|
Trong vài ngày nay bạn bè tới tấp chia sẻ
với tôi ba bài viết nói về các đặc tính của
người Việt:
1/- Người Việt kỳ thị người Việt
của Khánh Hưng.
2/- Người khôn ngoan của Phạm
Xuân Phụng.
3/- Chuyện người Việt đẹp mặt và ấm
thân của Lữ Giang.
Nói chung các bài viết này đều đề cập đến
các tính xấu của người Việt. Trước đây, tôi
cũng đã từng có dịp đọc các bài viết của các
tác giả khác.
Cảm giác đầu tiên của tôi khi đọc qua
các bài ấy là sự nhột nhạt. Vì các tác giả
nói về các đặc tính chẳng mấy hay ho của
người Việt mà tôi lại là một người Việt Nam
chính cống, một thành phần của một nhóm
người được đề cập đến, cho nên tôi mới nhân
cơ hội này rà xét lại chính mình. Nếu tôi
giống như sự mô tả của các tác giả trên thì
tôi sẽ âm thầm sửa đổi bản thân. Nói nào
ngay tôi không giống nhiều thì cũng giống ít
chứ chẳng tài nào thoát được. Cứ nhìn nhận
mình có các khuyết điểm ấy đi rồi từ từ điều
chỉnh. Có khuyết điểm cũng là may mắn vì nhờ
thế mà mình mới cần phải tu sửa để trở nên
một con người tốt hơn và theo thời gian hy
vọng sẽ trở thành người hoàn hảo. Nghe kể
các vị tiên thánh trên cõi trời chỉ lo ham
chơi, lơ là không chịu thực tập tốt mà bị
đọa xuống cái cõi Ta bà của chúng ta đây.
Tiên thánh với công phu tu hành mà còn như
thế thì trách gì phàm nhân, Nay tiên thánh
sống chung quanh ta thiếu gì, chỉ vì với con
mắt trần tục đầy tham ái cho nên ta không
nhận ra họ mà thôi. Nhận chân ra khuyết điểm
là ta đã đi được một nửa đường trong việc
cải thiện cá nhân, phần còn lại là hành động
để tiến đến mục tiêu. Người Tây phương chẳng
nói "practice makes perfect" là gì!
Đã là con người thì ai cũng có những
thói hư tật xấu. Khổ một cái là thói hư khó
bỏ, tật xấu khó chừa. Người Tây phương cũng
biết thế qua câu nói "Old habits die hard".
Đây là một phần trong quan niệm giá trị xã
hội. Mà đã nói đến giá trị xã hội ta phải để
ý đến yếu tố không gian và thời gian. Ở một
xã hội nào đó vào một lúc nào đó, công chúng
xem một hành vi nào đó là bình thường. Cũng
hành vi ấy nếu hành xử tại một đất nước khác
trong một thời điểm khác thì nó lại được xem
là bán khai, chậm tiến, kém văn minh và có
khi lại dã man nữa. Thí dụ tôi xem thể thao
là một hoạt động lành mạnh cho thân thể cần
được khuyến khích và tiếp tục. Ấy nhưng thể
thao theo kiểu Football của người Mỹ mà kết
quả là làm cho bao nhiêu thanh niên bị nứt
sọ, bại liệt thì tôi lại không xem là thể
thao thuần túy lành mạnh nữa. Càng ngày bộ
môn thể thao này càng nhuốm màu sắc thương
mại. Giống như thế dân chúng các nước có thể
đi đến bạo động và dùng võ lực để vây đánh
đội đá banh của đối phương, có khi đánh chết
cả cầu thủ đội nhà nếu phe nhà bị thua. Tệ
hơn nữa là các vụ đánh bốc (boxing). Hai
thanh niên thượng đài đánh nhau đến phun máu
mồm máu mũi, gẫy cả răng, mặt mũi bầm tím,
có khi nặng quá dẫn đến thương vong cho một
bên, gây buồn thảm cho gia đình và người
thân. Như thế người hâm mộ nào có khác chi
kẻ giết người dù là gián tiếp. Thể thao kiểu
đó theo tôi chẳng hay ho gì. Thế thì tại sao
người ta không dẹp quách nó đi cho rồi. Là
tại vì làm như thế là vi phạm tự do cá nhân,
của không những cầu thủ mà gồm luôn người ái
mộ. Người ta làm thế chẳng qua chỉ vì thực
chất của loại hoạt động này là "business"
ngụy trang dưới hình thức "sport". Ai cũng
biết sự thật của vấn đề và hậu quả tai hại
của nó nhưng nó vẫn tiếp tục. Căn bản của
vấn đề là từ cái tâm mà ra. Thế thì đây là
tâm tốt hay tâm xấu hay tâm văn minh?
Ở các nước có tiếng là văn minh, mỗi
lần xảy ra một biến cố dân chúng ùn ùn kéo
nhau đi hôi của các cửa tiệm. Tân tiến sao
lại làm như thế. Rồi biến cố động đất sóng
thần xảy ra ở Nhật Bản, người ta không tiếc
lời ca ngợi khâm phục tinh thần trách nhiệm
và kỷ luật cao độ của dân chúng Nhật và khen
ngợi nước Nhật không tiếc lời. Sự kiện này
đúng, thế nhưng ta cũng không nên làm quá,
nói mãi. Nói đi thì phải nói lại, trong lịch
sử thế giới, dân tộc Phù tang là một dân tộc
đã từng là dã man nhất thế giới đối với các
dân tộc khác chứ văn minh nỗi gì. Cứ hỏi dân
Triều tiên, Trung quốc, Phi và Việt Nam sẽ
rõ ngay thôi. Nói như thế để chúng ta có một
cái nhìn trọn vẹn và nhận rằng có lúc này
lúc khác.
Nếu soi rọi kỹ, xã hội nào cũng vậy,
chứ không cứ gì Việt Nam, đều có những thói
xấu, kể ra cả ngày không hết. Có một điểu là
khi đọc qua ba bài viết của ba tác giả nói
trên tôi thấy họ khách quan ghi nhận các
thói hư tật xấu của một dân tộc và cho vài
lời nhận xét và phê bình về dân tộc ấy, cứ
như thể họ là người ngoại quốc, chẳng có rây
mơ rễ má với thành phần mà họ đang bàn. Họ
chẳng có đóng góp ý kiến xây dựng nhằm giảm
thiểu các thói hư tật xấu hoặc triệt tiêu nó
giúp xã hội thăng tiến và hoàn hảo. Qua các
hình ảnh mà họ trưng dẫn, tôi thấy có lúc họ
ca tụng quá đáng một dân tộc khác và không
muốn gần gũi dân tộc cũ của mình. Và rồi tôi
so sánh hai thành phần, một bên là các tác
giả hoàn hảo hoàn toàn, còn bên kia là đa số
quần chúng, càng soi ra càng thấy lộ ra
khuyết điểm. Tác giả các bài viết gồm toàn
các vị trí thức, trong khi đa số dân chúng
lại thuộc lớp bình dân chẳng phân biệt tốt
xấu, hay dở. Người học thấp nói chuyện trình
độ cao quả là khó khăn, thế thì các vị trí
thức sao không chịu hạ trình độ của mình
xuống thấp rồi nói cho dân chúng nghe để hai
bên có sự cảm thông, thì rồi họ sẽ sẵn sàng
sửa chữa. Việc khó khăn như thế đòi hỏi phải
có thời gian, từ từ mà thực hiện, có lo gì!
Có những thói quen theo thời gian đã trở nên
không còn hợp thời hợp cảnh nữa tác giả cứ
việc nhẹ nhàng nhắc nhở người ta sửa chữa,
đâu cần nói nặng đến thế. Trừ phi họ theo
sách lược thuốc đắng dã tật, lời thật mất
lòng?
Đến đây tôi thấy nhà cầm quyền, giáo
dục, tự ái dân tộc, tự ái cá nhân, nhận thức
sự thật v.v...đóng một vai trò quan trọng
trong việc làm thay đổi thói quen của một
dân tộc. Các nhà lãnh đạo đất nước hay cộng
đồng hãy làm gương trước, cùng với các nhà
giáo dục và mỗi cá nhân ý thức được vai trò
của mình trong cuộc cách mạng xóa nhòa thói
hư tật xấu và hành động thích ứng thì rồi
một ngày nào cũng sẽ thành công thôi. Nước
khác làm được thì ta cũng làm được thôi.
Tôi nhớ vào một buổi lễ Phật Đản, vị
Hòa Thượng trụ trì tại một ngôi chùa trong
vùng tôi cư ngụ có đăng đàn thuyết pháp. Hôm
ấy trong phần thuyết giảng, ngài có nói rằng
vào kiếp sau, sau khi được tái sinh và nếu
được chọn, ngài sẽ không muốn được sinh ra
trong một gia đình quyền thế hay giàu sang
phú quý tại Hoa Kỳ. Ngược lại ngài muốn được
làm một nhà lãnh đạo chính trị Trung quốc.
Nghe thế tôi rất ngạc nhiên. Nhưng ngài giải
thích tiếp. Đó chẳng phải là vì quyền lợi
chính trị hay cá nhân. Nước Việt Nam chúng
ta là một nước nhỏ nằm cạnh nước Tàu quá to.
Ảnh hưởng văn hóa của Tàu đối với Việt Nam
vì thế không tránh khỏi. Mà Trung quốc bao
gồm đầy rẫy hủ tục. Có những tục lệ xấu
thuộc loại mê tín dị đoan mà nhiều người
hiểu lầm là thuộc về Phật giáo khiến cho đạo
Phật bị mang tiếng rất nhiều. Ngồi ở cương
vị của nhà lãnh đạo của một nước đông dân
nhất thế giới ngài mới có cái khả năng xóa
bỏ hết các hủ tục, mê tín dị đoan, làm sạch
sẽ xã hội và nhờ thế mới chấn chỉnh được
thói quen của cả một khối lớn phật tử trong
vùng. Hóa ra Hòa thượng có tham vọng phục vụ
đạo pháp ở một phạm vi rộng lớn và cao cả
quá.
Tinh thần tự giác, tự trọng và phục
thiện của mỗi cá nhân quan trọng trong việc
cải tiến cá nhân và từ đó dẫn đến cải tiến
tác phong xã hội.
Cuối cùng, nếu thường xuyên nghiền
ngẫm và áp dụng được lời khuyên của Đức Đạt
lai Lạt ma dưới đây thì lo gì ngày mai trời
lại không sáng.
"Hãy suy tư cẩn thận vì Tư tưởng sẽ
biến thành Lời nói,
Hãy ăn nói cẩn thận vì Lời nói sẽ biến
thành Hành động,
Hãy hành xử cẩn thận vì Hành động sẽ
biến thành Thói quen,
Hãy chú trọng Thói quen vì chúng hình
thành Nhân cách,
Hãy chú trọng Nhân cách vì nó hình thành
Số mệnh,
Và Số mệnh của anh sẽ là Cuộc đời của
anh." - Dalai Lama
"Bạn không thể hy vọng xây dựng một thế giới
tốt lành hơn mà không cải thiện các cá nhân.
Để đạt được mục đích ấy mỗi người chúng ta
phải tự lo cải thiện cá nhân mình, và đồng
thời cùng chia sẻ trách nhiệm chung với tất
cả nhân loại." - Marie Curie.
(You cannot hope to build a better world
without improving the individuals. To that
end each of us must work for his own
improvement, and at the same time share a
general responsibility for all humanity.)
"Tôi chắc người nào đọc (Đắc Nhân Tâm)
cũng thấy tính tình của mình thay đổi được
ít nhiều, nhưng theo đúng được hết các qui
tắc của Dale Carnegie thì hiếm lắm. Đọc qua
tưởng là dễ mà áp dụng mới thấy khó. Chỉ tại
cái bản ngã của con người." - Nguyễn Hiến Lê
Chê gì thì chê, nhưng xa Việt Nam, xa
Little Saigon, xa chợ búa Việt Nam, xa tiệm
ăn Việt Nam, xa người Việt Nam ta vẫn thấy
nhớ làm sao ấy. Ở hết đời tại Hoa Kỳ, tôi
cũng chẳng thể nào trở thành người Mỹ thiệt
thọ được. Hỡi những "người Việt xấu xí" của
tôi ơi, quý vị vui lòng điều chỉnh sinh hoạt
hằng ngày cho tốt hơn để tất cả chúng ta sẽ
trở nên đáng yêu hơn.
Nguyễn Văn Huy
3 /22/2012
 |
