Thiên Tai và Sóng Thần

        Vào Thứ Năm, Mar.4, một trận động đất có cường độ 6.3 vừa xảy ra ở một thành-phố du lịch nằm về phía bắc cách thủ đô Santiago của Chile khoảng 100 dặm. Chưa có kết quả thiệt hại nào được ghi nhận vì thời-gian còn quá sớm.

        Đây là vụ động đất thứ hai xảy ra tại nước này không đầy một tuần lễ. Vào Thứ Bảy tuần trước, Feb.27, một trận động đất lớn với cường độ 8.8 xảy ra tại thành phố Concepcion đã làm thiệt mạng khoảng 800 người. Khoảng một triệu rưỡi người bị màn trời chiếu đất. Nhà cửa, cầu cống, đường xá bị sụp đổ.

        Trung tâm của vụ động đất này nằm ngoài biển, cách thủ đô Santiago 200 dậm về phía tây nam. Concepcion là thành phố nằm sát bờ biển, gần trung tâm động đất hơn, khoảng 70 dậm, cho nên bị thiệt hại nặng nhất. Chí lợi là một nước trong vùng Nam Mỹ với dân số 16 triệu, tọa lạc dọc theo bờ biển Thái Bình Dương với một chiều dài 3998 dậm (6435 km). Diện tích của Chile là 293.261 dậm vuông (756.950 km vuông), trong đó đất liền chiếm 289.113 dậm vuông (748.800 km vuông) và mặt nước chiếm 3147 dậm vuông (8150 km vuông).

        Vào mùa Xuân năm 1960, Chile đã trải qua một vụ động đất kinh hồn nhất trong lịch sử nước này với cường độ 9.6. Nơi xảy ra cũng gần Concepcion, để lại một hậu quả 2 ngàn người chết và làm 2 triệu người mất nhà.

        Cái đáng sợ của trận động đất này là nó đi kèm với sóng thần tsunami. Mỗi lần xảy ra như thế là mực nước biển chuyển động mạnh, dâng cao, tràn như vũ bão vào bờ, cuốn trôi nhà cửa, dinh thự, xe cộ, cây cối và con người, lôi ra ngoài biển; thành ra nhiều nạn nhân chết không phải là do bị tường, gạch, đá, đồ vật nặng đè, mà là vì chết đuối. Sóng thần mạnh đến nỗi có thể lan tràn tới những nơi cách xa đến 6500 dậm trong vùng Thái Bình Dương như Hawaii, Nhật Bản và Phi Luật Tân, khiến cho nhà cầm quyền các nước này phải cho lệnh một số dân chúng cư ngụ dọc theo bờ biển của nước họ di tản trước hừng đông của ngày Chủ Nhật hôm sau để tránh cơn sóng dữ.

        Cách đây ba hôm, nghe được tin đồn sóng thấn xuất hiện, dân cư vùng này mặt cắt không còn một hột máu, hớt hơ hớt hải, nhắm thẳng hướng núi trực chỉ. Họ đã quá sợ hãi với cái hậu quả thảm khốc do sóng thần gây tại các quốc gia Á châu; Thái Lan, Nam Dương, Ấn Độ...vài năm trước đây.

        Động đất kéo dài có 90 giây nhưng dân chúng Chile tại thủ đô Santiago cách xa cả 200 dậm có cảm giác như nó kéo dài đến năm phút. Một người phụ nữ nói, thật là kinh hoàng quá sức, bà biết ơn vì còn sống sót. Một người đàn bà khác nói bà và nhiều người hoảng sợ quá vì sự rung chuyển kéo dài cả ngày không muốn dứt vậy.

        Vào buổi tối Thứ Bảy ngày động đất, bà Tổng Thống Chile, Michelle Bachelet, nói rằng đây là một thảm kịch tệ hại nhất trong 50  năm qua và bà đã tuyên bố tình trạng thiên tai.

        Đại Sứ Hoa Kỳ tại Chí Lợi, Paul E. Simons, cho rằng rõ ràng đây là một kinh nghiệm xúc động, definitely an emotional experience.

        Tổng Thống Hoa Kỳ, Obama, nghe được tin thiên tai này đã nói:"Các dấu hiệu sớm sủa cho thấy hàng trăm sinh mạng bị mất tại Chile và thiệt hại rất là nặng nề. Hoa Kỳ sẽ sát cánh với Tổng Thống Michelle Bachelet khi dân chúng Chile cần đến sự giúp đỡ."

        Ngày Thứ Ba, Ngoại trưởng Hoa Kỳ, bà Hillary Rodham Clinton, đã đến Santiago để gặp gỡ chính phủ nước này. Bà đã trao tượng trưng cho bà Tổng Thống Bachelet một điện thoại trong số 28 chiếc được sử dụng qua hệ thống vệ tinh. Bà Clinton cho biết đây chỉ là bước đầu, các vật dụng cần thiết khác sẽ được tiếp tục chuyên chở qua. Vào lúc mà các đường dây điện thoại dưới mặt đất và mặt biển bị đứt vì động đất thì điện thoại vệ tinh lại trở nên cần thiết cho vấn đề liên lạc và cứu trợ. Chile đã không kêu gọi sự giúp đỡ của các nước khác mặc dù đã được gợi ý. Bà Clinton nói:"Chúng tôi sẵn sàng đứng ra giúp đỡ bất cứ cái gì mà chính phủ Chile yêu cầu. Chúng tôi muốn giúp nước này, một nước đã từng trợ giúp các nước khác trước đây." Nhu cầu hiện nay là điện, nước, thực phẩm và y tế. Tổng Thống Chile sau khi lượng định tình hình thiệt hại nhận ra rằng hậu quả thiệt hại quá trầm trọng cho nên vừa đổi ý và quyết định sẽ nhận sự trợ giúp của thế giới.

        Chile vừa có một tân Tổng Thống cánh hữu là nhà tỉ phú bảo thủ Sebastian Pinera. Ông sẽ thay thế bà Bachelet thuộc phe thiên tả vào ngày Mar.11 tới. Sau hơn một nửa thế kỷ, Chí Lơi mới có một Tổng Thống bảo thủ. Vào ngày đắc cử Tổng Thống, Chủ Nhật, Jan.17, 2010, ông Pinera đã nói: "Chúng ta không những cần một chính phủ tốt mà cần cả một đối lập tốt, làm việc cụ thể để xây dựng một quốc gia cho tất cả mọi người dân." Chưa chính thức nhậm chức, nhưng tân Tổng Thống Panera đã bổ nhiệm sáu Thống Đốc cho các vùng bị thiệt hại nặng và chỉ thị cho họ phải bắt tay ngay vào việc. Ông chỉ trích chính quyền của bà Bachelet và kêu gọi canh tân hoá toàn diện hệ thống thiên tai nhằm mục đích loại bỏ sự thiếu phối hợp và những điểm yếu kém mà cái thảm trạng này vừa phơi bày ra. Ông xếp đặt thứ tự ưu tiên trước mắt như sau: tìm kiếm người mất tích, duy trì luật lệ, phục hồi điện nước, và săn sóc những người bị thương. Ông cam kết tái thiết Chile theo những tiêu chuẩn tối tân và hữu hiệu nhất. Giới chức chỉ huy quân sự cao cấp than-phiền là bà Tổng Thống Bachelet hơi chậm chạp trong việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp, đợi cho đến hơn 24 tiếng sau động đất mới chịu làm, khiến cho quân đội không thể ra tay kịp thời để ngăn chận các vụ hôi đồ, và chuyên chở các vật dụng cần thiết đến vùng thiên tai sớm hơn. Dầu sao Chile không bị thiệt hại nặng như Haiti trong vụ động đất vào sáu tuần lễ trước là nhờ kinh nghiệm trước đây. Từ sau vụ động đất năm 1960, Chile bắt buộc hệ thống xây cất của nước họ phải theo một tiêu chuẩn an toàn. Trong lúc cường độ của vụ động đất tại Haiti thấp hơn, là 7.0 so với 8.8 của Chile, nhưng sự thiệt hại đã cao hơn gấp bội, hầu như toàn bộ kiến trúc vùng thủ đô Port au-Prince bị sập với một thiệt hại nhân mạng lên đến 250 ngàn thì tại Chile, số nhà cửa, building, dinh thự bị đổ ít hơn nhiều, và đặc biệt sự cách biệt về tổn thất nhân mạng rất là đáng kể, khoảng 800 người mà thôi. Lý do là sự khác biệt lớn lao về tiêu chuẩn xây cất vậy.

        Mỗi lần xảy ra động đất như thế thì dân chúng lại được biết thêm tin tức bi-quan. Theo các nhà khoa học thuộc Cơ-Quan Quản Trị Hàng Không và Không Gian Hoa Kỳ thì vụ động đất Chile làm lệch trục quay của Địa Cầu mất ba inches. Ngoài ra, nó còn rút ngắn tuổi thọ của Trái Đất. Quả Đất xoay đúng một vòng mất 86.400 giây, tức là 24 giờ. Vụ đông đất này làm một ngày ngắn đi mất 1.26 microsecond. Một microsecond là một phần triệu của một giây. Sự thay đổi này trở thành vĩnh viễn, không lùi lại như trước được. Nghe thì chẳng thấy thấm tháp vào đâu, nhưng cứ cộng hết các vụ động đất trên thế giới vào rồi tính theo chiều dài năm tháng thì một người hoàn toàn khoẻ mạnh có cơ hội về với Trời, Phật, Ông Bà và thế giới bên kia cũng sớm hơn lắm vậy.

        Trong vòng vài năm nay, kiểm điểm tình hình thế giới, có thể nói tin buồn nhiều hơn tin vui. Nói đúng ra, hầu như chẳng có một tin mừng nào cả, chỉ toàn là tin xui. Kinh tế suy thoái, mất việc hàng loạt, chiến tranh, đeo bom tự sát chết người, thi nhau thử võ khí nguyên tử, bắn thử phi đạn, đe dọa giết lẫn nhau, sản-xuất thực phẩm chứa chất độc, đồ chơi có chất chì, thủy ngân do con người thi đua tạo ra, ô nhiễm, hâm nóng địa cầu. Cộng thêm thiên tai, lũ lụt, hạn hán, mưa bão, động đất, sóng thần do thiên nhiên góp phần. Chưa kể các loại bệnh hoạn phát sinh, cúm gà, cúm chim, cúm heo, bò điên, các bất trắc hàng ngày do sự bất cẩn của chính mình hay của người gây ra. Trộm nghĩ, chỉ cần một số các tế bào trong cơ thể bỗng nhiên phát tác là ung thư xuất hiện. Một bộ phận nào đó trong cơ thể con người, óc, tim, gan, phổi, thận, bao tử, lá lách bị lệch lạc, mất thăng bằng, phát chứng dẫn đến tử vong. Rồi nào là huyết áp, mỡ cholesterol...mà có vấn đề thì con người cũng đi đến cái chết dễ như không. Sống một lèo đến 60 mà người nào thoát được cái vòng cương tỏa của một trong những cái rắc rối trên đây phải được xem là có hạnh phúc. Họ cần phải biết trân trọng cái hạnh phúc.

        "Cái sự biết ơn là chìa khóa cho một cuộc sống hạnh phúc mà chúng ta đang nắm trong tay, bởi vì nếu chúng ta không biết biết-ơn, thì bất kể là ta có nhiều đến cỡ nào chúng ta cũng chẳng có hạnh-phúc - - bởi vì chúng ta luôn luôn muốn có các thứ khác nữa, hoặc chúng ta muốn có nhiều hơn nữa." - David Steindl-Rast (Greatfulness is the key to a happy life that we hold in our hands, because if we are not grateful, then no matter how much we have we will not be happy - - because we will always want to have something else or something more)

        Trên đời sự mâu thuẫn có mặt thường xuyên, giúp cho những người đầu óc đi vắng trở về với những giá trị thực tại của đời sống. Không có mưa bão, tuyết đổ người ta không biết được cái giá trị của những ngày nắng đẹp. Không có bệnh hoạn, khổ đau, người ta không nhận ra giá trị tuyệt vời của sức khỏe và lành lặn. Cho nên: "Ngay cả một cuộc sống hạnh phúc không thể có được nếu không có sự tăm tối làm thước đo, và cái chữ hanh-phúc sẽ mất đi ý nghĩa nếu nó không được cân bằng với sầu khổ. Thật là tốt hơn nhiều nếu ta chấp-nhận và nương theo sự việc xảy ra với lòng kiên nhẫn và bình thản." - Carl Jung. (Even a happy life cannot be without a measure of darkness, and the word happy would lose its meaning if it were not balanced by sadness. It is far better take things as they come along with patience and equanimity)

        "Chẳng có hạnh phúc mà cũng chẳng có khổ đau trên cõi đời; chỉ có sự so sánh của một tình trạng này với một tình trạng khác mà thôi, không hơn không kém. Người nào mà chính họ cảm thấy sầu khổ cùng cực thì cũng chính là người trải nghiệm được hạnh phúc tột cùng nhất. Chúng ta phải cảm nhận được thế nào là cái chết thì chúng ta mới biết trân trọng cái thú vị của cuộc sống."

        (There is neither happiness nor misery in the world; there is only the comparison of one state to another, nothing more. He who has felt the deepest grief is best able to experience supreme happiness. We must have felt what it is to die, that we may appreciate the enjoyment of life) - Alexandre Dumas

        Thiên tai nói chung không tốt nhưng nhìn ở một mặt nào đó ngẫm ra cũng có cái hay cho người sống, chính vì thế mà có tác gỉả nói rằng, sau mỗi thiên tai, người ta lại có cảm giác là vừa mớì được sống lại, "Only after disaster can we be resurrected." - Chuck Palahniuk

        Ý nghĩa trên không khác câu cách ngôn Ả Rập cho lắm:"He who sees calamity of other people finds his own calamity light."

        Người nào mà chính họ nhìn thấy thảm họa của người khác thì cũng chính họ tìm ra được ánh sáng thảm họa của chính họ.

        Thấy cái hoạ của người khác để có cơ hội nhìn lại chính bản thân mình, thông cảm với nỗi đau của tha nhân và sẵn sàng chia sẻ cái sự đau khổ của người khác và xông vào giúp đỡ họ thì cái thấy đó cũng có sự bổ ích vậy.

        Trong cùng một ý nghĩa đó, Đức Phật đã diễn tả:"Cả hàng ngàn ngọn nến có thể được thắp sáng từ một ngọn nến duy nhất, và cái ánh sáng của ngọn nến ấy sẽ không bị tàn lụi. Hạnh phúc không bao giờ suy giảm nhờ được chia sẻ." (Thousands of candles can be lighted from a single candle, and the life of the candle will not be shortened. Happiness never decreases by being shared) - Buddha

           Nguyễn văn Huy