 |
|
|
LÁ RỤNG Độ ấy vào cuối thu, hàng cây hai bên đường đă ngả sang mầu vàng thật là thi vị, cỏ đă úa, lá khô rơi rụng đầy vườn, gió giật mạnh từng cơn thổi đám lá bay ào ào khắp phố. Hằng ngh́n vạn con quạ đen đậu đầy trên các cành cây, nóc nhà khu thương mại, đó là những con di điểu chạy trốn cái lạnh buốt thấu xương miền Bắc: những dấu hiệu của mùa đông sắp đến. . . Chúng tôi đi đón một ông cải tạo mới qua, có lẽ đây là đợt H.O cuối cùng. Ông này trước làm trung tá quận trưởng ở một tỉnh gần biên giới, hơn tôi vài tuổi nhưng trông có vẻ già nua, nghe nói có tú tài Tây, tôi hay ghé thăm ông v́ hiện ở gần nhà, ông ta có cảm t́nh với tôi, chẳng bao lâu chúng tôi trở thành đôi bạn thân. Ông bạn hay kể chuyện ngày xưa, hồi đi tù cải tạo tôi cũng đă thường nghe các ông dân biểu, đổng lư. . . kể chuyện ngày xưa đi công du bên Tây bên Mỹ. . . y như người đă chết dưới âm phủ rồi c̣n tiếc nhớ những ngày xưa ở trên dương thế. . .nghe kể chán lắm! nhưng tôi hay nể nang, dẫu không thích cũng lẳng lặng nghe. Năm ấy mùa đông đến sớm, sau lễ Thanksgiving có mấy ngày trời đă lạnh buốt, tuyết rơi lả tả, tối ấy cuối tuần tôi đến thăm ông bạn, nh́n tuyết rơi bên song cửa ông bạn nói: - Lần đầu tiên trong đời tôi thấy tuyết, đẹp quá! Ông lại kể chuyện ngày xưa, tôi cũng vui vẻ lắng nghe để cho ông bạn được sống lại cái thời oanh liệt ấy trong giây lát. Và rồi đêm hôm ấy, một tối mùa đông rét mướt, trong căn pḥng ấm cúng, bên hai tách trà Tầu bốc hơi nghi ngút, ông H.O lại kể chuyện đời ḿnh: . . Kỳ bầu cử quốc hội năm ấy, tôi cứ khuyến khích ông ấy ra, ông ấy làm “xếp đờ công táp”, kế toán trưởng cho một cái đồn điền Tây: - Bác cứ ra đi cháu giúp bác thế nào cũng được mà! Nói măi ông ấy mới chịu ra, ông ấy chỉ có bằng Đíp Lôm, thua kém người ta hết, mấy ông kia toàn là bác sĩ, giáo sư, kỹ sư. . .tôi viết phiếu tranh cử cho ông ấy, tôi đề ông ấy đậu bằng Cao Đẳng Đông Dương nghe cho nó oai! đến ngày bầu cử tôi bắt địa phương quân, nghĩa quân bỏ phiếu cho ông ấy hết, đến chiều lúc sắp hết giờ bầu, tôi cho kiểm lại danh sách cử tri, tôi cho lấy phiếu cử tri của những người không đi bầu cho lính bỏ phiếu cho ông ấy thêm một lần nữa . . ông ấy đắc cử đa số tuyệt đối. . . trên chín mươi phần trăm! Ha ha! Hết sẩy! Ông bạn ngừng kể, hút thuốc, uống trà rồi lại tiếp tục: . . . Thế mà anh có thể tưởng tượng . . .ông ấy sau làm lên đến Chủ Tịch Hạ Viện, ai mà ngờ được không? Ông cụ làm lớn nhưng tôi không nhờ ǵ mấy! Chỉ có một lần thôi, tôi bị cái hạn! Đang không ông Chúa Vùng bắt tôi phải nạp bốn mươi triệu! Trời đất ơi! bốn mươi tê lấy đâu ra? Mà không nộp th́ ông ấy cho đi vùng Một, vùng hỏa tuyến. Tôi nói lấy đâu ra, ông Chúa Vùng nói a lê! không có th́ đi ngay, không có lôi thôi, thế là tôi đi vùng Một, tôi không nhờ cụ, ít lâu một hôm tự nhiên cụ gọi điện thoại cho tôi: - Cháu ơi! bạn của cháu rớt máy bay chết rồi! Cháu có muốn về lại vùng Ba không? Té ra ông Chúa Vùng rớt máy bay, tôi bèn nhờ cụ, cụ chỉ nhấc cái điện thoại là tôi được về ngay. . . Ông bạn tự nhiên lại nhắc tôi nhớ lại truyện cũ, cuộc đời cụ Chủ Tịch, ông bạn biết cái tiền vận, c̣n tôi chỉ biết cái hậu vận thôi, một bi kịch như trăm ngàn bi kịch khác. Tôi nhớ lại ngày Ba Mươi Tháng Tư Năm Một Ngàn Chín Trăm Bẩy Mươi Lăm. . . Cái ngày kinh hoàng táng đởm mà dù là người sống cũng như người chết không ai quên được ngày hôm ấy! một tháng sau theo thông cáo của Ủy Ban Quân Quản thành Phố Sài G̣n Gia Định, công chức Ngụy từ trưởng ty phó quận cho lên đến tổng thống phải ra tŕnh diện học tập cải tạo, đóng tiền ăn cho một tháng, đem theo đồ dùng cá nhân đủ dùng trong một tháng . . Nghĩ lại thật buồn cười muốn bể cái bụng! Hồi ấy ai cũng tưởng đi học tập một tháng rồi về đi làm lại! ! . . Hàng ngh́n người công chức đến tŕnh diện tại một trường trung học lớn rồi đêm hôm khuya khoắt được chở tới trường học tập cải tạo, đó là một làng cô nhi cũ nằm trên đường Sài G̣n Vũng Tầu. Trường gồm hai dẫy nhà gạch mỗi dẫy sáu căn . . ngày đầu tiên thức dậy chẳng thấy họ lo cơm nước ǵ cả, ai nấy đói vàng cả mắt, hôm sau mới bắt đầu có nhà bếp nhưng cũng chỉ thấy năm sáu người đang nấu cơm làm cá. . . hàng ngàn người lại đói thêm một ngày nữa măi đến chiều ngày thứ ba mới có cơm với cá ngừ tanh lộn mửa! Trại gồm bốn khối, khối một đông nhất gồm công chức, dân biểu, khối hai toàn sĩ quan cảnh sát cấp tá, khối ba t́nh báo, khối bốn đảng phái phản động. Tôi ở nhà bốn, phía đầu nhà là những ông lớn như thứ trưởng, bộ trưởng. Cấp nhỏ như trưởng ty, thẩm phán.. . nh́n cấp lớn bàng cặp mắt hằn học, họ th́ thầm với nhau: - V́ chúng nó mà mất nước đấy! Đớp hít cho lắm vào đến sập cả tiệm ra! Cấp lớn th́ cụp đuôi, cụp tai tỏ vẻ bẽn lẽn ngượng ngùng, chừng hai tháng sau, các ông bự, một số cảnh sát, t́nh báo . . được đưa đi Thủ Đức để chuẩn bị ra Bắc. Cán bộ và học viên gọi nhau bằng anh tôi vui vẻ b́nh đẳng... thỉnh thoảng họ tung tin sắp có đợt về để học viên nuôi hy vọng an tâm. Hàng tháng gia đ́nh được gửi tiền vào cho thân nhân để họ mua hàng hóa thực phẩm dưới “căng tin”, hàng ngũ tù trại viên bắt đầu có rạn nứt chia rẽ do cán bộ ngầm xúi dục, một số trước làm ông to bà lớn, như phụ tá bộ trưởng, thứ trưởng, dân biểu . . luồn lọt, nịnh bợ cán bộ để lên làm đội trưởng, nhà trưởng ḥ hét bắt nạt anh em đồng đội, cái bản chất tham quyền cố vị đến chết cũng không chừa, cứ phải đè đầu cưỡi cổ người khác mới chịu được, nhiều người phản bội làm tay sai cho kẻ thù tố giác anh em để được về sớm! Nhưng than ôi ngày về c̣n xa lắm anh ơi! đường cải tạo của anh c̣n dài dài! Mấy tháng sau có đợt thả hàng trăm người gồm những người có thân nhân làm cán bộ bảo lănh, một số chuyên viên điện nước, thuế vụ. . và những anh có người nhà biết chạy chọt, lo lót hối lộ Ủy ban Quân Quản thành phố Sài g̣n Gia Định hoặc hiến vàng cho nhà nước, nén bạc đâm toạc tờ giấy thời nào chẳng thế! Trái với sự ước đoán của mọi người, nhiều ông cấp lớn như đổng lư, dân biểu, thứ trưởng . . được về trước chắc v́ học tập tốt quá! hay có Bác dẫn đường? cấp nhỏ vẫn c̣n ở lại! Niềm hy vọng vô biên của con người y như một ḍng suối chảy liên tu bất tận hết ngày này sang ngày khác. . đám tù ngây thơ ai cũng nghĩ ḿnh sẽ được về trước. . ai cũng mơ tưởng được thả về một ngày rất gần đây. . .nhưng ngày về c̣n xa lơ xa lắc, tất cả hy vọng chỉ c̣n là mơ mộng viển vông. Tết sắp tới nơi rồi, một đợt rất đông được thả về trong không khí tưng bừng đón xuân, kẻ ở người đi tiễn nhau, người về hớn hở cho đồ kẻ ở. Số người được thả về từ trước đến nay chỉ độ mười phần trăm là cùng. Thời gian trôi nhanh như nước chảy qua cầu, thấm thoắt đă một năm qua, Cộng Sản tổ chức long trọng một năm ngày chiến thắng . . Trước mắt bọn cải tạo chỉ toàn là tuyệt vọng. Báo đăng Chính Sách 12 Điểm của chính quyền chiếm đóng theo đó hầu hết nằm trong diện tù ba năm, rồi một ngày đẹp trời, chúng tôi được gọi lên hội trường nghe đọc danh sách những người bị kết án ba năm, họ đọc tên từng người một, hầu hết mọi người có tên, bao nhiêu biến chuyển dồn dập diễn ra. . Chúng tôi không c̣n là trại viên nữa, nay trở thành phạm nhân, Ban Lănh Đạo nhà trường cũng không c̣n nay biến thành Ban Giám Thị, cán bộ trở mặt hoàn toàn, trại viên phải ngả mũ, nón chào cán bộ, khi nói chuyện phải: thưa cán bộ! cán bộ gọi tù lớn bé già trẻ bằng anh chị hết, họ thiếu người làm việc lấy cả mấy chị ma-ri-sến làm dưới nhà bếp lên làm cán bộ. Trại tổ chức đợt thăm nuôi đợt đầu , mẹ tôi anh chị, các cháu lên thăm gánh một gánh đồ gồm đường, gạo, tôm khô, lạp xưởng, khăn, áo cho tôi, lúc tôi chẩn bị vào trại mẹ tôi bảo: - Thôi ráng gánh vào mà ăn con ạ! Ai nấy đùi gà má lợn ngon lành nhưng nghe tin tức ngoài xă hội th́ ruột gan nó cứ héo như bầu đứt dây vậy! Từ ngày Cộng sản chiếm đóng miền Nam đến nay xă hội đảo lộn, đất nước tan hoang! đă biết bao cảnh nương dâu băi bể diễn ra. Họ xây xong bức tường gạch xung quanh trại rồi đưa từ h́nh sự vào trại ồ ạt, khối cảnh sát, t́nh báo, đảng phái được đưa đi Bắc hết, công chức lên đường ra Bắc từng đợt một, kẻ ở người đi , bùi ngùi tiễn đưa, sụt sùi lệ ngắn lệ dài. Tù chính trị chỉ c̣n lại chừng hơn hai trăm người, tù h́nh sự được đưa về từ rừng xanh Bùi Gia Mập tràn ngập trại, nhiều đứa bệnh hoạn thập tử nhất sinh, trơ xương sườn xương sống, chết như rạ hằng mấy chục đứa . Chúng tôi chuẩn bị tinh thần ra Bắc nhưng có tin ban giám thị làm đơn xin bộ nội vụ cho giữ lại hai trăm tù chính trị để lo việc bếp núc, phụ giúp cán bộ v́ tù h́nh sự phá phách trộm cắp dữ lắm, chúng tôi được ở lại và dọn nhà không biết bao nhiêu lần, nay xuống căn nhà gỗ rộng thênh thang, nhà 13, tạm coi như an cư lạc nghiệp. Hai trăm tù chính trị đa số cấp nhỏ thâm niên công vụ dưới năm năm, một ít là cấp lớn dân biểu, giám đốc, một ông cựu bộ trưởng, cụ chủ tịch hạ viện là lớn nhất, chúng tôi gồm hai đội chính: đội nhà bếp và rau xanh, đội nhà bếp một nửa ở luôn dưới nhà bếp, một nửa trên nhà 13, căn nhà gỗ lớn nhất. Việc lao động canh tác toàn trại chỉ làm vào mùa mưa, mùa khô đa số được nghỉ. Nhà 13 chúng tôi không bị khóa cửa ban đêm như các nhà h́nh sự, tù chính trị được đối xử đàng hoàng hơn . . Cụ chủ tịch hạ viện là một ông già ngoại bẩy mươi, ốm yếu, được miễn lao động, hằng ngày cụ đi lượm những cái ghế nhỏ, thùng nước. . do đám tù đi Bắc vứt lại, tôi thường thấy cụ khiêng gạch khệ nệ chất vào đống kho đồ của cụ trước sân. Cán bộ mỗi lần đi ngang qua thường la chúng tôi: - Vứt bớt đi, vứt bớt đồ đi, nhiều quá! Có lần họp đội mấy người nóng tính phát biểu gắt phản đối cụ: - Bác phải vứt bớt đi chứ! Bác xài sao hết, cán bộ người ta la chúng tôi! Nghĩ cũng chán cho sự lẩn thẩn cùng quẫn của con người! Giang sơn gấm vóc, quyền cao chức trọng tiêu tan th́ cụ không tiếc cứ lo đi khuân gạch làm của riêng, hằng ngày cụ hay ngồi canh đống đồ. Cụ lẩm cẩm quá nên không ai ưa cụ, người ta nói cụ bần tiện, ích kỷ, hễ nói đến cụ mấy anh trẻ nóng tính thường trợn mắt lên bảo: - Mất nước v́ chúng nó đấy! ḿnh chết chùm với chúng nó, v́ chúng nó mà ḿnh phải vào đây! Có hôm thấy cụ đi loanh quanh ngoài sân như t́m kiếm cái ǵ, tôi bèn lại hỏi: - Cụ t́m cái ǵ thế cụ? Cụ thều thào đáp: - Nó dấu ghế của tôi. Mấy thằng quỷ sứ nó cứ trêu chọc cụ, nó dấu ghế dấu gạch của cụ để cụ phải t́m kiếm khắp nơi cho bỏ ghét. Cũng tại cụ lẩm cẩm ích kỷ quá nên chúng nó ghét. Tôi thật lấy làm lạ: một con người đă từng giữ chức vụ cao cấp của chế độ có thể suy sụp nhanh đến như vậy ư? Độ này trại có tổ chức thăm nuôi nên tù cũng bớt đói. Từ ngày bộ nội vụ Cộng sản tuyên án mọi người ba năm, ban giám thị cho đặt các thùng đựng phân trong hai dẫy nhà h́nh sự, mỗi buổi sáng đội vệ sinh của từng nhà đem khiêng đổ những thùng cứt vàng ệnh xuống hố phân ngoài vườn gần nhà chúng tôi. Đó là một hố phân vĩ đại hôi thối khắm lặm như ngh́n vạn con cóc chết! Mỗi lần đi chúng tôi ngang qua th́ hàng đàn nhặng xanh bay ào ào như máy bay Đồng Minh hồi Thế Chiến Thứ Hai đi đánh Đức Quốc Xă vậy, đến năm sau mới chuyển hố cứt ra ngoài trại. Ban Giám Thị nói phân bây giờ quí lắm, phải giữ phân để dùng vào việc canh tác! Các đường mương, rănh lộ thiên quanh nhà, quanh hàng rào đầy những nước tiểu, phân người hôi thối dơ bẩn, hằng mấy ngh́n người phải sống trong bầu không khí ghê tởm, một thế giới toàn là cứt đái! Ngoảnh đi ngoảnh lại đă đến lần thăm nuôi khác, một hôm cụ chủ tịch bảo tôi: - Lại tôi cho cái này! Cụ mới được thăm cho tôi mấy cái bánh ngọt, một bát sôi lẫn thịt, lấy cho ông mừng chứ thực ra ḿnh cũng có quà! Tù chính trị vẫn được thoải mái, chiều đến anh em đun nước pha trà, cà phê quây quần tṛ truyện. Một hôm trời đă xế chiều, ngồi bên mấy người bạn tôi thấy cụ đang ngồi uống trà một ḿnh nh́n xa xăm, cụ cô đơn lắm, chỉ có một người bạn duy nhất, một ông công chức già thường nấu nướng giúp cụ, cụ cũng trả công ṣng phẳng. Chiều hôm ấy tôi thấy cụ nh́n xa xăm như nhớ lại thời oanh liệt của ḿnh trước đây. . hồi ấy cụ đi trên một chiếc xe to đen bóng có xe cảnh sát mở đường nó thổi c̣i tuưt tuưt!! dân chúng nó sợ quá nó chạy dạt vào hai bên lề để giành đường cho cụ đi giải quyết những việc Quốc Gia đại sự và dự những buổi yến tiệc linh đ́nh trong những dinh thự nguy nga mà quan khách toàn là ông to bà lớn cả. Hồi ấy người ta săn đón cụ để phỏng vấn, để quay phim chụp h́nh chụp ảnh và cũng để nhờ vả cụ, nhưng than ôi thời oanh liệt nay c̣n đâu? những ngày huy hoàng chói lọi ấy bây giờ chỉ c̣n là một giấc mơ qua! Nay sao cụ cô đơn quá! chẳng ai thèm nói với cụ đến nửa nhời! Người ta phù thịnh chứ ai phù suy! Người ta nói cụ làm cho mất nước, bần tiện ích kỷ. Cái tội làm cho mất nước th́ chẳng biết có hay không? Nếu có chăng cũng tại nhiều người chứ chẳng riêng ǵ cụ, c̣n ích kỷ th́ ai chẳng thế! từ hồi mới nhập trại đến nay, chia cơm chia canh vẫn thường ́ sèo phần to phần bé, có thấy ai rộng răi đâu? Có chăng là tội lẩm cẩm, phần v́ cụ lẩm cẩm quá, phần v́ người ta thiếu sự bao dung độ lượng với một người đă hết thời thất thế, nhất là người ấy lại là một ông già lụ khụ. Thế rồi tự nhiên bốn năm tháng trôi qua không có thăm nuôi, đồ ăn trại phát ngày càng ít, mỗi phần chỉ có hai củ khoai ḿ bé tí, lưng bát cơm và một chút canh rau nấu muối. . ai nấy gầy trơ xương sườn xương sống, một hôm làm việc ngoài cổng trại tôi than: - Đói quá! đời chúng ḿnh sao mà khổ thế này! Anh bạn tù Quảng bèn điềm tĩnh đáp: - Có như vậy cuộc đời nó mới phong phú chứ! Câu tự an ủi nghe cũng hay hay! hồi ấy chỉ riêng đội nhà bếp là no đủ không phải ưu tư về cái đói, họ gồm khoảng năm chục người, một nửa ở dưới bếp, một nửa ở chung với chúng tôi trên nhà 13, họ được cán bộ nhà bếp ưu đăi cho ăn uống thừa thăi, bất công xă hội th́ ai cũng ghét nhưng mọi người đều thích những bất công có lợi cho ḿnh! Đội rau xanh và các đội khác như đội linh tinh, đội mộc . . đói te tua nh́n đội nhà bếp bằng cặp mắt khó chịu, trâu buộc ghét trâu ăn, bao giờ chả thế !. Mấy người nhà bếp chiều chiều thường đem chút cơm thừa về tiếp tế cho các bạn bè ở đội rau xanh, nhưng về sau đội trưởng nhà bếp, cũng dân Ngụy, bèn ra lệnh cấm không cho các đội viên được cứu bồ v́ sợ cán bộ biết sẽ có ngày cả đội “ mất sở làm”, sống chết mặc bay! Từ đấy sinh ra hai loại tù: tù no và tù đói và bắt đầu sinh ra một sự chia rẽ ngấm ngầm, miếng ăn là miếng tồi tàn, mất đi một miếng lộn gan trên đầu! Tiêu chuẩn của Bộ nội vụ Việt Cộng cấp chỉ có một tí lại qua ba bốn tầng ăn bớt: Ban Giám Thị, nhà thầu, cán bộ cần vụ, tù cũng ăn bớt lẫn nhau nên khi đến tay trại viên chỉ c̣n một tí tỉ t́ ti! Ban giám thị nói họ bận không tổ chức được thăm nuôi, sống chết mặc bay! măi nửa năm sau mới được thăm, nay chúng tôi bớt đói hơn trước. Thấm thoắt nhập trại đă được gần ba năm, bỗng mười mấy người được gọi lên văn pḥng làm việc, cụ chủ tịch cũng được gọi, nghe nói họ sắp được thả, đa số có bảo lănh hoặc già yếu bệnh hoạn. Đúng ba năm, tất cả chúng tôi phải dọn nhà lên căn nhà gạch ở gần cổng trại, 9 giờ tối bị đẩy vào nhà khóa cửa lại cho đến 7 giờ sáng mới mở cửa, cán bộ lại trở mặt thêm một lần nữa. Chiều chiều Cụ Chủ Tịch chạy bộ loanh quanh hiên hay nắm song cửa nhún nhảy tập thể thao để giữ sức khỏe, trông y như trẻ con dỡn chơi! cụ sợ chết quá! ai cũng nh́n cụ mỉm cười! Cụ lẩm cẩm quá, sống thế này th́ cũng như chết rồi c̣n ǵ đâu mà tiếc rẻ chứ? Cụ mong về quá, hay than thở với chúng tôi: - Nó cứ rung cây nhát khỉ? Mấy thằng quỉ sứ nó ghét cụ nó cứ dọa cụ không được về! Tin Trung Quốc đánh phá các tỉnh biên giới Việt-Hoa nổ bung lên, niềm hy vọng lại dâng cao nhưng trước hết chính sách giam giữ lại siết chặt hơn, mười mấy người có tên trong danh sách về bị giữ lại. Bốn năm trôi nhanh quá, toàn bộ tù chính trị bị chuyển tới một khu rừng âm u thuộc tỉnh Bà Rịa, những ngày thoải mái dễ chịu nay đă hết, chúng tôi bị lùa vào những căn nhà gỗ chật hẹp dưới mái tôn nóng bỏng như đổ lửa, mỗi người chỉ đặt vừa cái lưng trên phản gỗ, đằng cuối là nhà cầu hôi thối dơ bẩn, một địa ngục trần gian. Cán bộ ban giám thị có mấy người nhiều tuổi c̣n lại toàn là bảo vệ, lính gác trẻ lóc nhóc ở lứa tuổi đôi mươi, toàn là Bắc kỳ và Nghệ An quê Bác trọ trẹ trọ trẹ! Chỉ có vài người tử tế, đa số cuồng tín hung dữ, hách dịch, nhiều người thiếu giáo dục, chửi mắng cả người già. Nhập trại được mấy ngày, họ tập họp chúng tôi lên hội trường cho biết mọi người không được về coi như đă tự động tăng án lên ba năm. Trại này đa số là tù h́nh sự, trái với hồi chúng tôi c̣n ở trại cũ cán bộ dùng tù chính trị trấn áp tù h́nh sự, ở đây họ lại dùng tù trộm cắp trấn áp tù chính trị, thậm chí cho phép đánh đập, chỉ được cái cho thăm nuôi đều không bị đói như hồi ở trại cũ nhưng lao động cật lực, chính sách cai quản khắt khe gớm ghiếc rập khuôn các trại ngoài Bắc. Mặc dù ở trong rừng xanh, cây cối um tùm nhưng khí hậu có phần nóng bỏng hơn ngoài đồng bằng, ánh nắng như đổ lửa và sơn lam chướng khí khiến bao người ốm la liệt. Cu Chủ Tịch và những người già yếu bệnh hoạn không phải đi lao động, hằng ngày được tập trung ở nhà năm. Chúng tôi ở nhà một chung với khoảng mươi người tù cũ, sĩ quan cảnh sát cấp úy. Chừng mấy tháng sau, một buổi sáng thứ bẩy khi mọi người vừa thức giấc th́ ở cuối nhà có tiếng lao xao: - Ông cụ chết rồi! Bấy giờ người ta mới xúm lại hỏi thăm, một anh tù cảnh sát ra vẻ than phiền: - Ở nhà này có hai cụ, cụ ở ngoài được nhiều người săn sóc, cụ ở trong th́ chẳng ai hỏi tới cả! Cụ nằm ngoài xưa là dân biểu, giám đốc, năm ngoái làm đội trưởng mới bị tai nạn lao động liệt tay tháng rồi nay đi nằm nhà thương, cụ khá giả lại khéo giao thiệp, đồ thăm nuôi cụ nhiều, tính cụ hào phóng nên bạn bè cụ đông! mỗi lần đau ốm là bạn bè xúm lại cạo gió, xoa dầu chữa chạy! C̣n cụ Chủ Tịch th́ chẳng thấy ai nói đến, chẳng có ai hỏi thăm cụ đến nửa nhời! Cụ chết lúc nào cũng không ai hay? Cụ đau ốm tự bao giờ, bệnh ǵ cũng không ai biết? . Cụ ra đi êm thắm như một ngọn đèn cạn dầu, nhẹ nhàng như một chiếc lá ĺa cành trước cơn gió thoảng đưa. Cụ chết trong sự cô đơn trống trải trước sự lạnh lùng của những người chiến hữu. Anh đội trưởng xuống cuối nhà xem xét một lúc rồi trở về chỗ tḥ mồm qua cửa sổ la thật to: - Báo cáo cán bộ nhà một có người chết! Báo cáo cán bộ nhà một có người chết! Phía ngoài cổng trại có tiếng trả lời: - Nghe rồi, nghe rồi! Một lúc sau anh cán bộ trực trại cùng hai người tù h́nh sự khiêng cáng lại mở cửa pḥng. Trại có hai cán bộ trực, một anh đen đen, một anh trăng trắng. Anh này trắng hách dịch ta đây, nóng tính lắm, cách đây hơn một tháng đă chửi mắng ầm ỹ một ông công chức già gấp ba tuổi ḿnh trước mặt bao nhiêu người: - Tôi th́ đập vào mặt anh bây giờ! . Tôi. . th́ . .th́. đập vào mặt anh bây giờ! C̣n ông công chức vẫn lễ phép. - Thưa cán bộ tôi . .tôi. . Và bây giờ anh cán bộ hươu hươu tự đắc đi xuống cuối nhà, trong giây lát hai người tù h́nh sự khiêng ông cụ đi ngang qua trước mặt tôi, đó là một cái xác người khô đét khẳng khiu, chân tay gầy guộc đen đủi như xạm nắng, cḥm râu bạc buông xuôi. Ngay khi ấy tôi giành cho Cụ một vài giây tưởng niệm trong ḷng v́ ít ra trước đây Cụ cũng đă cùng đứng chung một Chiến Tuyến với tôi. Hôm nay ngày nghỉ, anh em ra sân chơi hay lại đằng đầu nhà nổi lửa đun nước, nấu ăn. Nh́n qua hàng rào kẽm gai tôi thấy một chiếc xe ḅ chở cái quan tài bằng gỗ trắng, một người cán bộ đi trước, ba người tù h́nh sự, một anh cầm càng xe, hai anh đẩy, họ cùng nhau tiến về phía rừng cây. Không được đưa tiễn Cụ bằng chân th́ tôi tiễn Cụ bằng mắt, đôi mắt tôi tiễn đưa một người Chiến Sĩ Quốc Gia bỏ ḿnh trong Trại Giam Của Kẻ Địch, tôi đưa mắt trông theo chiếc xe ḅ măi cho đến lúc nó khuất sau một lùm cây xa tít tắp, khi ấy anh bạn đứng cạnh tôi bảo: - Như ngày xưa ông ấy mà chết là phải làm lễ Quốc Táng đấy nhá! Nhưng cho dù được làm lễ Quốc Táng linh đ́nh hằng trăm hằng ngh́n người tham dự, cho dù trống kèn inh ỏi, cờ xí rợp trời hay đi trên cái xe ḅ ọp ẹp th́ người chết có biết ǵ đâu? Thế là từ một viên tư chức thường Cụ đă lên đến tột đỉnh của vinh quang và bây giờ lại trở về với ḷng đất mẹ, Cụ đă nằm yên dưới nấm mồ. - Xin Vĩnh Biệt Cụ! Chiều hôm ấy anh cán bộ trực trại mặt đen đen vào làm việc, anh có hỏi chúng tôi: - Hồi xưa ông ấy làm ǵ thế các anh? - Ông ấy làm Chủ Tịch Hạ Nghị Viện Quốc Hội đấy cán bộ! Anh cán bộ cười cười rồi ra vẻ thật t́nh bảo: - À thế! ông ấy làm cũng to đấy chứ nhỉ?
|