Quốc Gia Hành Chánh    >> Home

Thánh Gandhi Trong Phim Ảnh.

     Gandhi, một cuốn phim vĩ đại của điện ảnh Anh - Ấn, quay 1982, đạo diễn kiêm sản xuất Richard Attendoroughs - Vai chính do tài tử nổi tiếng người Anh Ben Kingsley đóng –tài tử phụ Candice Bergen, Edward Fox… Phim đă đoạt nhiều giải thưởng giá trị: 9 giải thưởng Oscars của Hàn Lâm Viện Mỹ, 3 giải thưởng của Hàn Lâm Viện Anh (Phim hay nhất, giải đạo diễn và giải diễn viên) 3 giải Golden globe của Mỹ 1983 (Diễn viên, đạo diễn, phim ngoại quốc hay nhất), ngoài ra c̣n được nhiều giải thưởng của Los Angeles film Critics và National Board of Review. Trong phần giới thiệu, người ta nói, phim đă được thực hiện trong 20 năm (After 20 years in the making, this masterful epic garnered nine Academy awards …) có lẽ kể cả thời gian thu thập tài liệu.

        Cuốn phim đă làm sống lại cuộc đời của một vĩ nhân và giai đoạn lịch sử đẫm máu thời thực dân đế quốc. Phim thực hiện rất công phu, tốn kém, có giá trị về lịch sử, nghệ thuật, đạo đức, nhiều ư nghĩa, truyện phim cảm động sâu sắc … nhưng trên thực tế không được chú ư mấy, không nổi tiếng bằng The Last Emperor (Vị Hoàng đế cuối cùng quay 1987). Những phim giá trị, hay chưa hẳn đă được nhiều người hoan nghênh ưa thích.

        Phim ảnh của Anh Quốc không nổi bằng Nhật, Mỹ…Hồi xưa khoảng 1960 tại Sài G̣n chúng tôi có được xem vài phim Anh như  Le Chemin de la haute ville, Ma Vie commence en Malaisie, thập niên 90 chúng tôi có xem một số phim Anh,  họ hay thực hiện những phim vĩ đại tốn kém. Nghệ thuật trong các phim Anh nói chung vững vàng, công phu, tài tử của họ ăn mặc chững chạc đứng đắn hơn các phim của Mỹ và Âu Châu. Có lẽ đây là cuốn phim nổi nhất của điện ảnh Anh Quốc.

        Mahatma Ghandi con người không tài sản chức vụ, Ngài không phải là nhà cầm quyền, nhà bác học hay thiên tài nghệ thuật. Với trang phục nghèo nàn đơn sơ, ḷng yêu nước vô bờ bến Ngài đă lănh đạo cuộc tranh đấu bất bạo động trường kỳ để giành độc lập đưa tới thắng lợi. Gandhi đă khiến kẻ thù phải khâm phục, họ viết nhiều sách ca ngợi Ngài là một vị thánh.

        Gandhi không phải chỉ là người yêu nước, có công giành đôc lập cho tổ quốc, cởi bỏ được ách nô lệ ngoại bang, Ngài c̣n được coi như tấm gương sáng cho cả thế giới về đạo đức, về t́nh yêu nhân loại. Tướng  Marshall, Bộ trưởng ngoại giao Mỹ nói

         “Gandhi, phát ngôn viên của lương tâm nhân loại, Người đă biến khiêm tốn, sự thật thành sức mạnh hơn cả một đế quốc”.

        Nhà bác học Einstein phát biểu:

        “Các thế hệ sau khó mà tin rằng một con người bằng xương thịt như thế đă đi trên trái đất này”

       Theo dư luận báo chí cuối năm 2000, Gandhi đă được coi như một trong những bộ mặt tiêu biểu của thế kỷ. Ông sinh 2-10-1869, là con nhỏ trong một gia đ́nh thuộc giai cấp quan lại, lấy vợ năm 13 tuổi, bà vợ cùng tuổi với ông do gia đ́nh sắp đặt.  Hai người sống với nhau cho tới khi bà mất năm 1946, gia đ́nh có bốn người con. Năm 19 tuối Gandhi sang Anh học luật, 1891 về nước, hai năm sau sang Nam Phi làm việc, ông ở lại đây 21 năm để tranh đấu cho những người Ấn sang sang làm công nhân tại đây được đối xử b́nh đẳng, đó là một khúc quành trong cuộc đời tranh đấu của người. Gandhi được coi là nhà lănh đạo tinh thần và chính trị lớn lao của Thế kỷ thứ 19 với một đường lối đấu tranh mới lạ “ bất bạo động”, người chịu ảnh hưởng của nhà văn hào Nga Tolstoi, chính Gandhi tự nhận là môn đệ của Tolstoi.  Cuộc tranh đấu bất bạo động đă đạt thắng lợi vẻ vang khiến cả thế giới phải thán phục . Kẻ thù khâm phục viết nhiều sách ca ngợi Gandhi và nay họ thực hiện một cuốn phim thật công phu vĩ đại về cuộc đời và sự nghiệp đấu tranh của Ngài. Cuốn phim có mục đích ca ngợi cũng như nêu tấm gương đạo đức, yêu nước của nhà lănh đạo tinh thần ấy, người ta coi Gandhi như một vị thánh.

        Phim đoạt nhiều giải thưởng, được Đức Giáo Hoàng khen hay.

        Sơ lược truyện phim.

        Tại Nam Phi, một thụôc địa của Anh, những công nhân hầm mỏ Ấn ly hương làm việc tại đây bị đối xử bất b́nh đẳng, Gandhi làm việc tại đây từ 1893, ông lănh đạo cuộc tranh đấu giành quyền b́nh đẳng, bất bạo động, cam go, gian khổ, ông tổ chức đ́nh công… cuối cùng chính quyền thuộc địa phải nhượng bộ, cuộc tranh đấu đạt kết quả tốt. Gandhi sống tại Nam phi 21 năm, về nước 1914.

        Trong nước, các vị nhân sĩ và lănh đạo tôn giáo đă bắt đấu biết tiếng của Gandhi, họ tổ chức tiếp đón Ngài long trọng tại bến tầu. Gandhi từ bỏ âu phục, ông chỉ mặc bộ quần áo đơn sơ của dân tộc, các viên chức thuộc địa Anh thấy vậy cả cười bảo.

        -Ông luật sư Gandhi trông như thằng cu li cu leo vậy.!

       Khi ấy các phong trào quốc gia Ấn Độ đều kính trọng Gandhi và tôn Ngài lên làm  thủ lănh, trong năm năm Ngài đă trở thành nhà lănh đạo, lấy bất bạo động làm đường lối, t́nh thương và sự thật làm phương châm.

       Gandhi thăm dân nghèo, được các nhân sĩ khuyến khích, Người đi khắp nơi trong nước thăm dân cho biết sự t́nh, tới đâu cũng được muôn người ái mộ, cảnh sát và chính  quyền bắt đầu lo ngại. Khởi đầu Ngài kêu gọi đ́nh công, băi thị thế rồi chợ búa,  hoả xa… đều ngừng lại, mọi hoạt động tê liệt. Chính quyền thực dân ra lệnh bắt giam Gandhi, năm 1919 họ ra luật chống chính quyền là có tội.

        Ngày 13-4-1919 tại Amritar, một cuộc biểu t́nh không bạo động của hàng vạn người Ấn đă bị đàn áp dă man. Thiếu Tướng Anh Dyer đă ra lệnh bắn vào đám biểu t́nh bất kể đàn bà trẻ nít đă khiến cho khoảng 400 người ngă gục, hằng ngh́n người khác bị thương.

      Gandhi và các nhà lănh đạo Ấn độ khác được chính quyền tiếp kiến, họ nói nếu không có người Anh, Ấn Độ sẽ hỗn loạn, Gandhi nói.

       “Người Anh tại đây chỉ có 100 ngàn, các ông không thể nào chống lại 350 triệu người Ấn Độ, chúng tôi sẽ tranh đấu bất bạo động cho đến khi các ông trao trả quyền tự trị cho chúng tôi”.

        Xă hội Ấn hồi ấy nhập cảng nhiều vải Anh khiến cho người dân thất nghiệp, nghèo đói, Gandhi cho đó là nguyên do khiến dân tộc ông phải lầm than khốn khổ. Sau vu ïđàn áp biểu t́nh dă man , tàn sát nhiều người dân vô tội, Gandhi quyết đẩy mạnh đấu tranh hô hào nhân dân đốt hết quần áo nhập cảng của họ, toàn quốc hưởng ứng bất hợp tác, bất bạo động, nơi nơi người dân Ấn đốt quần áo nhập cảng của ho. Một cuộc sô sát giữa người biểu t́nh và và cảnh sát, một số cảnh sát Ấn bị đánh chết. Gandhi kêu gọi ngưng tranh đấu v́ có bạo động nhưng các nhà lănh đạo khác như Nerhu, Jinnah can gián Ngài, họ nói.

        -Thưa Ngài cuộc đ́nh công bất hợp tác đang có kết quả, chỉ có chút bạo động thôi, bỏ qua đi, không sao.

        Nhưng Gandhi không chịu, Người tuyệt thực v́ muốn nhắc cho nhân dân Ấn biết rằng đường lối bất bạo động với phương châm t́nh yêu và sự thật. Cả nước ngưng tranh đấu v́ muốn Người chấm dứt tuyệt thực. Gandhi tự dệt vải, may quay áo để khuyến khích nhân dân tự túc vải vóc, tự túc về kinh tế, khuyến khích tự do trong lao động và cũng để cạnh tranh nghề dệt với nước Anh và chuẩn bị tự trị. Năm 1930 chính phủ Anh ra đạo luật Salt-act, bắt dân phải mua muối của chính phủ, dân không được làm muối nếu không có phép của chính quyền. Gandhi muốn chứng tỏ cho họ biết muối của đất nước ông, dân có quyền làm muối, ông dẫn đầu một đoàn hằng trăm người đi bộ gần 400 cây số ra biển làm muối.

        Gandhi tiếp tục tranh đấu suốt thời gian Thế chiến, vào tù ra khám biết bao lần. Năm 1947 Ấn Độ được trao trả độc lập nhưng vừa hết giặc ngoài lại tới thù trong, Hồi Giáo thiểu số chống lại Ấn Độ giáo. Nhà lănh đạo Hồi Jinnah cho biết họ không chịu để người Ấn cai trị họ, Gandhi đề nghị ông ta lập chính phủ, Nehru nhà lănh đạo Ấn  giáo phản đối v́  sợ dân chúng nổi loạn. Jinnah muốn Hồi Giáo thành lập Hồi Quốc tạHồiHồi Quốc tại Pakistan. Gandhi ra sức hoà giải tôn giáo nhưng bất thành, Jinnah đ̣i thành lập Pakistan nếu không sẽ có nội chiến. Thế rồi Pakistan được thành lập một quốc gia riêng biệt. Tại biên giới Ấn- Hồi 1947 sẩy ra sô sát bạo động giữa nhân dân hai nước , tại Pakistan người Ấn bị đàn áp, tại Ấn người Hồi cũng bị bạo hành. Bạo động diễn ra liên tục y như có nội chiến.

        Gandhi tuyệt thực để phản đối cảnh nồi da sáo thịt, cả nước Ấn cũng như Hồi đều ngưng bạo động để mong Người chấm dứt tuyệt thực.

       Ngày 30-1-1948 , Gandhi chấm dứt tuyệt thực , người c̣n yếu lắm, người ta d́u ông đi tham dự một buổi cầu nguyện, một tên quá khích Ấn Độ giáo dùng súng lục bắn ông ba phát chết tại chỗ. Gandhi thốt lên.

        - Ôi Thượng Đế!

        Lễ Quốc táng thật vĩ đại, nước Ấn và cả thế giới vô cùng xúc động, các viên chức trên thế giới đến dự tang lễ để tỏ ḷng cung kính người đă đạt tới tự do. Xác Gandhi được hoả táng rồi rắc xuống sông Hằng .

        Tài dàn cảnh của Richard Attenborough đă làm cho cuốn phim vô cùng sống động hiện thực, khán giả có cảm tưởng như lịch sử đang diễn ra trước mắt họ. Diễn xuất của Ben Kingsley nổi bật lên giữa các vai khác, người ta không thể ngờ vai Gandhi lại do một người Anh diễn xuất giống Ngài đến thế.

        Cuốn phim cũng phơi bầy cho thấy bộ mặt tàn ác dă man của chế độ thực dân  ăn trên ngồi chốc, núp danh nghĩa tự do, công b́nh, truyền bá văn minh qua cảnh tàn sát những người bất bạo động và đánh đập tàn nhẫn những người trong tay không một tấc sắt. Chua chát thay, nó lại do những tên lính tay sai Ấn Độ bắn vào đồng bào họ và đánh đập những người cùng xứ sở với ḿnh.

        Dầu sao người Anh cũng đă can đảm nói lên cái quá khứ xấu xa tàn ác của họ một cách khách quan trong khi người Pháp, qua phim L’indochine, một cuốn phim nói về Việt Nam đă lảng tránh không dám phơi bầy chế độ thực dân tồi tàn của họ mà c̣n có ư tô điểm thêm một cách giả dối nữa.

        Sở dĩ cuốn phim được người Anh thực hiện một phần v́ sự cảm phục một vĩ nhân, v́ muốn nêu một tấm gương sáng về đạo đức chính trị cho cả nhân loại, mà cũng có thể v́ ḷng hối hận quá khứ tội lỗi của họ. Không phải rằng người ta chỉ ca ngợi kết quả của cuộc đấu tranh giành độc lập, thực ra lương tâm, đạo đức của Ngài mới là điều đáng nói.

        Gandhi tin tưởng vào bất bạo động, nó đ̣i hỏi ta phải can đảm chịu đựng, Ngài sống đơn giản, không sát sinh, phát huy một chủ trương mà Ngài gọi là Satyagraha. Nguyên tắc của nó là cam đảm, bất bạo động, t́nh thương và sự thật, thực hiện các nguyên tắc ấy quan trọng hơn là thành công , nguyên tắc đă tranh đấu cho dân tộc Ấn Độ và thay đổi xă hội của đất nước.

        Cảnh cuối phim, Gandhi bị một tên Ấn Giáo quá khích ám sát, hắn cho rằng Người quá dễ dăi với các tôn giáo thiểu số như Hồi Giáo để rồi sẽ làm suy yếu nước Ấn Độ. Khi rắc hài cốt Gandhi trên sông Hằng Hà người ta nhắc lại danh ngôn bất hủ của Ngài.

       “Chúng ta thấy qua lịch sử, con đường  sự thật và t́nh thương luôn luôn thắng lợi. Sựï tàn ác, sát nhân .. chỉ thắng được một thời gian rồi cũng sẽ thất bại sụp đổ tan tành”

        Đó là cảnh cảm động nhất trong phim hoà cùng những điệu nhạc Ấn Độ buồn mênh mang. Từ cảnh Gandhi bị ám sát cho tới lễ quốc táng vĩ đại và rắc hài cốt trên sông Hằng Hà, những thước phim đầy nước mắt đă khiến cho khán giả vô cùng xúc động. Người ta tiếc thương cho một vĩ nhân đă hy sinh trọn đời cho đất nước và cuối cùng cuộc đời Ngài đă  kết thúc bi thảm.

       Cuốn phim không phải chỉ làm sống lại cuộc tranh đấu giành độc lập cao đẹp của một dân tộc, của một nhà lănh đạo đáng kính , nó cũng ca ngợi t́nh thương, ḷng can đảm và ư chí của một con người đă làm lên lịch sử bằng t́nh thương.

       Tinh thần tranh đấu bất bạo động của Thánh Gandhi đă là ngọn đuốc soi đường cho những cuộc tranh đấu kiên cường v́ dân chủ, tự do, độc lập … của các nước Á Châu để giải phóng con người khỏi cảnh áp bức lầm than, nô lệ.

      Một cuốn phim giá trị cả về lịch sử và tài liệu, tràn đầy t́nh yêu nhân loại.

                    Trọng Đạt