Quan Điểm Khác Biệt

        Cách đây 6 năm lúc còn làm việc cho chính phủ, bà sếp của tôi gởi tôi đi dự một ngày 'seminar'. Đó là buổi hội tụ của các viên chức cao cấp, trong khi tôi thấp lè tè, đi vào chỗ ấy cảm thấy không thoải mái và không giống ai cho nên tôi đã kiếm cách thoái thác không chịu đi. Ngoài việc bà sếp chi ra khoảng 30 đô ăn trưa cho tôi với hảo ý; đãi tôi ăn trưa khỏi trả tiền, tôi chẳng biết gì hơn. Chỉ biết rằng mình không thích đi dự thì mình nói cho bà sếp biết. Ở địa vị nhân viên dưới quyền, có những cái dù là liên hệ tới bản thân mình cũng không quyết định được. Nói như thế các nhà cựu hành chánh có thể hiểu được ngay. Sau khi được biết bà sếp quyết định gởi tôi đến nơi ấy, tôi bèn gặp sếp và có lời trần tình như thế này: Đây là chỗ dành cho các sếp lớn, tôi là cắc ké, vô chỗ ấy làm gì, xin bà vui lòng cho tôi ngồi lại sở ngày hôm ấy để tiếp tục công vụ. Ở đời có cái oái oăm, có người muốn được như thế thì lại không được mà có người không muốn như thế thì cũng không xong. Đó là trường hợp của tôi. Bà sếp áng chứng tôi muốn "giỡn mặt" bà và không nhìn ra vấn đề; tép riu làm sao nhìn ra, nếu không tôi đã leo cao hơn, thế là bà nghiêm nét mặt nhìn tôi mà nói rằng:"Anh làm cho cơ quan của tôi, anh cần phải có mặt vào những dịp như thế, anh cần phải biết những sự việc gì đang xảy ra, nhất là những sự việc ấy lại liên quan đến cơ quan của chúng ta, vì thế cho nên tôi mới gởi anh đi và chi tiền ăn trưa cho anh." Nói tóm lại, sếp không có hỏi ý kiến của tôi về việc tôi có muốn đi hay không, mà sếp "ưu ái" và cương quyết bắt buộc tôi phải đi dự cái buổi hội thảo, thuyết trình ấy. Lệnh là lệnh, không có cãi lôi thôi. Phải đi thôi.

        Hôm ấy, trong lúc đang lấy thức ăn theo lối 'self service' tôi chạm trán một ông giám đốc cao hơn sếp của tôi. Ông bất chợt hỏi tôi:"Anh là ai, làm về phần hành gì?" Tôi có một điểm yếu là không thoải mái gặp các sếp lớn. Tôi bèn nói tránh đi:"Tôi làm việc cho bà H." Ông sếp lớn nghe xong không hài lòng, bèn hơi gắt với tôi vì nghĩ rằng tôi không hiểu cái ý của ông:"Tôi biết sếp anh, nhưng tôi hỏi về anh kìa, anh tên tuổi là gì, làm việc gì trong cơ quan đó." Thiệt chán mớ đời. Cố tình tránh né ngài để đem cái khay thức ăn chuồn nhanh ra chỗ khác ăn cho ngon mà cũng không thoát cho nên tôi mới trả lời đại khái cho xong. Đây đâu có phải là phỏng vấn thi cử, oral interview, mà cần trả lời chính xác lấy điểm đâu. Nhưng ngài này nguyên tắc quá, thành ra mình phải hợp tác với ngài cho ngài hài lòng chứ không sếp mình bị mắng vốn rồi đường hoạn lộ của mình sẽ bị trục trặc không chừng. Thế rồi mọi sự cũng xong và tôi được ngài tha mạng.

        Ngày hôm qua đọc bài viết của bạn Võ Hoàng Ân, tôi nhớ bạn ấy có viết một câu: "Một con bướm bay ở Tử cấm thành Bắc kinh cũng có thể ảnh hưởng đến vụ mùa cà phê của xứ Ba tây", tôi nhận ra rằng quả là chí lớn gặp nhau, Đầu óc của các nhà bác học và của bà sếp tôi ngày xưa giống nhau quá. Họ nhìn khác loại "chim sẻ" như tôi. Tôi chỉ nhìn thấy có bầu trời bên trên từ dưới đáy giếng với cặp mắt của một con ếch không hơn không kém. Thế thì tôi lại cần phải theo dõi tiếp các tin tức thời sự đang xảy ra quanh tôi. Chắc chắn nó liên hệ đến cuộc sống của tôi đứt đuôi rồi!

       Trong bài viết "Một thoáng suy tư" mới đây tôi có dựa theo báo chí Mỹ tường thuật lại vụ chánh án liên bang không chấp nhận cho thi hành Luật số 8 được cử tri California bầu cho vào cuối năm 2008. Luật này cấm các cuộc hôn nhân của giới đồng tính. Tôi có chia sẻ một chút suy nghĩ cá nhân, đồng thời phản ảnh suy tư của một số cử tri khác. Cử tri đã bỏ công ra, suy nghĩ và quyết định bầu cho dự luật này. Chính phủ tiểu bang đã chi ra bao nhiêu tiền để tổ chức bầu cử. Kết quả 52 phần trăm ủng hộ dự luật này. Cuối cùng, một quan toà liên bang phán là luật ấy chứa các điều khoản vi phạm quyền công dân của người cùng phái; ngăn cấm họ kết hôn, và như thế là có sự đối xử khác biệt giữa các công dân với nhau. Nói cách khác, luật đã tạo ra một sự bất bình đẳng giữa các công dân. Cái kết quả này đã làm cho những người ủng hộ dự luật này buồn...hơn năm phút. Họ chẳng chịu thua. Ngày hôm sau, 5/8/10, nhóm tôn giáo và bảo thủ này nộp đơn kháng án ngay. Quan tòa Vaughn Walker đang cân nhắc để quyết định xem có nên để cho phán quyết của ngài có hiệu lực ngay hay là chờ cho Tòa Kháng Án thụ lý vụ này và đưa ra phán quyết mới rồi dân chúng theo đó mà hành động luôn một thể.

        Tòa Kháng Án liên bang thứ 9 phụ trách các vụ kháng án cho 9 tiểu bang miền Tây. Tòa này gồm có 27 chánh án. Thường thì máy diện toán sẽ 'bốc thăm' chọn ra 3 quan tòa để xét hồ sơ này. Kết quả ra sao phần lớn tùy thuộc 3 ngài quan tòa do máy chọn. Thông thường quyết định của họ chi phối, ràng buộc phần lớn toàn bộ quyết định của Tòa Kháng Án thứ 9. Phán quyết của họ thường là có khuynh hướng tự do, nhưng phải nói rằng khó có người nào có thể tiên đoán trước được cái kết quả mà họ đưa ra. Ấy là vì có lúc một chánh án tưởng là phái tự do nhưng phán quyết lại thuộc loại bảo thủ. Nếu 3 quan tòa không quyết định được thì 11 quan tòa sẽ phải họp lại với sự hiện diện của chủ tịch của Tòa thứ 9 này. Ông này rất thông minh, ngày xưa được Tổng Thống Ronald Reagan đề cử vào chức vụ này lúc ngài mới 32 tuổi. Quyết định của 11 quan tòa này được xem là của Tòa thứ 9 và trở thành phán quyết. Nếu không hài lòng với phán quyết ấy, một trong hai phe kiện tụng có thể đưa nội vụ lên Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ.

        TCPV Hoa Kỳ gồm có 9 thẩm phán. Phe tự do gồm cả thẩm phán mới nhất Elena Kagan có 4 vị. Phe bảo thủ gồm có 4 vị, kể cả ngài chủ tịch John Roberts. Thẩm phán Kennedy thì lăng ba vi bộ. Trong phái tự do có 3 phụ nữ. trong phái bảo thủ có một ngài da đen. Bà Kagan lúc còn làm Khoa trưởng Luật khoa Harvard đã không chịu cho quân đội vào trường tuyển mộ lính cho cái mặt trận Trung đông vì bà không chịu cái chích sách 'không hỏi không khai' liên quan đến người đồng tính của chính phủ và quân đội. Phải hiểu là bà ấy không đồng ý với chính sách này. Theo báo chí, bà chánh án này dường như không thấy có bạn trai. Hiện nay bà vẫn độc thân vui tính. Bà hay nói hài hước. Người ta nghi bà thuộc vào thành phần thứ ba; đồng giới tính. Nếu vụ kiện này lên tới TCPV Hoa Kỳ và được tòa này chấp nhận thụ lý thì bà quan tòa mới này có chống hay bác cái Luật số 8 của California với lý do vi hiến sẽ là chuyện bình thường. Người có quyết định chi phối cuối cùng sẽ là thẩm phán Kennedy. Kết quả phải chờ xem.

        Nhân tiện đây chúng ta bàn thêm về quan tòa Vaughn Walker, người đã đảo ngược hiệu lực của Luật số 8 về hôn nhân đồng tính. Quan tòa Walker làm việc tại San Francisco. Ông được đề cử bởi Tổng Thống Cộng Hòa Bảo Thủ Ronald Reagan. Phán quyết ngày 4/8 của ông chẳng bảo thủ chút nào. Tin tức do báo chí đưa ra cho thấy ông là người đồng tính. Ông đã không xác nhận hay bác bỏ tin này.

        Theo tin tức của hãng thông tấn AP phổ biến ngày 7/8 dưới đề tài 'Vai trò của đời tư của quan tòa được thảo luận' thì ông chánh án Walker được xếp vào loại bảo thủ nhưng nghiêng về tự do. Sau cái phán quyết trên có người kết án ông là tranh đấu cho giới đồng tính. Có tin đồn nhiều tháng nay ông là người đồng tính, một bí mật được biết trong ngành tư pháp và nội bộ giới đồng tính. Có luật sư hai phe cho rằng sự việc này không được xem là yếu tố để kháng án vì nó không phải là vấn đề chính. Phe bênh luật này thì bảo ông quan tòa này, theo báo chí quan tòa liên bang này là một người đồng tính, lại thay thế quan điểm của mình cho quan điểm của các người Mỹ và các nhà sáng lập ra đất nước này, cứ tưởng tượng ra thì điều này sẽ gây sửng sốt bởi tòa án là đem chuyện đồng giới tính vào Hiến pháp. Riêng luật sư biện hộ thì nói rằng vụ này liên quan đến luật chứ không phải cá nhân quan tòa. Nói chung, họ cho rằng giới tính không liên can gì đến quyết định của chánh án. Có chuyên viên luật còn có một nhận xét dí dỏm là, theo cái lý luận của người chủ trương xem xét lại sự thích nghi của một quan tòa đồng tính trong việc đưa ra phán quyết về người đồng giới tính như thế thì chỉ còn cách là đi tìm một "thái giám" để xét xử nội vụ mà thôi, vì một quan tòa bình thường cũng không thể có phán quyết về vụ này được.

        Phe nào bàn cũng hợp lý cả. Luật học không giống như toán học, mà tùy theo sự diễn giải của từng người trong ngành. Nhưng giả sử là nếu có một vụ án kỳ thị chủng tộc mà trong đó nguyên đơn là một người da đen thì ngành tư pháp có chỉ định một quan tòa da đen ngồi xử vụ này hay không?

        Hiện nay các cặp đồng tính có thể thành hôn hợp pháp tại Massachusetts, Iowa, Connecticut, Vermont, new Hampshire và Washington D.C. Người ủng hộ luật này cho rằng sự cấm đoán cần thiết để bảo vệ quan niệm truyền thống về hôn nhân và khuyến khích việc nuôi dưỡng con cái một cách có trách nhiệm. Người chống đối cho rằng truyền thống sợ hãi thông thường thiếu căn cứ nhằm chống lại các cặp đồng tính.

        Vì vụ xử này, nhật báo Daily Breeze vùng South Bay đã làm một cuộc thăm dò dư luận về quyền hạn của quan tòa. Tờ báo đặt ra câu hỏi cho độc giả là: "Tòa án có thẩm quyền đảo ngược một đạo luật được các cử tri bầu ra hay không?". Ngày 12/8, tờ báo công bó kết quả thăm dò. Trong tổng số 1.200 độc giả được thăm dò, kết quả được được ghi nhận là: trên 54 phần trăm trả lời có và trên 45 phần trăm trả lời không. Xin lược dịch một số ý kiến tiêu biểu như sau:

*Trên một tu chính án Hiến pháp, không. (tức là quan tòa không có quyền này)

*Chỉ vì được cử tri bầu, nó không hợp lý theo hiến pháp....Đối với các người đi nhà thờ họ nghĩ rằng họ có căn bản đạo đức cao hơn tất cả người khác, tôi đoan chắc rằng họ sẽ điên lên khi người khác bầu cho một cái luật giới hạn tín ngưỡng của họ hay đặt giáo hội của họ ra ngoài vòng pháp luật.

*Bất cứ cái luật nào do cử tri bầu ra mà bị tòa đảo ngược lại vì lý do kỹ thuật hay sơ hở hiến pháp là kể như không xong từ đầu và không nên đem ra bầu bán làm gì....Khi mà ý nguyện của đa số bị phủ định, người ta sẽ có thái độ "bầu bán mà làm chi?". Cái này còn tệ hơn là bầu cho một dự luật dở.

*Nhiều người Hoa Kỳ thất bại thảm hại trong sự hiểu biết của họ về cái cách thức mà Hiến pháp Hoa Kỳ được soạn thảo và cái ý nghĩa thực sự của nó cũng như cách diễn giải thế nào. Đó là chức năng của TCPV HK, và phải theo thứ tự từ tòa dưới lên tòa trên sau khi hội đủ điều kiện. Nhiều người đi bầu với cảm tính hơn là kiến thức.

*Khi mà một nhóm thiểu số bị tước mất tình trạng pháp lý và tình trạng bình đẳng bởi một cái luật phổ thông - bất kể là xảy ra bao nhiêu lần - và chấp nhận là hợp pháp bởi vì đa số muốn thế. Nếu có một nhóm hàng xóm của bạn đồng ý bầu và bảo bạn dọn đi chỗ khác, bạn có làm không? Ngành tư pháp phải có, cần thiết cho sự bảo vệ các quyền hiến định, duy trì quyền của thiểu số.

*Nếu các người đồng tính có cùng quyền ràng buộc về pháp lý giống như các cặp khác, thế thì tại sao lại cần phải gọi nó là "hôn nhân"?

*Các quyền công dân của nhóm thiểu số tuyệt đối không được đưa ra bầu bán. Kỳ này mục tiêu là giới đồng tính, kỳ sau sẽ là ai?

*Cái mà vài người không nhận ra là chúng ta sống trong một nền cộng hòa đại diện - không phải một nền dân chủ. Trong một nền dân chủ đích thực, đa số sẽ bầu cho quyền của thiểu số đi tàu suốt. Đó là chuyện xảy ra tại các nước thuộc thế giới đệ tam....Tại Hoa Kỳ, ngay cả các thiểu số nhỏ nhất cũng có quyền đối với cuộc sống, tự do và theo đuổi hạnh phúc...Nếu hôn nhân được chấp thuận cho hai phái đối nghịch thì nó cũng cần được chấp nhận cho người cùng phái. Thế thì bạn gọi cái sự ràng buộc giữa hai người đàn ông hay giữa hai người phụ nữ là cái gì?

*Khế ước,bởi vì đích thị là nó chứ gì nữa.

        Vấn đề tự nó giản dị mà người ta cứ làm cho phức tạp rối beng lên! Hai phe lý luận khác nhau, chẳng ai nhường nhịn ai, phe nào cũng thấy mình có lý cả. Phe chống Luật số 8 bảo là họ không được đối xử bình đẳng giống như các người khác. Phe ủng hộ Luật số 8 thì bảo rằng giống làm sao được. Hôn thú là bằng chứng kết hợp hai người khác phái, trong đó một người là chồng, còn người kia là vợ. Vậy trong hôn thú của hai người cùng phái, tên của hai nam nhân hoặc hai nữ nhân được kết hợp làm vợ chồng, vai trò vợ chồng coi bộ lộn xộn quá, sao không đặt một cái tên khác thay vì hôn thú, các cặp này không giống các cặp thông thường thì cái tên của cái khế ước giữa họ với nhau không giống nhóm kia là phải rồi, có cái gì là bất bình đẳng? Phải kiện tụng quan tòa mới có việc làm, hiểu tích cực như thế hay hơn.

        Nguyễn văn Huy