Home

Trang Chính

Bản Tin

Sinh Hoạt

Tham Luận

Hoài Băo Quê Hương

Văn Học Nghệ Thuật

Thư Tín

Bài vở xin gửi về địa chỉ sau đây:
3108 E. Sawyer St.
Long Beach, CA 90805

                                                                  

 

QUẬN ĐẦU ĐỜI

            Tân đến nhận nhiệm sở tại quận Lộc Ninh vào một buổi chiều nắng ấm giữa năm 1969. Mới tuần trước, chàng sinh viên vừa tốt nghiệp trường Hành chánh Sàig̣n đến tŕnh diện tại Ṭa Tỉnh B́nh Long. Ông Phó Tỉnh trưởng đă cho bốc thăm chọn nhiệm sở cùng một bạn đồng khóa khác. Cầm trong tay Sự Vụ Lệnh bổ nhiệm, anh muốn đón xe đ̣ đi Lộc Ninh ngay, nhưng người niên trưởng đồng môn tốt bụng đă khuyên nên trở về Sài g̣n, liên lạc Công ty Cao su Cexso xin máy bay để đi cho an toàn...

            Khi Tân đến Công ty Cexso ở đường Công Lư, anh được cô thư kư Công ty tiếp đăi ân cần, ghi danh tánh, chức vụ vào danh sách chuyến bay. Trưa hôm sau, Tân đến phi trường Tân Sơn Nhất, và khi lên chiếc máy bay Cessna trắng 6 chỗ ngồi, anh ngạc nhiên v́ ngoài anh ra, chỉ vỏn vẹn có 2 người nữa: một phi công người Pháp và một hành khách người Việt ngồi ở ghế sau cùng. Sau này Tân mới biết đó là nhân viên an ninh Tân sơn nhất, luôn theo phi cơ để giám sát chuyến bay.

            Sau gần nửa giờ bay, chiếc Cessna giảm dần độ cao, đảo một ṿng trên thị trấn Lộc Ninh trước khi đáp xuống phi trường. Trời đă về chiều. Rừng cao su bạt ngàn quanh thị trấn trở nên thâm u, với những vạt nắng và bóng chiều chen lẫn. Sân bay nằm phơi ḿnh trên đồi cao và phẳng, với đầu phi đạo là căn cứ Biệt kích h́nh tam giác, ẩn ḿnh gần sát mặt đất; cuối phi đạo là Chi khu quân sự rộng lớn, có nhiều xe quân sự, nhiều nhà tiền chế và cột truyền tin... Một con đường nhỏ chạy dài xuống khu ḷng chảo, chợ Lộc Ninh với nhà cửa san sát ửng vàng dưới ánh nắng chiều.  Xa xa, một biệt thự lớn màu trắng kiểu Tây phương, nổi bật giữa thảm cỏ xanh trên triền đồi…Phi cơ hạ cánh ở đầu sân bay, chạy một đoạn ngắn rồi dừng lại, tắt máy. Phi trường vắng vẻ đ́u hiu, không có xe cộ, ngoại trừ một chiếc 2CV (Deux Chevaux) nhỏ nhắn từ ngoài phi trường đang chạy đến gần phi cơ...

             Người đàn ông trung niên lái chiếc 2CV nhanh nhẹn xuống xe, mở cửa  cho một người Pháp béo thấp, tóc hoa râm bước xuống… Tân cũng vừa xuống máy bay, chào ông người Pháp mà anh đoán là Giám Đốc đồn điền. Ông ta lịch sự bắt tay Tân, nói vài câu xă giao rồi hấp tấp bước lên máy bay…Chờ chiếc Cessna cất cánh lên bầu trời cao, người đàn ông mới quay lại chào Tân, lễ phép và nhiệt t́nh:   

            - Kính chào Ông Phó. Tôi là Kim, Thư kư Đồn điền, hân hạnh được đón ông Phó. Chiều nay cuối tuần, văn pḥng Quận đóng cửa. Để tôi đưa ông vào Chi khu gặp Đại úy Quận trưởng.

 * * *

            Chi khu Lộc Ninh nằm sát phi trường, với kẽm gai dày đặc chung quanh. Quận trưởng là một Đại úy trẻ,  nhanh nhẹn từ trong căn nhà tiền chế Chi khu bước ra tươi cười chào đón Tân:

            - À, chào ông Phó Tân. Tôi được báo có ông tân Phó quận đi trên chuyến bay đồn điền trưa nay… Ông có hành lư không, để tôi bảo lính mang vào… Tôi đă dành sẵn cho ông một  bunker của hầm truyền tin. Trung úy Hồng Trưởng ban NDTV ở cùng  bunker với ông Phó...  Đừng lo lắng ǵ cả, nhất là khi đến làm việc ở miền biên giới “khỉ ho c̣ gáy” này!

            Tân mỉm cười cám ơn. Anh nh́n Đại úy Quận trưởng cười nói vô tư mà cảm thấy hơi chột dạ v́ câu nói đầy ư nghĩa của ông. Bóng đêm bắt đầu bao phủ Chi khu quân sự… Tiếng trực thăng vần vũ trên bầu trời. Từ ngọn đồi kế cận, tiếng pháo bắn đi, rền vang trong khu rừng cao su bát ngát âm u…

            Buổi tối hôm ấy Đại úy Quận trưởng mời Tân dùng cơm tại nhà ông. Dưới ánh đèn mờ nhạt và tiếng máy phát điện ŕ rào, chúng tôi vừa uống bia lon, nhấm nháp thịt nai: nai nướng, nai xào lăn…vừa nghe ông Quận trưởng giới thiệu tổng quát về  quận Lộc Ninh, về t́nh h́nh an ninh tại đây… Cùng bàn ăn, Đại úy Chi khu phó và các sĩ quan Chi khu vừa ăn uống vừa nói chuyện nho nhỏ với nhau...

* * *

              Lộc Ninh là thị trấn cuối cùng của quốc lộ 13, cách Sài g̣n 140 cây số về hướng tây bắc, sát biên giới Việt Miên. Đây là một trong ba quận của tỉnh B́nh Long khi tỉnh này được thành lập năm 1957. Khi ấy Quận có 18 xă với 95 ấp. Năm 1960, do hợp nhất một số xă nên quận Lộc Ninh chỉ c̣n 10 xă.  Đó là một thị trấn xưa, nơi người Pháp thành lập đồn điền cao su Cexso, kiến tạo những cơ ngơi khang trang và hữu ích cho công nhân cạo mủ cư trú, sinh hoạt. Trước năm 1960, Lộc ninh có đường xe lửa về Sài g̣n (với chiều dài 140 cây số), phần lớn để chuyên chở mủ cao su đă sơ chế…Về sau, do VC thường hay phá hoại đường rầy, tuyến đường này bị hủy bỏ. Quận nằm sát biên giới Cam bốt, là địa điểm cuối cùng của “đường ṃn Hồ Chí Minh” nên VC thường lẻn sang đặt súng cối pháo kích vào thị trấn… Thỉnh thoảng du kích xuất hiện trên Quốc lộ 13 đắp mô, giật ḿn, chận bắt các viên chức xă ấp đi xe đ̣ trên tuyến đường Lộc ninh - An Lộc…

            Sau bữa ăn tối ở Chi khu, Trung úy Hồng từ nhà riêng ở khu chợ Lộc Ninh vào gặp tân Phó quận và cũng để hướng dẫn vào bunker dành riêng cho họ. Bunker là một pḥng nhỏ bằng sắt, có bao cát bao quanh, bên trong có 2  giường trải chiếu sạch sẽ, một chiếc bàn gỗ tạp trên đó có một bộ bài tây, vài cuốn sách… Đây là một trong năm bunker đi vào hầm Truyền tin Chi khu, nằm sâu dưới mặt đất khoảng 10 thước, có nhiều lỗ thông hơi để dẫn không khí vào hầm. Có chỗ dự trữ thực phẩm, nước uống, nhiều b́nh acquy thay máy phát điện, máy truyền tin… Các bunker đều có đường dẫn đến khu trung tâm truyền tin, nhưng các bunker không ăn thông với nhau. Theo lời Trung úy Hồng, hầm được quân Nhật xây trước năm 1945, rất kiên cố, có thể chịu đựng bom đạn nổ bên trên mặt hầm. Trong trận đột kích của VC vào Chi khu năm 1967, VC tràn qua phi trường, đánh chiếm toàn bộ Chi khu. Quận trưởng kiêm Chi khu trưởng T.M.Công cùng bộ chỉ huy Chi khu và cố vấn Mỹ phải rút xuống hầm truyền tin. Sau đó họ được lệnh giật sập các bunker thành những đống đổ nát… Chi khu trưởng đă liên lạc đơn vị  pháo binh gần đó, yêu cầu bắn trực xạ vào địch quân bên trên mặt hầm. Những đợt xạ kích chính xác mục tiêu đă khiến VC thiệt hại rất nhiều, trong khi chúng vẫn chưa t́m ra hầm truyền tin. Sau đó, một đơn vị Dân sự Chiến đấu gồm lính Biệt kích Việt và Miên do viên Đại úy người Việt chỉ huy tiến vào Chi khu thanh toán chiến trường. Họ liên lạc với Đại úy Công dưới hầm sâu, t́m ra vị trí các cửa hầm, tiếp cứu bộ Chỉ huy Chi khu và cố vấn Mỹ. Khi phóng viên báo chí đến phỏng vấn, Đại úy Công, Chi khu trưởng Lộc Ninh hănh diện cho biết: hầm này tốt nhất Việt Nam, có thể chịu đựng cả bom B52!

* * *

            Sáng hôm sau Đại úy Quận trưởng lên xe Jeep mời Tân cùng đi xuống chợ Lộc Ninh ăn sáng. Sau đó ông ghé Văn pḥng quận để giới thiệu tân Phó quận với các nhân viên Văn pḥng; kư giấy tờ xong ông lên xe đi công tác …

            Văn pḥng Quận là một căn nhà sàn bằng gỗ, cao ráo, khá cũ kỹ, nằm  cạnh Quốc lộ 13. Tiền thân của nó là một Hội quán thuộc đồn điền cao su Cexso. Từ cửa sổ pḥng làm việc của Phó quận, Tân có thể nh́n xuống khu chợ. Xa hơn nữa là Làng Hai, khu vực mất an ninh mà  VC thường lẻn về pháo kích vào khu chợ Lộc Ninh… Nhân viên Văn pḥng Quận gồm 7 người: hai sỹ quan biệt phái phụ trách Nhân Dân Tự Vệ, B́nh định Phát triển; ba Nghĩa quân biệt phái phụ trách về Hành chánh, Kinh tế Tài chánh, Nội an Quân vụ; một cô thư kư phụ trách văn thư và một tùy phái. Ngoài ra có một tài xế phụ trách chiếc công xa cũ kỹ hiệu Land Rover. Chiếc xe chỉ chạy từ Văn pḥng Quận lên Chi khu hoặc đi các xă gần và tương đối an ninh. Một số xă ở xa mất an ninh, xă trưởng và Ủy Ban Xă phải “lưu vong” về làm việc ở Quận lỵ…

            Vào buổi chiều, sau giờ làm việc, Trung úy Hồng dùng xe Honda chở Phó quận Tân đi một ṿng trong thị trấn Lộc Ninh để “thăm dân cho biết sự t́nh”! Tân ngỏ ư muốn t́m một căn nhà gần Văn pḥng Quận để tiện việc đi lại làm việc, hơn là ở bunker chật hẹp, g̣ bó trong Chi khu… Cư xá dành cho công chức trong Quận ở một vị trí khuất nẻo, cạnh một con suối rậm rạp khiến Tân e ngại khi Trung úy Hồng đưa anh đến xem. Cuối cùng người sỹ quan năng nổ đă giới thiệu cho Tân một căn nhà gần chợ và cũng không xa Văn pḥng Quận. Chủ căn nhà  là đôi vợ chồng trẻ có hai con nhỏ, chồng Tàu vợ Việt. Họ cũng là chủ môn bài bán gạo sỉ. Họ  vui vẻ đồng ư cho Tân thuê ngay. Tân cũng nhờ họ lo việc cơm nước hàng ngày cho anh…

             Bữa cơm đầu tiên với gia đ́nh chủ nhà và hai đứa con  nhỏ, dưới ánh đèn dầu hỏa tù mù, nhưng Tân thấy ấm cúng thân mật. Bà chủ nhà nh́n Tân cười  nói:

            - Chắc Ông Phó chưa ở nơi như thế nầy bao giờ! Ở đây không có điện, không nước máy như Sài g̣n đâu! Lâu lâu, nhứt là tối Chủ nhựt “tụi nó” lẻn về  pháo kích ẩu vô khu chợ vài trái!.. Nhà ông thuê chỉ để ở ban ngày, ban đêm ông Phó ở lại đây, ngủ tạm trên giường trong pḥng kia! Vợ chồng con cái tụi tui ngủ hết trong hầm… Khi “tụi nó” pháo vô chợ, ông chạy vô hầm, tụi tui khiêng bao gạo lấp miệng hầm là xong…

             Trong căn nhà rộng như nhà kho, mặt trước là chợ, đằng sau là nhà bếp có cửa ăn thông ra một đường hẽm, chỉ có một pḥng ngủ với chiếc giường nhỏ. Gần pḥng ngủ là kho gạo, với những bao gạo cỡ lớn chồng chất thành một hầm trú ẩn, có lối để chui ra vào. Bà chủ - “thím Quay”  như mọi người thường gọi - mời tôi vào trong hầm để quan sát. Có lẽ do thói quen, thím nhỏ giọng như th́ thầm, mặc dù lúc đó chẳng có người lạ trong nhà:

            - Tôi nói cho ông Phó nghe: khi có pháo kích, ông vô đây núp…Khi “tụi nó” vô nhà lùng bắt,  ông lên gác chạy ra ống cống phía sau…Để tui chỉ đường cho ông…

            Miệng nói tay làm, thím Quay dẫn Tân lên gác, đi thông qua các căn nhà liền vách nhau, xuống thang gác ở căn nhà cuối dăy, bước ra sau nhấc nắp đậy miệng cống.  Người “hướng dẫn viên” chỉ vào đó nói nhỏ:

            - Ống cống có hơi dơ đó, ông Phó à! Thà chịu dơ một chút c̣n hơn bị bắt, phải không thưa ông ?!

* * *

            Một buổi chiều, ông Kim đến Văn pḥng Quận mời Tân đến nhà dùng cơm chiều... Thường  ngày, ông Thư kư đồn điền này vẫn thường mang văn  thư giấy tờ của Công ty Cexso đến Quận…Ông cũng mời luôn Trung úy Hồng, người cùng “quê hương bổn kiểng “ với ông ở Miền Tây. Trong bữa cơm gia đ́nh hôm ấy, mọi người uống rượu Tây hơi nhiều, nên ông Kim có ngỏ ư mời Tân ở lại nhà ông nghỉ đêm. Tân đă thật sự quư mến người thư kư đồn điền vui vẻ tốt bụng ngay từ ngày đầu tiên đến Quận, nhưng anh đă khéo léo chối từ. Anh ngại làm phiền gia đ́nh ông Kim. Hơn nữa, anh cũng không muốn người ngoài hiểu lầm, dị nghị …Ông bà Kim có cô gái lớn, cô Nhung thật xinh với đôi má mơn mởn, ửng hồng như gái Đà lạt, đang làm việc trong Văn pḥng đồn điền. Cậu  em kế tên Hào, nghĩa quân biệt phái đang làm việc trong Văn pḥng quận, siêng năng cần mẫn …

            Trời bắt đầu tối, Phó Tân cáo từ về trước, Trung úy Hồng lái Honda đưa anh về căn nhà thuê anh vẫn ở ban ngày. Sau đó, Tân men theo con đường hẻm đến nhà thím Quay bằng lối cửa sau. Tân vào pḥng ngủ thắp đèn xem tiểu thuyết  mới nhất của nữ sĩ Quỳnh Giao. Thời đó, anh rất mê cây bút người Đài Loan chuyên viết truyện t́nh cảm… Bỗng nhiên anh nghe trước nhà có tiếng người hỏi qua khe cửa :

            - Thím Quay ơi, có ông Phó trong nhà không?

            Tân bước xuống giường, định  ra xem t́nh h́nh, th́ đă nghe ông chủ nhà trả lời:

            - Không có đâu! Ông Phó chỉ ghé đây ăn cơm. Sau đó ổng lên Chi khu rồi…

            Từ bếp, thím Quay bước nhanh vô pḥng ngủ thổi tắt đèn, nói nhỏ vào tai Tân:

            - Ông Phó vô hầm đi. Nằm trong đó với hai đứa con tui, chờ tui ra ngoài nghe ngóng rồi cho ông biết tin tức.

            Lát sau, bà chủ nhà cho biết t́nh h́nh không có ǵ đáng lo, nhưng phải cẩn thận đề pḥng. Người vừa hỏi trước nhà chính là Trưởng Ấp Sang. Bà lại th́ thầm:

            - Người ta nói cậu Sang có thân nhân là VC đó. Cậu ta có nhiều hành vi đáng nghi lắm. Đêm hôm, ông Phó tránh gặp nó th́ hơn…

             Đến nửa đêm, bỗng dưng có tiếng pháo kích ́ ầm hướng Quốc lộ 13. Thím Quay đến pḥng ngủ kéo Tân vào “hầm gạo” an toàn của gia đ́nh họ. Đến gần sáng, vẫn không có ǵ xảy ra.

             Hôm sau, ông Kim lên Văn pḥng Quận đưa văn thư giấy tờ như thường lệ. Xong ông vào gặp riêng Phó quận Tân, nét mặt nghiêm trọng:

          - Thưa ông Phó, đêm qua “tụi nó” pháo vô khu chung cư  của nhân viên đồn điền, một quả lọt vô nhà tôi, sập trần pḥng ngủ mà hôm qua tôi định dành cho ông Phó…Nhưng nhờ Trời không ai chết chóc, thương tích ǵ…Nhà sập th́ sửa lại, nhưng nếu có điều ǵ không hay xảy ra cho ông, tôi ân hận biết chừng nào!

* * * 

            Sau gần hai năm phục vụ tại Lộc Ninh, Phó quận Tân đă làm việc với ba Quận trưởng nhà binh. Những khi anh lên Chi khu để tham dự buổi hội họp, Tân tạo thêm những dịp để gây cảm t́nh với các sĩ quan Chi khu. Anh và Quận trưởng thay phiên nhau, thỉnh thoảng về Sàig̣n nghỉ vài ngày phép, bằng máy bay Công ty Cexso. V́ QL13 thường mất an ninh, mỗi khi cần về hội họp ở Tỉnh, Phó Tân phải đi nhờ máy bay quân sự L19 hoặc trực thăng.

            Sống gần dân chúng ở khu vực chợ, Phó Tân nhận được nhiều t́nh cảm, che chở đáng quư của họ. Tuy nhiên, anh vẫn luôn đề cao cảnh giác. Ban đêm anh ít khi ra khỏi nhà, sẵn sàng nghe lời chỉ dẫn đáng quư của người dân địa  phương, vốn đă trải qua những hiểm nguy từ trận tấn công của địch vào quận lỵ cuối năm 1967 và Mậu thân 1968.              

             Cuối năm 1971 Phó Tân được thuyên chuyển về Ṭa Hành chánh Tỉnh B́nh long… Ngày tiễn đưa anh rời Lộc Ninh, vợ chồng thím Quay mắt đỏ hoe, lưu luyến vẫy tay từ biệt. Tân ôm hai đứa con của họ vào ḷng, miệng mỉm cười mà đôi mắt cay cay. Anh chợt nhớ đến những buổi tối quây quần với gia đ́nh họ bên mâm cơm nóng sốt, thân mật; những đêm nằm cùng gia đ́nh họ trong “hầm gạo” an toàn, khi tiếng pháo kích của địch vang rền khu chợ Lộc Ninh!

            Buổi trưa hôm Phó Tân rời Quận, ông Kim, Thư kư đồn điền lái xe đến đưa anh ra phi trường. Cũng trên chiếc Cessna màu trắng này, hai năm trước Tân đă đến quận Lộc Ninh nhậm chức. Hôm nay trên chuyến bay rời Lộc Ninh, cạnh anh có thêm ông Giám đốc đồn điền Cexso; có thêm nhiều kỷ niệm vui buồn anh mang theo…Khi máy bay cất cánh, Tân nh́n xuống thị trấn Lộc ninh, một “Quận đầu đời” đáng nhớ! Nơi ấy có những tấm ḷng mở rộng;  những âm mưu bội phản luôn ŕnh rập để hại anh; những bất trắc hiểm nguy tưởng như không thể vượt qua được… Nhưng Tân đă may mắn thoát chết ở quận Lộc Ninh, cũng như về sau tại các quận: Định quán, Xuân Lộc; hoặc như khi ở trại tù “cải tạo” Thanh cẩm miền Bắc xa xôi đói rét!

            Theo lời kể lại của vợ Tân, trong thời gian anh c̣n trong trại  Thanh cẩm, năm 1978 hai vợ  chồng thím Quay có ghé lại nhà Tân ở Sài g̣n, để thăm và chào từ giă trước khi họ đi định cư tại Úc. Người đàn bà tốt bụng đó đă có nhă ư biếu một hộp nấm Đông cô, một kư lô tiêu, loại tiêu sọ thật cay, trồng ở vườn nhà Lộc Ninh. Thím Quay nói với vợ Tân, giọng ngậm ngùi:

            - Tội nghiệp, chắc ông Phó trong trại “cải tạo” đói khát cực khổ lắm! Nếu bà Phó có đi thăm nuôi ông, cho vợ chồng tôi gởi lời thăm, với chút quà để ông dùng “lấy thảo”…

            Thím Quay chỉ những hột tiêu tṛn lẵng có màu trắng, nói tiếp:     

            - Tiêu này cay lắm đó! Nhưng nó không làm ông Phó chảy nhiều nước mắt bằng những lúc ông nhớ nhà đâu! Người xưa có câu “nhất nhật tại tù, thiên thu tại ngoại” đó bà Phó à!

            Giọng thím Quay nhỏ lại, nghẹn ngào:

            - Tuần sau tôi lên máy bay đi Úc rồi. Không biết tới bao giờ hai vợ chồng tôi mới gặp lại ông bà đây?

* * * 

          Đă gần bốn mươi năm kể từ ngày rời khỏi Lộc Ninh, những kỷ niệm về  “quận đầu đời” vẫn không phai mờ trong kư ức Tân. H́nh ảnh của rừng cao su bạt ngàn thâm u, ẩn chứa những đe dọa hiểm nguy. Những đêm tối trời, tiếng pháo kích rền vang trong thung lũng khu chợ Lộc Ninh. Những bữa cơm thân mật bên ngọn đèn dầu ấp áp với gia đ́nh thím Quay. Hai vợ chồng họ, cũng như ông Kim thư kư đồn điền, hay những người dân b́nh thường khác, đă thương mến, che chở Tân trong những hoàn cảnh hiểm nguy, khiến anh cảm thấy ấm ḷng trong thời gian làm việc ở một vùng keo cư hẻo lánh này. Giờ đây, họ đă bỏ nước ra đi, ở một nơi thật xa bên kia bờ đại dương…Tân sực nhớ lại câu nói nghẹn ngào của thím Quay chào từ giă vợ Tân, trước khi đi định cư bên xứ kangaroo xa xôi dịu vợi kia “không biết bao giờ hai vợ chồng tôi mới gặp lại ông bà”…?   

            Tân niên 2013
        Hồi ức Tam Bách 

 

Copyright @ 2005 quocgiahanhchanh.com
Webmaster@tranbachthu