 |
|
|
NGÀY THÁNG THANH B̀NH Sáng hôm ấy, một buổi sáng đầu thu se lạnh, bé Tân thức dậy sớm hơn mọi ngày. Bé thật vui, thật háo hức v́ lát nữa đây, cậu sẽ được Mẹ đưa đến trường, vào học lớp Năm (Đồng Ấu) trường tiểu học Sông Cầu. Mẹ đă dặn trước từ hôm qua rằng bé đừng sợ, đừng khóc đ̣i về nhà, v́ như thế hư lắm, Mẹ sẽ phạt, không dẫn đến nhà bác Châu chơi vào cuối tuần này. Ông Khang đă thức dậy ngồi uống trà và xem sách báo ở pḥng khách. Bà Khang vừa trang điểm xong, mặc chiếc áo dài màu xanh đậm, khoát thêm chiếc áo len trắng mỏng bên ngoài, sửa lại mái tóc.Từ pḥng ngủ, bà lên tiếng gọi chị người làm: - Chị Vú ơi! mặc quần áo cho bé Tân xong chưa? Nhớ buộc dây giày cho cẩn thận kẻo bé chạy nhảy vấp té! Chị bảo anh Bếp ra ngoài bến gọi hộ tôi chiếc xe kéo nhé! Nhanh lên kẻo tôi đi làm trễ. C̣n phải dẫn bé vào ghi danh học lớp Năm. À! Đă dọn đồ ăn sáng cho thầy chưa? Chị người làm đang cho hai bé An và Nghi ăn sáng, vui vẻ đáp: - Dạ xong cả rồi. Cô cứ yên tâm đi làm… Bà Khang nắm tay con trai bước ra pḥng khách, nhẹ nhàng nói với chồng: - Ḿnh sửa soạn ăn sáng, c̣n đi làm! Hôm nay tôi đi sớm để ghi danh bé Tân vào học. Trưa nhớ về ăn cơm nhé! Bé đến chào cha, đoạn cùng mẹ bước ra cửa. Khi người phu xe hạ càng chiếc xe kéo trước thềm, bà Khang cũng vừa dắt tay cậu con trai, từ trong nhà bước ra. Anh ta giở nón cúi chào, cẩn thận chờ bà khách quen biết lâu năm ấy cùng cậu con trai sáu tuổi yên vị trên nệm xe, mới nhấc càng lên, kéo xe từ từ ra đường. Tiếng kèn đồng trong đồn lính tập trên thành giục giă vang lên, báo hiệu một ngày mới bắt đầu. Cậu bé đă nhiều lần cùng ngồi xe với mẹ, chạy trên con đường từ nhà đi phố, nhưng lần này cậu cảm thấy hồi hộp, sung sướng hơn những lần khác, v́ hôm nay cậu đi học. Người lái xe e ngại làm trễ giờ của bà khách - cô giáo đă từng giúp đỡ cho con anh vào học trường tiểu học Tỉnh - nên cúi rạp người chạy thật nhanh. Gió thu mát lạnh đánh phần phật vào tấm vải mui xe. Hai tấm bạt từ trần xe rũ xuống, che kín gió cho hai mẹ con ngồi trong xe…Kéo xe, thuở ấy là một nghề phổ thông trong giới b́nh dân, tuy rất cực nhọc và cần nhiều sức khỏe, nhưng dễ kiếm tiền nuôi sống gia đ́nh một vợ ba con c̣n nhỏ như gia đ́nh anh… Ngồi trong xe, bà Khang vuốt nhẹ những sợi tóc mềm của con rủ xuống trán. Nh́n đứa con trai đầu ḷng vừa lên sáu, bà thật vui, thật hănh diện. Bé Tân trông hơi gầy, nhưng hồng hào khỏe mạnh,với chiếc quần màu xanh đậm, áo sơ mi trắng, choàng thêm chiếc áo khoác màu nâu nhạt. Hai tay bé ôm chiếc cặp da đựng sách vở vào ḷng, trong đó bé thích nhất quyển vở giấy trắng tinh, có kẻ hàng ngang bằng mực in. Ngoài b́a quyển vở có h́nh vua Bảo Đại, đội khăn đóng, mắt nh́n thẳng nghiêm nghị. Không khí học đường đối với bé Tân có vẻ mới lạ, nhưng bé phải cố tập bạo dạn, lễ phép chào cô giáo, làm quen với các bạn học mới. Tối thứ Bảy hôm ấy, ông bà Khang dắt bé Tân đến chơi tại nhà người bạn học cũ, ông Châu, hiện làm việc trong Ṭa Công Sứ Pháp. Bốn năm trước họ học cùng lớp, cùng tốt nghiệp trường Collège Quy Nhơn, và cùng thi vào ngạch công chức ở Phú Yên. Ông Châu thi đậu Tham Tá, c̣n ông Khang đậu Lục Sự, làm việc với quan Án Sát Nam Triều. Mặc dù thường đến đánh quần vợt tại Cercle Quảng Ích - Hội quán tennis duy nhất tại Sông Cầu - và nơi đây ông Khang quen biết nhiều với các công chức đầu Tỉnh người Pháp, nhưng ông không muốn làm việc dưới quyền của họ. Nhà ông Châu gần bờ biển, gió mát lộng quanh năm. Ông bà cùng có sở thích chung là đánh bài: ông mê đánh bài tây, bà thích tứ sắc. Ngoài giờ làm việc ở sở, ông bà thường đi đến nhà bè bạn để chơi bài, có khi đến tối mịt mới về. Việc chăm sóc con cái, cơm nước trong nhà, thường giao cho người giúp việc trông nom. Các con ông bà Châu rất thích có khách đến nhà đánh bài với bố mẹ, nhất là anh Chi và bé Nga được chơi với các con của ông bà Khang. Anh Chi lớn hơn bé Tân năm tuổi, sắp vào học xong lớp Nhất trường Sông Cầu. Bé rất phục người anh, nhưng thường chơi với cô em gái tṛ “trốn t́m”, và thích nhất là thả thuyền giấy xuống mé sông trước nhà cậu với bé Nga. Cô bé có bím tóc buộc nơ đỏ, có đôi mắt bồ câu đen láy ngồi bên cạnh, dùng que dài đẩy thuyền bơi đua với thuyền của Tân. Thỉnh thoảng cô bé phá lên cười thích thú khi thuyền của cô thắng thuyền bạn. Bóng của đôi bạn trẻ in xuống nước, lung linh, gợn nhẹ khi cô bé khuấy động với chiếc que đẩy thuyền… Cô thích nhất khi nghe bạn Tân vừa đẩy thuyền vừa hát nho nhỏ hai câu - và chỉ hai câu ấy mà thôi - mặc dù ở tuổi cậu, cậu không hiểu rơ ư nghĩa của hai câu ấy cho lắm :
(Đặng Thế Phong) Bé Nga hỏi bạn, giọng thán phục: - Tân hát bài ǵ thế? Cậu bé Tân hănh diện đáp: - Bài “Con Thuyền Không Bến” ấy mà!. Cô bạn gái ṭ ṃ hỏi thêm: - Ai dạy Tân hát vậy? - Tân chỉ nghe ba đàn hát, rồi bắt chước hát theo. Cậu bé giàu t́nh cảm ấy cũng say mê cổ nhạc và thật thích thú mỗi khi cha ḿnh vặn máy hát hiệu Pathé, có h́nh con chó ngồi xổm, lắng tai nghe nhạc từ một chiếc loa to tướng. Đó là chiếc máy hát đầu tiên trong đời, c̣n lưu trong kư ức của Tân măi về sau này. Toàn bộ máy hát là một chiếc hộp lớn mầu đen. Muốn nghe máy hát, chỉ mở nắp hộp, lên dây “cót” bằng một tay quay nhỏ, rồi bỏ đĩa nhạc vào . Đĩa nhạc thời bấy giờ thuộc loại thật lớn, dày và cứng, màu đen. Khi dĩa bắt đầu chạy, nhấc chiếc đầu gắn kim - dài và uốn éo như con rắn mạ kền sáng loáng, phần cuối như chiếc ngó sen có nhiều lỗ - đặt nhẹ xuống đĩa, và từ chiếc loa tiếng hát du dương phát ra. Tân c̣n nhớ cha cậu đă cho nghe vài lần một dĩa nhạc vọng cổ. Tiếng ca cao vút của cô ca sĩ mà cậu không biết tên, như thu hồn cậu bé, khiến cậu mê mẩn cả tâm hồn… Khi ông bà Khang đến nơi, đă thấy nhà khá đông người. Họ là những bạn đồng liêu với ông Tham Châu hoặc các thương gia, phú hộ trong thị trấn… cùng đến đây chơi bài. Riêng các bạn văn nghệ của ông, cuối tuần, họ thường đem đàn guitar, đàn mandolin…đến hoà ca những bản tân nhạc Việt, nhạc Pháp, hoặc những bản Vọng cổ…. Ở một thị trấn nhỏ như Sông Cầu - tỉnh lỵ Phú Yên thời đó, không có môn giải trí nào khác ngoài việc chơi bài hoặc đàn ca xướng hát với nhau. Thảng hoặc, trong những buổi tiệc tùng, họ cùng nhau ḥa đàn, hoà ca…để giúp vui cho bạn bè. Hôm nay, cuối tuần, nhà ông Tham Châu thắp đèn manchon thật sáng để chào đón bè bạn đến chơi bài. Khi bà Khang vừa đến, các bà đă tụ lại với nhau để kháo chuyện. Các bà cùng thích thú chia sẻ những việc riêng tư trong gia đ́nh ḿnh, hoặc những chuyện học hành của con cái…Xong họ cùng nhau ngồi vào ṣng bài. Đàn ông đánh x́ phé, đàn bà chơi tứ sắc. Bà chủ nhà lo đôn đốc nhà bếp nấu cháo gà cho mọi người ăn khuya. Tiền xâu do gia chủ thu tại mỗi ṣng bài dùng vào việc chi phí ăn uống, trà nước trong mỗi buổi họp mặt giải trí … Lúc nghỉ giải lao, ông Khang kéo ông Châu ra hiên nhà hóng gió, hút thuốc, nói chuyện vặt…Bỗng nhiên ông hỏi nhỏ, giọng nghiêm trọng: - Toa làm việc trên Ṭa Sứ, có nghe Tây họ bàn tán t́nh h́nh thế giới, trong nước thế nào không? Ông Châu ngần ngừ trong giây lát, rồi đáp: - Các Xếp Tây trên Toà Sứ có vẻ lo lắm. Nghe nói tụi Nhật sắp vào Đông Dương, không biết nó có để yên cho Pháp tiếp tục cai trị hay sẽ lật đổ, dùng An Nam ḿnh làm căn cứ đánh Đồng Minh? - Toa có nghe Việt Minh hoạt động thế nào không? Ông Khang ṭ ṃ hỏi nhỏ người bạn vốn biết nhiều tin tức. Ông Châu dè dặt đáp: - Moa chỉ nghe đồn có nhiều người đang bị mật thám theo dơi bắt bớ…Nhưng phong trào này h́nh như có bàn tay của Cộng Sản Nga nhúng vào, khó dập tắt lắm… Họ im lặng hút thuốc, mỗi người theo đuổi một ư tưởng riêng. Nhưng cả hai đều lo lắng cho t́nh h́nh bất ổn có thể xảy đến, ảnh hưởng bầu không khí an b́nh, vốn đă ngự trị trong thành phố nhỏ bé này trong bao lâu nay. Đối với cậu bé Tân, cái thế giới vui chơi, bài bạc ấy không làm cậu thích thú lắm. Cậu chỉ thích rủ cô bé Nga đi thang lang trong vườn để nghe tiếng dế kêu rỉ rả, ngắm nh́n những con đom đóm bay lượn lập ḷe trong đêm. Có những buổi chiều, đôi bạn trẻ đi dọc theo bờ biển trước nhà để bắt những con c̣ng, những con cua nhỏ chưa kịp ẩn ḿnh trong hang. Đôi trẻ chơi thân thiết với nhau từ bé, nhưng tính t́nh lại khác nhau. Cậu bé Tân đă sớm có tâm hồn mơ mộng, thích nghe ca nhạc, thích dạo chơi ngoài thiên nhiên. Cậu không thể hiểu v́ sao cái thế giới chật hẹp trong ṣng bạc lại hấp dẫn người lớn đến thế? Cái thế giới ấy diễn ra vào mỗi cuối tuần, ồn ào tiếng cười nói, mịt mù khói thuốc lá, tiền bạc được phô trương, chuyền tay từ người thua đến kẻ được, từ những kẻ ỉu x́u buồn bă đến người hả hê đắc thắng… Cái thế giới ấy đă ám ảnh cậu bé; và măi trong những năm tháng của cuộc đời thăng trầm về sau, cậu luôn xa lánh thú vui ấy. Bà giáo Khang cũng hiểu rơ tính t́nh của đứa con trai đầu ḷng cưng quư đó. Bà cho rằng: đó là hệ quả tất yếu của luật thừa trừ trong Tạo Hóa. Ông Khang rất đam mê bài bạc, và đam mê đó đă tác hại không ít đến ngân quỹ gia đ́nh. Cuối tuần nào, Ông cũng đưa Bà đến nhà bạn bè chơi bài. Ông cũng chơi môn thể thao tennis trong Hội Quán Quảng Ích với các bạn đồng liêu, nhưng không đam mê bằng đánh bài. Bà rất thích xem Ông đánh quần vợt, nhưng lại miễn cưỡng theo Ông đến nhà bè bạn chơi bài, v́ bà không thích môn bài bạc cho lắm. Bà nhớ lại, vào một dịp Tết, các bạn rủ ông Khang đến nhà họ đánh bài trong ba ngày Tết cho vui. Ông Khang tham gia vui vẻ, và bà cũng mừng v́ ông vui với bạn bè. Thế rồi sau Tết, các ông vẫn tiếp tục vui chơi bài bạc. Bà tỏ ra không hưởng ứng lối chơi này, và ông cũng biết thế, nên đă giải thích cho bà vui ḷng: - X́ phé là môn bài bạc “trí thức”, chứ không phải như xóc dĩa, bài cào chỉ biết có “đỏ đen”! Bà buồn lắm, khi ngủ thường mộng mị. Một đêm, trong giấc mơ, bà thấy một ông tiên đến khuyên bảo bà cách đối phó với chồng. Sáng hôm sau, bà nhẹ nhàng nói với ông Khang: - Ḿnh à! Những ông công chức già quên hết “chữ nghĩa”, nên họ không có ǵ để giải trí ngoài chơi cờ bạc. C̣n ḿnh đă từng đi diễn thuyết , được báo chí khen ngợi…Sao không t́m thú giải trí với văn chương? Hiệu quả thật bất ngờ. Từ đó ông Khang bớt đam mê, bớt thường xuyên bài bạc, chỉ lo viết cho các tờ báo, như Gazette de Hué, hay Ami de Hué của ông cố đạo người Pháp … Bà Khang rất vui mừng v́ biết chồng đă đi vào sở thích văn chương… Vào ngày Chủ nhật, ông thường đưa bà đến hội họp bạn bè, vừa chơi bài vừa bàn luận t́nh h́nh thế giới, t́nh h́nh trong nước… Cô bạn gái nhỏ của Tân, con ông bà Châu, có sở thích trái ngược với cậu. Mỗi khi bố mẹ mời khách đến gầy ṣng đánh bài, cô bé Nga rất thích thú. Cô đứng nh́n say mê cái thế giới xinh đẹp của những bà quư phái, trang điểm son phấn thơm tho, quần là, áo lượt sang trọng. Dĩ nhiên cô bé chưa biết rơ những đặc điểm khác của nó. Cái thế giới nhỏ bé phồn hoa ấy bao gồm những công chức trung lưu, những tiểu thương, phú hào có máu mặt của thành phố, nơi đó người ta xem tiền bạc như cỏ rác, dùng tiền bạc để sát phạt nhau, để thỏa măn tính đam mê của ḿnh. Bà Châu, có lẽ cũng biết rơ tính t́nh, sở thích của cô con gái cưng, nên t́m cách ngăn cấm cô bé Nga đến gần nơi chơi bài bạc. Bà e ngại cái thế giới phồn hoa ấy có ảnh hưởng xấu đến tính t́nh và cuộc đời cô bé về sau. Bà cũng đă biết dạy con theo cách của mẹ thầy Mạnh Tử. Lối giáo dục “đổi nhà nhiều lần”- từ nơi gần ḷ mổ heo, đến cạnh trường học - một phần đă giúp Mạnh Tử trở thành bậc Thánh Hiền sau này. Tuy nhiên, chính bản thân ông bà Châu cũng bị ma lực của bài bạc quyến rũ; không khí “phồn hoa” ấy lôi cuốn họ vào mỗi cuối tuần, trong suốt thờ́ gian của cuộc sống thanh b́nh của họ tại thành phố nhỏ bé này. Sông Cầu, thuở ấy là tỉnh lỵ của Phú Yên tại Miền Nam Trung Việt. Thành phố nằm trên quốc lộ số 1. Từ tỉnh B́nh Định nằm ở phía bắc, qua khỏi đèo Cù Mông, du khách sẽ bắt gặp một thành phố nhỏ, mát rượi bóng dừa. Khách có cảm tưởng như đang đi trên bờ biển Hạ Uy Di. Với núi non chạy san sát bờ biển, thành phố Sông Cầu có một vẻ u buồn, kỳ bí thật nên thơ. Nơi đó sông núi biển ḥa điệu với nhau. Dọc bờ biển, dừa trồng thành từng dăy ngang dọc thẳng tắp. Từ quốc lộ nh́n xuống, khách du lịch sẽ nh́n thấy những hàng dừa xanh um, bẹ lá xào xạc uốn lượn theo chiều gió. Thời c̣n son trẻ, những chiều sau giờ làm việc, ông bà Khang thường dắt tay nhau đi dạo trên quốc lộ, dọc theo chân núi, ngắm cảnh biển khi mặt trời sắp lặn. Chúa nhật, họ thường đi picnic trên Nhất Sơn Tự, cách nhà khoảng hai cây số. Đời sống của gia đ́nh nhỏ bé ấy thật b́nh dị và vui thú. Bầu không khí thanh b́nh từng ngự trị tại Sông Cầu đă bao lâu, bỗng nhiên chấm dứt, khi quân đội Phù Tang bắt đầu xuất hiện trên thành phố nhỏ bé này. Buổi tối hôm ấy, những bạn bè của ông bà Tham Châu cũng tụ họp lại nhà ông bà như thường lệ. Nhưng hôm nay, không khí buổi họp mặt không c̣n vui vẻ, ồn ào tiếng cười nói như những cuối tuần khác. Một ông bạn của họ hỏi nho nhỏ, giọng có vẻ bí mật: - Các toa có biết tin ǵ mới không? Đêm qua, tụi Nhật đồng loạt bắt giam những người Pháp, cả quan, quân, lẫn Pháp kiều…Họ c̣n đi lục soát t́m kiếm ǵ nữa đó! Ông tham Châu lên tiếng, giọng thấp xuống, không c̣n oang oang như thường lệ: - Moa lo ngại tụi Nhật sẽ lùng bắt những người làm việc trong Toà Sứ…Nhưng đành chịu chứ biết trốn đi đâu bây giờ... Kể từ hôm ấy, người ta ít đến họp mặt, chơi bài với nhau nữa. Trường học vẫn mở cửa, bé Tân vẫn theo Mẹ đi học. Tuy nhiên bầu không khí nặng nề đă bắt đầu bao trùm trên thành phố. Trước đó, vào ngày 9 tháng 3 năm 1945, quân Nhật đă đánh úp quân Pháp trên toàn cơi Đông Dương. Tại Sài g̣n, Toàn quyền Decoux bị bắt. Tại tỉnh lỵ Phú yên, viên Công Sứ Pháp Pierrot bị quản thúc. Sau 24 giờ đồng hồ, bộ máy cai trị của Pháp sụp đổ. Trên các nẻo đường phố, người Nhật dán đầy những bản tuyên cáo kết liễu chính quyền của Pháp và tung ra khẩu hiệu tuyên truyền chủ nghĩa Đại Đông Á. Các quan lại Nam Triều trung thành với Pháp, những người Việt làm việc trong ṭa Sứ, đă lặng lẽ rút lui về nhà…Người dân đều hy vọng: Nhật sẽ giúp Việt Nam kiến tạo nền Độc Lập, Tự Do và Phú Cường. Nhiều thanh niên tin tưởng chính sách Đại Đông Á của Nhật, đă tham gia đảo chính. Một buổi tối, ông Khang về nhà kể lại một mẩu chuyện khôi hài về cuộc meeting ủng hộ Nhật do một nhóm thanh niên tổ chức tại Hội quán Quảng Ích. Họ có mời sĩ quan Nhật tham dự, cùng với viên thông ngôn người Việt.. Một diễn giả thanh niên, có lẽ lần đầu trong đời, ứng khẩu nói chuyện trước đám đông - nhất là hôm ấy có sự hiện diện của sĩ quan Nhật - đă líu cả lưỡi khi đứng lên diễn đàn phát biểu ư kiến: - “ Kính thưa quư vị sĩ quan quân đội Thiên Hoàng, thưa đồng bào… Hôm nay tôi rất vui mừng khi thấy người Nhật đă đến đây giúp nước Nam đánh đuổi thực dân Pháp, đem lại độc lập và phú cường cho đất nước ta…với thuyết “Đại Đá Ông”… Đến đây, hội trường bỗng vang lên tiếng cười, khiến viên sĩ quan Nhật ngơ ngác, đưa mắt ḍ hỏi viên thông ngôn. Người thông ngôn Việt nam lúng túng, chưa dám chuyển dịch, im lặng chờ diễn giả nói tiếp. Anh ta mới học tiếng Nhật, chưa đủ “chữ nghĩa” cũng như “can đảm” để dịch lại những chữ “nói lái” đó , v́ có thể bị hiểu lầm là “phạm thượng”! Trên diễn đàn, người thanh niên cũng lúng túng, lắp bắp đính chính: - À! À!...! Xin lỗi quư vị, tôi xin lập lại: với thuyết Đại Đông Á … Câu chuyện khôi hài do ông Khang kể tối hôm ấy, tuy đơn giản, nhưng cũng khiến cả nhà phá lên cười. Mọi người cười như để xua đi không khí nặng nề, đă do những người lính Nhật - với vẻ mặt lầm ĺ, gươm súng loảng xoảng khắp nơi trong thành phố vốn thanh b́nh này - đă tạo ra trong vài tuần qua. Riêng bé Tân, rất thích thú nghe cha ḿnh dùng thuật ngữ “nói lái”, vốn được giới b́nh dân Miền Nam Trung Việt sử dụng để nói đùa, hoặc kể những câu chuyện tiếu lâm… Một buổi trưa cuối tuần, ông Khang nghe thấy tiếng gơ cửa nhà ḿnh. Ông thận trọng hé cửa nh́n ra ngoài, đă thấy hai người lính Nhật mang gươm dài ra dấu đ̣i vào nhà. Ông đang cầm chiếc quạt, làm dấu từ chối. Người sỹ quan Nhật giằng lấy chiếc quạt, ném đi, đẩy cửa bước thẳng vào trong. Bà Khang lo sợ, ôm các con như chị gà mái x̣e cánh bảo vệ đàn gà con trước sự đe dọa của những con diều hâu độc ác. Hai người Nhật vào nhà, nh́n quanh như muốn t́m kiếm nghi can nào đó, đoạn rầm rập bước ra ngoài, trả lại bầu không khí yên tĩnh cho gia đ́nh. Vào một buổi tối, lính Nhật gơ cửa nhà ông bà Tham Châu. Ông chủ nhà ra mở cửa mời vào. Ông Châu thật sự e ngại, nhưng cố trấn áp nỗi lo sợ trong ḷng, rót trà, đem bánh ngọt mời hai người khách “không mời mà đến”. Qua người thông ngôn, viên sĩ quan nói về chính sách của Nhật đối với người dân Việt nam : - Chính phủ Thiên Hoàng chủ trương chính sách Đại Đoàn Kết: châu Á là của người Á châu. Người Nhật đến đây để giúp Việt nam được độc lập, không bị Pháp cai trị nữa…Chỉ có người da vàng mới thương yêu nhau thôi!... Ông Tham Châu chỉ ngồi im lặng nghe, không dám có ư kiến ǵ. Khi bé Nga rón rén bước ra pḥng khách, ṭ ṃ nh́n khách lạ, viên sĩ quan Nhật đưa tay vẫy bé lại gần, lấy kẹo ra mời. Bé không dám nhận, chỉ lắc đầu từ chối. Người khách Nhật nh́n ông Châu, nghiêm nghị nói: - Cô bé xinh đẹp, ngoan ngoăn lắm. Trông thật giống người Nhật. Tôi muốn xin cô bé về Nhật làm con nuôi. Ông có bằng ḷng không? Sau khi nghe thông dịch xong, ông Châu thật sự lo sợ mất cô gái cưng, nhưng không dám lên tiếng phản đối, chỉ ú ớ đáp: - Dạ …dạ…! Viên sĩ quan Nhật không buồn hỏi thêm, đứng lên chào gia chủ, cùng người thông ngôn ra về. Ngày hôm sau, khi đến trường, bé Nga hí hửng khoe với bé Tân: - Hôm qua có ông Nhật đến nhà hỏi Ba Me xin Nga làm con nuôi đó! Ông ấy hứa sẽ dẫn Nga về Nhật. Bé Tân vội hỏi cô bạn nhỏ: - Ba Me của Nga có bằng ḷng không? Cô bé ngây thơ đáp: - Ba không nói ǵ với ông Nhật. Chắc là Ba Me bằng ḷng rồi... Bỗng nhiên, bé Tân cảm thấy buồn và giận viên sĩ quan Nhật tàn nhẫn kia. Cậu chỉ sợ cô bạn gái nhỏ bỏ cậu đi xa, tận bên kia biển Đông, không bao giờ trở về nữa. Rồi đây cậu sẽ buồn bă, cô đơn lắm v́ không có bạn nào chơi thân với cậu như bé Nga nữa. Sau biến cố đó, ông Châu thật sự lo lắng và buồn rầu. Ngày đêm ông bà chỉ nơm nớp lo sợ viên sĩ quan Nhật trở lại bắt con gái nhỏ của họ. Lúc ấy liệu ông dám từ chối, chống lại ư định của người lính Nhật, kẻ tân ngoại xâm tàn bạo ấy không? Người ta đồn đăi rất nhiều về hành vi độc ác của quân Nhật. Dân chúng đói khổ v́ phải nộp lúa thóc cho họ. Phần lớn ruộng đất bị buộc phải trồng cây thầu dầu, cây đay (gai)… để cung ứng nhu cầu sản xuất một số mặt hàng cần thiết cho quân đội Nhật. Ngoài ra, do thiếu nhiên liệu, nên Nhật lấy gạo nấu thành rượu cồn thay xăng dầu. Đường hỏa xa từ Nam ra Bắc thường bị máy bay Đồng Minh đánh phá, nên lúa gạo trong Nam mặc dù dư thừa mà không thể chở ra Trung, Bắc được. Nông dân Miền Bắc bị buộc phải bán lúa gạo cho Nhật với giá rẻ, nên dân bị thiếu ăn. Nông dân ở những vùng đói kém túa về các Tỉnh ăn xin đầy đường, nhất là tại Hà Nội. Xác những người bất hạnh chết v́ đói nằm la liệt hai bên vỉa hè đường phố, băi chợ, bến xe…Vào mùa Thu năm Ất Dậu 1945 đáng nhớ ấy, đă có gần hai triệu người chết đói, nhất là tại các tỉnh phụ cận miền Bắc. Riêng tại tỉnh Phú Yên, nạn đói chưa xảy ra trầm trọng, nhưng cuộc sống người dân cũng bắt đầu khó khăn nghèo túng. Người ta đồn đăi rất nhiều về việc quân Nhật xử chặt tay, chặt chân bằng gươm những nghi can phạm tội trộm cắp, cướp giật ngoài đường... Sau ngày quân Nhật bắt giam người Pháp, họ đă chuyển bộ máy chính quyền sang tay người Việt để được danh chính ngôn thuận. Tuy nhiên, người Nhật vẫn chỉ đạo ở hậu trường sân khấu chính trị…Chính phủ Trần Trọng Kim ra đời, thay thế nội các Phạm Quỳnh ở Huế. Bài hát “Tiếng Gọi Thanh Niên” của Lưu Hữu Phước được dùng làm quốc ca, thay bài “Đăng Đàn Cung” của chính phủ cũ. Tại Sông Cầu, ông Khang và các bạn đàn hát văn nghệ bắt đầu tập đàn hát bài quốc ca mới, và cũng tập luôn các bài hát Nhật như Shino no Yoru, Sakura…trong những buổi họp mặt cuối tuần. Hàng hóa Nhật bắt đầu bày bán tại vài cửa tiệm ngoài phố. Bà Khang cũng bắt đầu chịu ảnh hưởng của phong trào bành trướng hàng nhập cảng của Nhật vào thành phố: bà mua một chiếc xe ôtô đồ chơi màu đỏ, chạy bằng dây thiều, cho bé Tân và các em nhỏ cùng chơi. Bà Châu cũng mua cho bé Nga một con búp bê Nhật Nhật, nhỏ nhắn, đầy đủ trang phục cổ truyền Kimono. Các bé thích những món đồ chơi tân kỳ ấy lắm. Viên sĩ quan Nhật không thấy đến nhà ông bà Châu. Họ hy vọng chiến cuộc căng thẳng đă khiến viên sĩ quan quên đi lời hứa: đưa bé Nga về xứ sở Phù Tang làm con nuôi cho hắn. Cho đến ngày 13 tháng 8 năm 1945, Nhật đầu hàng sau khi Đồng Minh thả hai quả bom nguyên tử xuống hai thành phố lớn Hiroshima và Nagasaki, khiến đội quân chiến bại ấy phải rút về nước, kể cả viên sĩ quan quân phiệt hống hách kia. Hai quả bom có sức tàn phá khủng khiếp ấy đă làm đảo lộn cục diện thế giới thời bấy giờ, gây nhiều dư luận, tranh căi về sau về ảnh hưởng của nó. Tuy nhiên vào thời điểm ấy, nó đă giải quyết tức thời nhiều vấn đề trầm trọng. Đối với đất nước Việt nam, nó đă chấm dứt bao cảnh tang tóc, bao thảm họa vô nghĩa mà người dân phải hứng chịu, do các cuộc oanh tạc của Đồng Minh trên các hải cảng và phi trường tại các thành phố lớn... Ngoài ra, nó cũng chấm dứt sự đói khổ vô cùng tận của dân ta, v́ nạn nộp thóc lúa cho quân Nhật, nạn thiếu gạo v́ đất canh tác bị trưng dụng trồng cây dùng cho kỹ nghệ chiến tranh… Riêng tại Sông Cầu, từ ngày quân Nhật rút đi, người dân thở phào nhẹ nhơm. Ông bà Châu như trút được gánh nặng ngàn cân khi viên sĩ quan Phù Tang không không trở lại bắt đi đứa con gái cưng của họ. Cậu bé Tân không c̣n nghe bé Nga nhắc đến chuyện sắp đi Nhật, làm con nuôi cho “ông Nhật giàu sang” đó nữa. Cho nên cậu cũng vui trở lại, không c̣n lo cô gái nhỏ ham thích giàu sang ấy sẽ dứt bỏ t́nh bạn với cậu để ra đi. Trong trí óc non nớt của cậu, đă nhen nhúm ư tưởng oán ghét những người lính xa lạ, từ h́nh dáng, ngôn ngữ, quân phục đến cách đối xử tàn bạo với người dân địa phương. Họ ngang nhiên đến đây, tự tiện xông vào nhà người dân lương thiện để lục soát, bắt bớ…tạo một bầu không khí căng thẳng đầy lo sợ và oán ghét. Họ nh́n người lớn với vẻ nghi ngờ, đe dọa; đối với trẻ em họ là những con ngáo ộp, với những gương mặt lầm ĺ, nụ cười thiếu vẻ hiền từ, thiện cảm. Nay th́ họ đă rút đi, trả lại cho thành phố Sông Cầu bầu không khí thanh b́nh của những năm tháng mà đất nước chưa bị xáo trộn, đất bằng chưa bị nổi sóng bởi những đổi thay chính trị, bởi những chủ nghĩa ngoại lai mới lạ…Những đổi thay đó sẽ diễn ra sau ngày Cách Mạng tháng 8 và ngày “Toàn Quốc Kháng Chiến “, mở màn cho cuộc chiến dai dẳng chín năm sau đó…
Đinh Trần 
|