Người G̣ Công tôn sùng Trương Công Định. Nhưng
Trương Công Định không phải là người G̣ Công, mà là Rễ G̣ Công. Hoàng Đế Bảo
Đại cũng là Rễ G̣ Công. Rễ G̣ Công th́ nhiều lắm. Trong bài nầy chỉ đề cập
vài điểm đặc biệt lư thú về Hoàng Đế Bảo Đại mà thôi.
Chuyện t́nh nào cũng ít được suông sẻ, kể cả nhà vua cũng vậy. Muốn làm
rễ G̣ Công không phải là dễ.
Gái G̣ Công không tự cho ḿnh là đẹp, nhưng tự hào có được Hoàng Hậu
Nam Phương. Hoàng Hậu duy nhứt của triều Nguyễn, qua 12 – 13 đời vua, trị v́
153 năm, đó là bà Nguyễn Hữu Thị Lan – (Mariette Jeanne Nguyễn Hữu Thị Lan
con của Ông Nguyễn Hữu Hào). Người đẹp nhứt thời bấy giờ, bà đă ba năm liền
trúng giải hoa hậu Đông Dương. Người đă chiếm trọn trái tim Hoàng Đế Bảo Đại
khi mới gặp mặt lần đầu tiên trên chiếc tàu D’Artagnan. Hoàng Đế si t́nh đến
nỗi thà bỏ ngôi vua chớ không chịu bỏ làm rễ xứ G̣. Thật vậy, khi bị bà Từ
Cung từ chối, Bảo Đại nói nếu không lấy được Thị Lan th́ sẽ “ở vậy” suốt
đời. Nếu chọn một trong hai, tôi sẽ chọn Thị Lan chớ không chọn ngai vàng.
Đó là lời thuật của viên bí thư của Bảo Đại.
Ai ở G̣ Công mà không biết Nguyễn Hữu Hào rễ của Ông Huyện Sỹ tức Lê
Phát Đạt đă xây ba nhà thờ: Chợ Đũi, Hạnh Thông Tây và Thủ Đức để dâng cúng
cho dân địa phương. Dân địa phương thường gọi là nhà thờ Huyện Sỹ. Cái trở
ngại lớn nhứt của Bảo Đại đó là triều đ́nh nhà Nguyễn th́ chủ trương chống
lại công giáo, chống lại dân Tây mà Tây th́ bị xem là kẻ xâm lược nước ḿnh,
c̣n gia tộc của Nguyễn Hữu Thị Lan th́ quốc tịch Pháp và nặng nhứt là sùng
đạo.
Người Nam Kỳ từ đầu thế kỷ 20 đă truyền miệng nhau câu “Nhất Sỹ, nh́
Phương, tam Xường tứ Định”. Nghĩa là người giàu nhứt Nam Kỳ thời đó là gia
đ́nh Huyện Sỹ (Tỷ phú), tức ông ngoại của Nguyễn Hữu Thị Lan.
Nếu so với Hoàng Đế cuối cùng của Trung Hoa – vua Phổ Nghi sau khi bị
hạ bệ th́ bị đày đi nông trường cải tạo nhiều năm mới được cho về làm công
dân Trung Quốc, th́ Bảo Đại – người Rễ G̣ Công nầy may mắn hơn nhiều, diễm
phúc hơn nhiều cũng là nhờ bà Hoàng Hậu Nam Phương – Người con gái G̣ Công
làm nên lịch sử. Muốn làm rễ G̣ Công không phải là dễ. Đầu tiên là việc
chống đối của triều đ́nh. Các quan đại thần, ông nào cũng có con gái lớn
chạc bằng hoặc nhỏ tuổi hơn cũng đều muốn gả cho Bảo Đại. Đó là truyền
thống, đó là danh dự suốt cuộc đời làm quan cho triều đ́nh. Làm Quốc trượng
ai ai mà không ham. Trong đoạn hồi kư “Con Rồng An Nam” ông tâm sự: “M.J Lan
có một vẽ đẹp thùy mị của người con gái miền Nam, hiền lành và quyến rũ làm
tôi say mê. V́ vậy tôi ngỏ ư xin cưới cô và cô đă đồng ư nhưng với điều
kiện:
- Gia đ́nh cô đồng ư trước đả.
- Về phía gia đ́nh cô Mariette Jeanne Lan cũng đồng ư nhưng phải thêm
các điều kiện sau:
- Nguyễn Hữu Thị Lan phải được tấn phong Hoàng Hậu Chánh Cung ngay ngày
cưới.
- Được giữ nguyên đạo Công Giáo, và các con khi sinh ra phải được rửa
tội theo luật công giáo và giữ đạo.
-Riêng Bảo Đại th́ vẫn giữ đạo cũ là Phật giáo.
-Phải được Ṭa Thánh La Mă cho phép hai người buộc ai.
Tiếp đó cụ Tôn Thất Nhân nêu lư do: Thị Lan chỉ đậu tú tài toàn phần
Pháp không thể so ra với Trạng Nguyên xứ ta, lại đ̣i làm Hoàng Hậu nữa th́
không thể chấp nhận được.
Trước Hoàng Tộc, Bảo Đại thẳng thắn trả lời Tôn Nhân Phủ như sau: “Trẫm
cưới vợ cho trẫm đâu phải cưới cho cụ Tôn Thất Hân và Triều đ́nh đâu.” Câu
nói lịch sử mà tất cả triều thần đều trố mắt nh́n nhau chịu thua. T́nh yêu
là sức mạnh. T́nh yêu là trên tất cả.
Cuối cùng th́ t́nh yêu đă thắng. Ngày cưới được ấn định vào ngày 20
tháng 3 năm 1934. Bảo Đại đúng 21 tuổi, và Nguyễn Hữu Thị Lan 19 tuổi. Bảo
Đại chính thức là Rễ G̣ Công.
Ngày mùng 10 tháng 2 (tức tháng 3 năm 1934) lễ tấn phong Hoàng Hậu được
diễn ra rất trọng thể ở điện Dưỡng Tâm. Nhà vua phong Hoàng Hậu tước vị Nam
Phương Hoàng Hậu.
Bảo Đại giải thích thêm về hai chữ Nam Phương như sau: “Tôi đă chọn tên
trị v́ cho bà Hoàng Hậu mới là Nam Phương. Nam Phương có nghĩa là hương thơm
của miền Nam (Parfume du Sud) và tôi cũng ra một chỉ dụ đặc biệt cho phép bà
được phục sức màu vàng – màu dành riêng cho Hoàng Đế.” Người đàn bà duy nhứt
trong lịch sử Việt Nam được chỉ dụ đặc biệt nầy.
Trong hồi kư . . . đă viết về Hoàng Hậu như sau: “Chân dung Nam Phương
Hoàng Hậu mặc quốc phục thật xứng đáng là “Đệ Nhất Phu Nhân”. Trông gương
mặt bà sang trọng mà không kiêu, hiền mà không tầm thường, dễ dăi. Nụ cười
kín đáo nhưng không quá e lệ. Đôi mắt nhỏ mà tinh anh. Chiếc cổ tṛn, thon
và cao hợp với khuôn mặt. Dáng bà lại cao nên xứng đôi khi đi bên cạnh Bảo
Đại. Nếu chỉ so sánh về sắc đẹp với những vị đệ nhất phu nhân khác trên thế
giới như Hoàng Hậu xứ Monaco, Phi Luật Tân th́ chắc chắn bà Nam Phương Hoàng
Hậu phải được chấm giải nhứt. Nhất không phải chỉ riêng v́ sắc đẹp, mà nhất
về tư cách và đạo đức và cách sống của bà từ ngày trở thành Hoàng Hậu cho
tới ngày tạ thế với tước vị Long Mỹ Hầu rồi tăng thêm là Long Mỹ Quận Công
và Kim Khánh Bội Tinh đệ nhứt hạng cho mẹ vợ là bà Lê Thị B́nh (Con ông tỷ
phú Huyện Sỹ) với tước vị Mệnh Phụ Cung Đ́nh đệ nhất hạng.
Sau đây là vài chi tiết về người con rễ G̣ Công nầy:
“Theo Đế Hệ Nguyễn tộc: Miên, Hồng, Ưng, Bửu, Vĩnh, Bảo, Quư, Định,
Long, Trường, th́ Bảo Đại thuộc về hệ thứ 5 tức là Vĩnh – Vĩnh Thụy. * Lên
ngôi Hoàng Đế năm 12 tuổi (13 tuổi ta) ngày 8 tháng 1 năm 1925 lấy hiệu là
Bảo Đại, và lại tiếp tục sang Pháp du học.
*Bảo Đại hồi loan:Tàu D’Artagnan cập bến cảng Saint –
Jacques (Vũng Tàu) đầu tháng 9 năm 1932. Ông ngỏ lời trước quốc dân là ông
sẽ lănh trách nhiệm làm cho toàn thể quốc dân được tiến hành trong công cuộc
văn minh tiến bộ. Sau đó ông cải cách guồng máy chính trị cho phù hợp với
thời gian lúc bấy giờ. Như lập thêm Bộ Xă Hội Kinh Tế, Bộ Tài Chánh. . .
“Được phong làm Đông Cung Thái Tử năm vừa được 7 tuổi (năm Khải Định
thứ 5) Chiếu chỉ ban ngày 20 tháng 2 năm 1920.
Sang Pháp du học ngày 24 tháng 2 năm 1922 ở biệt thự sang trọng đường
Bourdonnais Paris.
Ông vừa học chữ Hán, chữ Quốc Ngữ và cả chữ Pháp. Ông được nhập học
trường Lycée Condorcet Puis Sciences Politique.
Ngoài giờ học ở trường, ông c̣n học thêm về âm nhạc, đàn dương cầm,
chơi quần vợt, tập lái xe hơi, bơi lội, và tập khiêu vũ với những cô đầm non
cùng lứa tuổi với ông.
*Thân thế: Nói đến chàng rễ G̣ Công Bảo Đại, chúng ta chưa có
một manh mối nào về cha ruột của người Hoàng Đế cuối cùng của Việt Nam nầy.
Chỉ biết mẹ ruột là bà Hoàng Thị Cúc tức là bà Từ Cung sau nầy. C̣n cha
ruột? Trong sách sử cũng như các tư liệu đều nói rằng Ông Bửu Đảo tước hiệu
là Phụng Hóa Công là vua Khải Định là cha trên giấy tờ là người bất lực, vô
hậu. Chỉ biết Bảo Đại tên thật là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy sinh ngày 22 tháng
10 năm Quư Sửu (1913) tại Huế. Theo nhà nghiên cứu Phan Thứ Lang th́ sau khi
lược qua những tập di cảo đồ xộ, lọc ra nhiều chi tiết có liên quan đến việc
Vĩnh Thụy chính là con cụ Hường Đ.
Hành động đầu tiên: Là một việc nhỏ nhưng lúc bấy giờ là một việc trọng
đại, một cách mạng trong nghi lễ triều đ́nh: Bỏ năm lạy, chỉ có xá ba xá là
“Tam khấu lể”. Lư do là Ông muốn tôn trọng người lớn tuổi, đáng bậc chú, bậc
cha, nếu các vị quan trong triều mà phủ phục quỳ lạy một người tuổi chỉ đáng
hàng con cháu th́ khó coi quá.
C̣n người ngoại quốc th́ chỉ bắt tay theo phép xă giao Tây phương cho
được thoải mái.
*Đồng bạc Bảo Đại: Đựơc đúc bằng đồng mỏng. Có giá trị bằng ½
tiền Khải Định
Trong dân gian lúc bấy giờ có câu:
“Hai con đổi lấy một cha
Làm cho thiên hạ xót xa v́ tiền”.
Sở thích: Gần như cái ǵ Bảo Đại cũng thích. Đánh bài, khiêu vũ, săn
bắn, cởi voi, lái xe, đàn dương cầm. . .
Trong tài liệu nói rằng ông ném vô ṣng bài chiếc du thuyền 250.000 đô
lúc đó, đến nỗi cái lâu đài ở Cannes gần thành phố Nice – miền Nam nước Pháp
– cũng đem nướng luôn. Nhưng cũng có lần được thắng th́ cho bà Nam Phương đi
mua sắm hả hê. Có lần đánh ở ṣng bài quốc tế Monaco với các tiểu vương và
các nhà tư bản giàu sụ ông thắng đậm và mua ngay cho bà Mộng Điệp chiếc nhẫn
kim cương trị giá mấy triệu đô – là chiếc nhẫn kim cương lớn nhất vùng Đông
Dương lúc bấy giờ.
*Hạ sanh Hoàng Tử: Đêm ngày 4 tháng 1 năm 1936, người dân đất
thần kinh nghe những tiếng súng bắn mừng báo tin Nam Phương đă hạ sanh, và
lờ mờ sáng lại một lần nữa 7 tiếng súng thần công làm lay động cả Hoàng
Thành. Dân chúng biết đó là Hoàng Nam v́ là 7 tiếng súng c̣n nếu là công
chúa th́ sẽ là 9 tiếng súng. Đó là Thái Tử Bảo Long. Bảo Đại chính thức đă
có với Nam Phương Hoàng Hậu năm người con: hai trai và ba gái:
Công chúa Phương Mai, ngày 1 – 4 năm 1937.
Công chúa Phương Liên, ngày 3 – 11 năm 1938.
Công chúa Phương Dung, ngày 5 – 2 năm 1942.
Hoàng tử Bảo Thắng năm 1948.
Những t́nh nhân của Bảo Đại: Mộng Điệp: Được Bảo Đại cưng chiều chỉ sau Hoàng Hậu Nam Phương.
Được Bảo Đại tín dụng truyền chỉ mang Ấn Kiếm (Nguyễn Triều Chi Bảo) sang
Pháp cho bà Nam Phương cất giữ. Bảo Đại và Mộng Điệp có 3 người con:
Phương Thảo sanh năm 1946
Bảo Hồng sanh năm 1954
Bảo Sơn sanh năm 1957. Lư Lệ Hà: là người đẹp đă theo sát Bảo Đại từ Việt Nam sang
Trung Quốc lưu vong. Có người tả hai hàm răng của Lư Lệ Hà là hai hàng bạch
ngọc và quư hơn ngọc đă làm cho Bảo Đại say mê và bà Nam Phương phải buồn
ḷng và lo lắng v́ mối t́nh nầy. Bà Đầm Monique Baudot: Người t́nh cuối cùng: Khi bà Nam Phương
tạ thế th́ cựu Hoàng mới có 65 tuổi c̣n bà đầm Monique Baudot 35 (chỉ nhỏ
hơn cựu Hoàng 30 tuổi thôi mà). Bà đầm nầy với Bảo Long là nước với lửa. Đă
choảng nhau, kiện tụng v́ cái ấn kiếm. Ai là chủ quyền của Ấn Kiếm nầy? Và
hiện nay đang ở đâu?
Cặp Ấn Kiếm – Mệnh danh là Nguyễn Triều Chi Bảo – nầy do vua Bảo Đại
truyền chỉ cho thứ phi Mộng Điệp đă đem từ Việt Nam cùng hơn 600 món bảo vật
đến tận tay bà Nam Phương Hoàng Hậu bảo quản. Trong lúc tiếp nhận có bốn ông
giúp bà đưa vào tủ kiến (các ông Nguyễn Đệ, Nguyễn Duy Quang, Nguyễn Tiến
Lăng và Phạm Bích – con của Phạm Quỳnh). Khi bà c̣n sanh tiền đă nhắc nhở
Thái Tử Bảo Long rằng: Đừng bao giờ mở tủ kiến mà tách hai bảo vật nầy ra
hai nơi. Đến khi Bảo Đại viết xong cuốn sách “Con Rồng An Nam” muốn mượn con
dấu để đóng lên quyển sách cho thêm phần giá trị th́ Bảo Long nhất quyết
không cho, viện dẫn lư do là Mẫu Hậu đă có dặn. V́ thế mà có cuộc tranh chấp
kiện tụng ra ṭa. Ṭa xử: “Bảo Đại giữ Quốc Ấn, c̣n Bảo Long được giữ Quốc
Kiếm.” Đến nay không biết hai báu vật – hai linh vật nầy đang ở đâu?
Một người Pháp nói rằng: “Chiếc ấn là vật có hồn.” Suy nghiệm th́ ấn
kiếm – Nguyễn Triều Chi Bảo là có hồn thật. Cây Quốc Kiếm v́ lư do nào đó mà
bị găy đôi là điềm chia đôi đất nước 1954. Khi Quốc Ấn và Quốc Kiếm tách rời
nhau th́ dân Việt Nam cũng bị chia ĺa, chồng xa vợ, vợ xa chồng v́ tù đày,
v́ vượt biên, và mỗi người mỗi nẻo. Những người suy tư đến vận mạng dân tộc,
đất nước muốn hai linh vật nầy được châu về hợp phố v́ hai báu vật nầy vốn
là vật bất khả phân.
*Phần Chót: Rễ G̣ Công – Cựu Hoàng Bảo Đại – Vị vua cuối cùng
của Triều Nguyễn cũng là vị vua cuối cùng của Việt Nam đă qua đời lúc 5 giờ
sáng ngày thứ năm ngày 31 tháng 7 năm 1997, thọ 83 tuổi.
Đám tang của cựu Hoàng Bảo Đại đă được chính quyền nước Pháp, điện
Elysée đứng ra lo liệu.
Ngày chúa nhật 5 tháng 10 năm 1997, tại chùa Viện Phật Giáo Pháp ở
ngoại ô Paris, có tổ chức một lễ cầu siêu 49 ngày cho cựu Hoàng Bảo Đại rất
trọng thể gồm 1000 người Việt Nam tham dự, có cả bà chị ruột của Nam Phương
là bà Bá Tước Didelot (92 tuổi), Hoàng Tử Vĩnh San, con vua Duy Tân, giáo sư
Vũ Quốc Thúc cùng nhiều Ông Bà cùng thời với ông tham dự. (Bà Thứ Phi
Monique không có mặt v́ không được mời).
Điều làm nhiều người Việt Nam tham dự ngạc nhiên và cảm động đến ứa lệ
là Thái Tử Bảo Long – Mà người ta đồn rằng đă quên tiếng Việt – cảm tạ quan
khách bằng tiếng Việt chững chạc, rơ ràng trên máy vi âm. Điểm đáng nói là
các Hoàng Tử và Công Chúa mặc đại tang màu trắng tiến vào đại sảnh quỳ lạy
trước bàn thờ rất thuần thục và đă lạy trả những người đến niệm hương. Sau
buổi lễ các hoàng tử và công chúa trong tang phục đứng chờ ở cửa để ân cần
cảm tạ quan khách từng người đúng cổ tục. Theo các báo chí, bưổi cầu siêu
nầy đă quy tụ đầy đủ các tôn giáo như Công Giáo, Phật Giáo, Ḥa Hảo, Cao
Đài. Các người tham dự đều có một nhận xét chung là dù các con cái phải sống
lưu vong nới đất khách từ lâu vẫn c̣n giữ truyền thống Việt Nam, thật xứng
đáng là con của Cựu Hoàng.
Ngoài ra, buổi lễ có treo cờ vàng ba sọc đỏ, có cử quốc thiều, có cử bài
“Đăng Đàn Cung” và giữ phút mặc niệm rất trang nghiêm. Điều nầy cũng ghi cảm
xúc đầy ư nghĩa cho những người tham dự về tinh thần Quốc Gia Dân Tộc.
Trần Văn Nhựt
Sách tham khảo:
Chiếc Bảo Ấn Cuối Cùng
của Lê Văn Lân
Bảo Đại : Vị Vua Triều Nguyễn Cuối Cùng
của Nguyễn Thứ Lang
