tắc hiện tại.
     Cả hai hạng tranh đấu trên đây đều có lợi cho công cuộc tranh đấu của chúng ta. Lẻ dĩ nhiên, hạng người thứ hai gần lập trường với chúng ta hơn và chúng ta có thể tiếp xúc tìm hiểu để lâm thời cứu xét liên hoàn phối hợp hầu tạo thêm sức mạnh giải thể cộng sản bạo quyền hữu hiệu hơn và sớm thành công hơn. Còn đối với hạng người thứ nhất, tất nhiên chúng ta không thể hợp tác được mặc dù họ đang chống đối bạo quyền. Nhưng thiết tưởng chúng ta cũng chớ nên chống đối hạng người này vì họ cũng đang đóng góp vào mục tiêu làm cho bạo quyền suy yếu, lúng túng, tức là gián tiếp giúp chúng ta bằng cách phân tán lực lượng và vô hiệu hóa phản ứng của địch.
     Nguyên tắc chiến lược là thêm bạn bớt thù. Còn trong ngắn hạn, kẻ thù của kẻ thù chúng ta là đồng minh chiến thuật của chúng ta. Do đó chúng ta cần rộng rải bao dung, cho họ có cơ hội bước thêm một bước nữa là ly khai  đảng cộng sản, và chớ nên quá cứng rắn với họ, vô tình đẩy họ vào thế chẳng đặng đừng trở thành kẻ thù vĩnh viễn của chúng ta.  Nói một cách khác, chúng ta có lợi khi đương đầu với một địch thủ đang bị một lực lượng thứ ba đánh phá từ bên trong, một lợi thế vô giá khó bề tạo dựng được. Lẽ dĩ nhiên, trong nội bộ của mỗi hạng trên đây cũng như giữa hai hạng người này có thể xảy ra lục đục và chia rẽ nhau - như chúng ta đã ghi nhận được nhiều dấu hiệu gần đây - nhưng chúng ta cũng không nên xen vào tranh chấp nội bộ của họ để rồi trở thành kẽ thù của phe này hoặc phe kia, vì như vậy sẽ có lợi cho bạo quyền là kẽ thù chung.
     Ngoài ra, các đoàn thể yêu nước ở hải ngoại khi có dịp đều phát biểu rằng trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ra khỏi áp bức và độc tài, nội địa là chíến trường chính, là nơi 80 triệu đồng bào nạn nhân đang sinh sống, là nơi bạo quyền đang chà đạp nhân quyền, đang đàn áp bóc lột ngưòi dân, là nơi mà thành phần bị áp bức cần đấu tranh trực diện với bạo quyền thống trị. Do đó, lực lượng quần chúng trong nước phải đóng vai trò chính yếu trong đại cuộc quang phục quê hương. Hải ngoại chỉ giữ vai trò yểm trợ thứ yếu. Lập luận này được chứng minh rõ rệt qua hai cuộc đấu tranh quyết liệt của nhân dân hai nước Ba Lan (chống độc tài cộng sản) và Nam Dương (chống độc tài quân phiệt không cộng sản) mà kết quả là họ đã đích thân giải phóng được đất nước của họ.
     Có lập luận cho rằng vì Cộng sản kiểm soát kìm kẹp quá khắt khe nên người dân trong nước khó vùng lên tranh đấu. Lập luận này không đứng vững vì tranh đấu không chỉ có hình thức duy nhất là nổi dậy, bạo động và gây đổ máu, chết chóc cho người dân. Vã chăng thế giới ngày nay chạy theo kinh tế phát triển toàn cầu nên không chủ trương yểm trợ các hình thức đấu tranh bằng võ trang bạo động. Trước năm 1990, chưa có chủ trương kinh tế toàn cầu để yểm trợ dân chủ hóa toàn cầu, nhưng người dân Ba Lan đã ý thức được vũ khí vô địch của kẻ yếu laø tranh đấu hòa bình, nên họ đã dùng đường lối đấu tranh hợp pháp trong các lãnh vực lao động, và sử dụng vũ khí hợp pháp bén nhọn nhất là đình công, từ đó cân nhắc thận trọng để dần dần nới rộâng sang các yêu sách chính trị như bầu cử tự do, ngay dưới sự hăm dọa công khai của hồng quân Nga Xô.
     Manh nha tranh đấu ôn hòa từ 1976, công đoàn Solidarity được thành lập năm 1980, bị giải tán năm 1981, nhưng vẫn tiếp tục tranh đấu “chui” vô cùng quyết liệt cho đến 1989 thì được nhà cầm quyền chính thức hợp pháp hóa và nhượng bộ luôn cả yêu sách tổ chức bầu cử tự do quốc hội lưỡng viện. Với sự ủng hộ của toàn dân, Solidarity đã thắng cử với đa số tuyệt đối  99% tại Thượng viện và chiếm trọn hết 161 ghế dành cho đối lập tại Hạ viện. Với lực lượng hùng hậu trên đây tại quốc hội, họ đã khéo léo thương lượng với đảng Poland’s United Workers (cựu Cộng sản)  thành lập Chính phủ liên hiệp do họ nắm giữ ghế Thủ Tướng, với mục tiêu dài hạn là đột nhập vào chính quyền để tổ chức những cuộc bầu cử thực sự tự do. Kết quả mong đợi là đúng một năm sau (1990), họ đã giúp lãnh tụ Walesa của họ thắng cử vẻ vang vào chức vụ Tổng Thống Ba Lan. Ðồng lúc tại Ðông Ðức, giáp ranh với Ba Lan, bức tường Bá Linh cũng bị san bằng, không tốn một viên đạn, không đổ một giọt máu. Chính sự sụp đổ chính trị của Ba Lan và Bá Linh là hai yêu tố then chốt tạo nên kết quả dây chuyền “domino” làm tan rã Ðông Âu và thành trì cộng sản Nga Sô.
     Trở về với hiện tình quê nhà, đang có rất nhiều yếu tố thuận lợi cho một cuộc vùng lên đấu tranh ôn hòa của quần chúng. Bạo quyền đang hồi mâu thuẫn cấu xé nội bộ vô cùng trầm trọng, kinh tế lụn bại, nhân dân đói khổ, hơn nửa triệu dân đang được bán ra ngoại quốc làm lao nô và mãi dâm trá hình qua dạng gọi là lấy chồng ngoại quốc, để đổi lấy ngoại tệ cho nhà nước. Bạo quyền Cộng sản không những lúng túng bên trong mà còn đang bế tắc bên ngoài trước hành động xâm lăng của Trung Cộng và sức ép của Hoa Kỳ. Cộng thêm vào cái thế kẹt trên đe dưới búa này của bạo quyền, các lãnh tụ tôn giáo và trí thức đã liều chết mạnh dạn đứng lên tranh đấu. Chỉ rất tiếc là các lãnh tụ tôn giáo trong nước đang tranh đấu lẻ loi, không lôi cuốn được tín đồ tham gia yểm trợ, trừ khi bị bách bức trực tiếp như hai tín đồ Phật Giáo Hoà Hảo đã tự thiêu, ngoài ra trước như sau, lực lượng tín đồ vẫn e dè trong thế thủ. Còn các trí thức mà hải ngoại thường gọi là chiến sĩ tự do thì đang dùng những mục tiêu tranh đấu như nhân quyền, dân chủ đa nguyên có phần “ trí thức” cao xa đối với người dân trong lúc họ đang lo “chạy gạo” vì thực tế đói rách.
     Hình thức đấu tranh ôn hòa và hợp pháp không quá ư nguy hiểm nên dể vận động lôi cuốn người dân tranh đấu miễn là tranh đấu cho những quyền lợi thiết thực và trực tiếp của họ, như tự do thờ phượng và đòi đất đai bị cán bộ cộng sản ăn cướp của dân đang lan tràn khắp các tỉnh. Trên đây chỉ là hai trường hợp điển hình mà hải ngoại ghi nhận được. Nhưng dù nhu cầu tranh đấu bên trong có khác gì đi nữa thì mọi uất ức cũng xảy ra từ bên trong. Nạn nhân bị uất ức mới có lý do để tranh đấu. Quần chúng là một lực lượng vô địch. Nhưng lực lượng này cần được kết hợp, tổ chức và lãnh đạo. Một yếu tố thuận lợi vào bậc nhất là các lãnh tụ và trí thức trong nước đã can đãm dấn thân. Như vậy vấn đề còn lại là chỉ cần các vị này ý thức nhu cầu phải lôi cuốn và tổ chức cho kỳ được quần chúng thành chủ lực của phong trào đấu tranh, thay vì các vị ấy hành động đơn thương độc mã  như từ trước đến nay.
     Về phần hải ngoại ở cách xa hàng ngàn dặm cũng chỉ có thể yểm trợ tinh thần, vật chất, và vận động ngoại bang. Hải ngoại làm sao có thể xin chiếu khán để về nước tham gia vào các cuộc đấu tranh này được. Ðặt giả thuyết trong tương lai, nếu vì bất cứ lý do hay biến chuyển gì mà đất nước được dân chủ hóa, thì tiến trình dân chủ hóa nào cũng phải dùng hình thức bắt buộc “bầu cử tự do”, như đã xảy ra tại các nước Ðông Âu trước kia, và sau này tại A Phú Hãn và Iraq. Trong trường hợp này, hải ngoại cũng không có hy vọng tham gia vào tiến trình này được, vì thông thường điều kiện tiên quyết để được bầu cử và ứng cử là phải có quốc tịch Việt Nam và phải cư ngụ liên tục trong nước một thời hạn nào đó, ví dụ từ  3 đến 5 năm. Tưởng cũng nên biết là gần đây, trong pháp lệnh của nhà cầm quyền CSVN qui định thủ tục hồi hương của Việt kiều, có điều khoản cấm chỉ hồi hương những người Việt tỵ nạn nào có tham gia các tổ chức “chống tổ quốc”, danh từ Việt cộng ám chỉ những ai tham gia các tổ chức tranh đấu cho tự do nhân quyền tại Việt Nam. Ðặt giả thuyết vượt qua được các điều khoản hạn chế trên đây đi nữa thì còn phải thực tế nhận định rằng thành phần dân chúng tại mỗi địa phương trong nước, từ Bắc chí Nam, sau 30 năm đã thay đổi toàn diện. Ai đi về thăm nhà cũng thấy ngoài một vài thân nhơn và bạn bè củ, tại địa phương trước kia của mình giờ đây toàn là người xa lạ. Ứng cử viên ở hải ngoại, rời nước từ  2, 3 chục năm qua, làm sao có hậu thuẩn để hốt phiếu trong các cuộc bầu cử được. Tối đa, hải ngoại cũng chỉ có thể hổ trợ kỹ thuật và tài chính cho các ứng cử viên thuộc khuynh hướng không cộng sản mà thôi.
     Tóm lại, công cuộc giải thể Cộng Sản và dân chủ hóa đất nước chỉ có thể do nội địa tự làm lấy, và làm cho chính họ, “do họ, bởi họ và vì họ”, với sự hổ trợ của hải ngoại. Người Việt tỵ nạn vì lòng yêu nước muốn được hồi hương xã thân tranh đấu cho đồng bào ruột thịt bên nhà cũng không được bạo quyền cho phép về nước. Trong tiến trình dân chủ hóa đất nước, những người cựu cộng sản và đại đa số những người không cộng sản trong nước là hai thành phần duy nhất có thực lực để tranh cử. Hai thành phần này cũng sẽ không muốn những người ở hải ngoại về nước để giành chổ của họ, y như thời đệ nhất và đệ nhị cộng hòa của miền Nam trước 1975 có bao giờ mời những nhân vật chính trị thời Bảo Ðại lưu vong về nước tham chính.
     Với nhận định trên đây, thiết tưởng các phong trào yêu nước nào ở hải ngoại đặt mục tiêu về nước để đích thân trực diện tranh đấu hoặc để nắm chính quyền hay tham chính, cần xét lại xem có nên điều chỉnh mục tiêu tranh đấu để từ đó có chương trình kế hoạch hành động thích nghi hơn. Công việc “xét lại” trên đây sẽ giảm thiểu những tranh chấp về ảo vọng cầm quyền trong nước đang là mầm móng chia rẽ trầm trọng nhất ở hải ngoại. Nhờ đó hải ngoại sẽ tránh dấn thân vào những mục tiêu viễn vông để dồn 100% nỗ lực vào hai mục tiêu thực tiển và khả thi. Ðó là yểm trợ nội địa và vận động quốc tế. Hy vọng rằng nhờ đó hải ngoại sẽ đoàn kết nhau hơn trong sứ mạng, và công cuộc dân chủ hóa đất nước có cơ sớm thành tựu. 

Nguyễn Bá Cẩn
Cựu Chủ Tịch Hạ Nghị Viện và
Thủ Tướng Chính Phủ VNCH