Vận Xui

        Vào năm 2008, công ty Toyota đã có số xe hơi được bán ra trên toàn thế giới vượt hẳn công ty GM của Hoa Kỳ để trở thành công ty xe hơi số một của thế giới. Một đoạn đường dài kể từ khi chiếc xe hơi của hãng này mang tên là Toyopet Crown được xuất cảng sang Mỹ lần đầu vào năm 1958. Sau đó Toyota xuất cảng thêm Corolla vào năm 1969. Đây là một loại xe hơi nhỏ, tốn ít xăng và có tiếng bền bỉ được giới tiêu thụ Hoa Kỳ rất thích. Trên đà thành công, hãng xe Nhật Bổn này bèn mở cơ xưởng sản-xuất loại xe Camry tại Hoa Kỳ, trong các tiểu bang Indiana, Kentucky, Alabama và Mississippi. Riêng tiểu bang Texas chỉ chế tạo xe truck Tundra. Chiếc xe Camry đầu tiên được sản xuất tại Kentucky vào năm 1988. Camry có kích thước bậc trung, trở thành loại xe bán chạy nhất hiện nay, hơn cả Corolla. Số lượng xe Toyota bán ra hàng năm tại thị trường Mỹ lên đến gần hai triệu chiếc. Đây cũng là hãng xe chế tạo ra xe hiệu Lexus mắc tiền hơn.

        Chưa mừng rỡ được bao lâu, vận xui bắt đầu xuất hiện. Vào tháng Tám năm 2009, một cảnh sát viên xa lộ tiểu bang lái một chiếc Lexus chở theo ba người nhà đã bị tử nạn trên một xa lộ gần vùng San Diego. Trong lúc xe đang chạy, tốc độ bỗng vọt lên quá 100 dặm một giờ và cảnh sát viên này đã không có cách nào kềm hãm xe lại được. Nguyên nhân của tai nạn được ghi nhận là do tấm thảm dưới chân người lái xe bị kẹt vào dưới bàn đạp ga. Chuyện tương tự xảy ra liên tiếp cho nhiều loại xe Toyota sau đó lại không phải là tấm thảm xe mà lại là chân ga; không trở về vị trí cũ khiến tốc độ không giảm và vì thế gây ra tai nạn. Hãng xe Toyota đã cho lệnh tạm thời ngưng bán một số kiểu xe và đồng thời ra lệnh thu hồi các kiểu này, kêu gọi người tiêu thụ đem xe trở lại các dealer để xửa chữa bàn đạp ga. Các kiểu xe nằm trong danh sách triệu hồi gồm có Corolla, Camry, Avalon, Rav-4, Highlander, Sequoia và Tundra. Chuyện chưa xong thì nay công ty Toyota phát hiện loại xe Prius Hybrid 2010 có trục trặc về thắng chân. Mới nhất, có tin xe Corolla có thể có trục trặc về bẻ lái. Tổng số xe được hãng ra lệnh thu hồi trên toàn thế giới lên đến 8 triệu rưỡi chiếc trong vòng bốn tháng vừa qua. Hãng xe Toyota cho gắn một miếng sắt nhỏ có kích thước bằng một con tem vào bộ phận chân ga cho những xe có trục trặc về bàn đạp ga. Đối với loại xe Prius Hybrid gặp trở ngại về bàn đạp thắng, hãng cho thay thế nhu liệu thắng. Theo tài liệu được báo chí đăng tải, vào năm ngoái có khoảng 130 lời than phiền về các xe do hãng Toyota chế tạo. Chính phủ sẽ cho mở cuộc điều tra xem có bao nhiêu người đã thiệt mạng liên quan đến các trục trặc kỹ-thuật kể trên.

        Bộ Vận Tải Hoa Kỳ vừa ra lệnh cho hãng Toyota phải cung cấp trong vòng 30 đến 60 ngày tất cả những tài liệu liên hệ cho việc điều tra. Công ty Toyota cho biết họ sẽ hợp tác với chính phủ Hoa Kỳ. Trên nguyên tắc, một khi công ty khám phá ra một trục trặc, họ có bổn phận phải báo cáo với chính quyền trong thời hạn năm ngày và xúc tiến thủ tục thu hồi xe. Cơ quan An Toàn Xa Lộ Quốc Gia sẽ điều tra xem công ty Toyota đã biết về những trục trặc này từ lúc nào; từ trước, trong thời gian chế tạo xe, từ những cuộc thử nghiệm hay là từ báo cáo của người tiêu thụ. Sự việc này có thể ảnh hưởng sang lãnh vực chính trị nữa nếu không được khéo léo giải quyết.

        Vì sự nghiêm trọng của vấn đề, Bộ Trưởng Vận Tải Hoa Kỳ đã trực tiếp can thiệp với giới lãnh đạo của Toyota tại Nhật Bổn yêu cầu ra lệnh thu hồi các xe có trục trặc ngay dù rằng việc này đưa đến hậu quả là công ty Toyota bị lỗ lã lên đến nhiều tỉ bạc. Thêm vào đó, ông Bộ Trưởng Ray LaHood còn khuyên dân chúng Mỹ không nên lái các loại xe này và chỉ nên đậu nó ở nhà.

Akio Toyoda

        Một số các nhà lập pháp liên bang Hoa Kỳ lại muốn mời ông Chủ Tịch Akio Toyoda sang điều trần tại Quốc Hội Hoa Kỳ về các vấn đề an toàn vào tuần tới. Ông Akio Toyoda là cháu nội của nhà sáng lập ra hãng xe Toyota. Đại diện công ty nói rằng có thể ông Chủ Tịch sẽ không qua Hoa Kỳ tham dự cuộc điều trần tại hai ủy ban quốc hội mà sẽ phái đại diện của ông tại vùng Bắc Mỹ là ông Yoshimi Inaba đi thay thế. Ông sếp lớn nhất của hãng dự định viếng thăm Hoa Kỳ vào tháng Ba tới. Các giới chức cao cấp của chính quyền Nhật và các nhà khoa bảng trong lãnh vực bang giao quốc tế và chính trị học thuộc một số các đại học Nhật Bản đã đặc biệt tỏ ra quan tâm về vấn đề này. Nói chung, họ tán thành việc ông Akio Toyoda qua Mỹ để trả lời cho Quốc Hội và dư luận Hoa Kỳ về các thắc mắc liên quan đến vấn đề an toàn của xe Toyota, chứ không là lại ảnh hưởng đến sự giao hảo của hai nước và trở thành một nhức nhối về chính trị. Ngoại Trưởng Nhật Bản, Katsuya Okada, tiết lộ là ông lo lắm, vì đây không phải là vấn đề của riêng một công ty nhưng là vấn đề ngoại giao, nhất là vào cái lúc mà công ty xe hơi lớn của Hoa Kỳ là GM vừa nộp đơn khai phá sản với mục đích tái tổ chức. Bộ Trưởng Kinh tế và Thương mại Nhật Bản Masayuki Naoshima nói rằng Hoa Kỳ là thị trường tiêu thụ lớn nhất của Nhật cho nên ông khuyến khích người đầu não của công ty cần phải đi để cung cấp những lời giải thích thỏa đáng. Có giáo sư đại học nói rằng, khi cuộc điều trần đi lệch hướng thì hậu quả sẽ lan rộng sang các lãnh vực khác dễ dàng, rằng giới chức thẩm quyền tối hậu của công ty cần phải có mặt và giải thích tình trạng và cho biết những gì hãng xe đang làm để giải quyết vấn đề này. Dư luận quần chúng Nhật Bản rất nhạy cảm với sự việc này. Dẫu sao Toyota cũng là một công ty lớn của Nhật, nó tượng trưng cho các công ty Nhật Bản cho nên người Nhật với kinh nghiệm vế cách thức đối xử của các Dân Biểu Hoa Kỳ với các Tổng Giám Đốc của ba công ty xe hơi Hoa Kỳ trước đây và nay thấy rằng Chủ Tịch Toyoda cũng bị đối xử giống như thế thì quả là một sự nghiệt ngã thái quá vậy. Không những thế người Nhật lại còn tỏ ra nghi ngờ về cái sự việc trở nên trầm trọng như thế phải chăng là do Toyota vào thời điểm này đã chiếm mất chỗ của hãng GM trên thị trường quốc tế ?

        Chính phủ Hoa Kỳ đã không bàn nhiều về vấn đề này vì tình hình tế nhị hiện nay. Trong lúc dân chúng miền nam Okinawa biểu tình phản đối sự hiện diện của căn cứ Thủy Quân Lục Chiến của Hoa Kỳ tại đây thì nội các bảo thủ thân Mỹ đã bị thay thế vào năm ngoái bới một chính quyền mới kém mặn mà với Mỹ được cầm đầu bởi Thủ Tướng Yukio Hatoyama. Ông này đã ra lệnh cho dời phi trường Thủy Quân Lục Chiến Futenma của Mỹ lên phía bắc Okinawa và tái tổ chức lại lực lượng 47 ngàn binh sĩ Hoa Kỳ tại Nhật theo thỏa hiệp an ninh hai nước nhưng tạm thời phải hoãn lại vì sự gặp phải sự chống đối của dân chúng địa phương và quan tâm môi trường. Dầu sao thì các nhà lãnh đạo hai nước đều nhìn nhận tầm quan trọng của an ninh hỗ tương và không muốn thấy có một sự xáo trộn nào về an ninh xảy ra.

        Ngày hôm qua, Toyota vừa biểu lộ sự hợp tác với chính phủ Hoa Kỳ. Chủ Tịch Akio Toyoda sẽ chính thức có mặt để trả lời trước hai ủy ban Quốc Hội Hoa Kỳ, Giám Sát và Năng Lượng & Thương Mại, (Oversight Committee và Energy & Commerce Committee) vào Thứ Tư tuần tới. Công ty Toyota sẽ tự nguyện cung cấp chi tiết các trục trặc dù không được xếp vào loại trầm trọng, vượt quá giới hạn đòi hỏi bởi nhà chức trách, để tái tạo niềm tin. Dẫu sao theo lời một giáo sư môn chính trị học tại Đông Kinh, các sự việc xảy ra gần đây đã tạo ra sự nghi ngờ về những che đậy khuất tất vì thế tất cả cần được làm sáng tỏ.

Kichiro Toyoda (Toyota's Founder)

        Nhật Bản xưa nay có tiếng về tinh thần tự giác và trách nhiệm cao độ. Chính các yếu tố này đã góp phần vào sự kính trọng của thế giới đối với Nhật Bản và giúp cho nước Nhật và các công ty Nhật phát triển và tiến bộ vượt bực như ngày nay. Sản phẩm chế tạo tại Nhật nổi tiếng về phẩm chất bền và tốt. Thế nhưng ở đời chẳng có cái gì trường tồn. Có đi lên thì phải có đi xuống. Cứ nhìn vào Hoa Kỳ, một nước kỹ nghệ dẫn đầu thế giới, từng nổi tiếng và tự hào về kỹ nghệ xe hơi, ấy thế mà vì phát triển quá nhiều, bành trướng quá lớn mà công ty GM lỗ lã hàng bao nhiêu tỉ bạc, đứng không muốn vững, nếu không có chính phủ Hoa Kỷ nhảy vô cứu thì có lẽ sẽ biến mất tên trên thị trường. Tự hào về một nền kinh tế thị trường tuyệt đối, ấy thế mà cổ phần của GM có đến hơn 60 phần trăm do chính phủ Mỹ nắm, cho nên nói không sai là ông Barack Obama chẳng khác nào chính là CEO của GM. Rồi đến công ty AIG của Hoa Kỳ với tham vọng bành trướng tràn đầy đã suýt nữa tiêu vong nếu chính phủ Hoa Kỳ không chi ra đến cả trăm tỉ để cứu nguy. Toyota cũng không đi ra ngoài ngoại lệ này. Điểm khác nhau ở đây là sự phát triển vượt bực của Toyota là kết quả của sự ưa thích của giới tiêu thụ đối với sản phẩm do hãng này chế tạo. Để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ hãng đã phải gia tăng số lượng sản-xuất. Để giải quyết vấn đề chuyển vận và góp phần phát triển kinh tế địa phương Toyota đã đầu tư và thiết lập các nhà máy sản xuất xe tại Hoa Kỳ. Ôm nhiều quá thì kham không nổi, làm không xuể, đưa đến lỗi lầm. Chính trị hay thương mại đều giống nhau cả. Từ đó phẩm chất của sản phẩm bị ảnh hưởng đi đến cái kết quả của ngày hôm nay. Mới vọt lên hàng số một không lâu, có uy tín, được sự tin cậy của nhiều người, thế mà bỗng chốc niềm tin bị lung lay tận gốc rễ, không biết đến bao giờ mới khôi phục lại được, và dám có thể còn xuống dốc không phanh giống cái xe do chính hãng mình chế tạo không chừng ! Hóa ra, con người không tài nào tính trước và đoán trước được mọi chuyện, nhất là vận xui.

        Có một vài cá nhân Mỹ và Việt nghĩ khác nhiều người, lý luận rằng sự trục trặc kỹ thuật của xe cộ lần này không phải từ chính cái bàn đạp ga, lý do cơ học, mà có thể là bắt nguồn từ nhu liệu, lý do điện toán, vì sự ứng dụng phổ cập của nhu liệu điện toán trên hầu như tất cả các loại xe của thời đại ngày nay, khác hẳn ngày xưa. Một nhận xét can đảm hiếm thấy.

        "To go against the dominant thinking of your friends, of most of the people you see every day, is perhaps the most difficult act of heroism you can have." - Theodore H. White

        Đi ngược lại lối suy nghĩ của phần lớn bạn bè, của hầu hết những người bạn gặp hàng ngày, có lẽ là một hành động can đảm khó khăn nhất bạn có thể có.

        "If you make people think they're thinking, they'll love you. If you really make them think, they'll hate you." - Don Marquis

        Nếu bạn làm cho người ta nghĩ là họ đang nghĩ, họ sẽ yêu thương bạn. Còn nếu bạn thực sự làm cho họ phải suy nghĩ, họ sẽ ghét bạn.

        "Management is doing thing right: leadership is doing the right thing." Peter F. Drucker

        Quản trị là làm việc đúng đắn; lãnh đạo là làm đúng việc.

        Hy vọng ông Chủ Tịch Akio Toyoda làm đúng việc vào tuần tới để khôi phục niềm tin mọi giới và cứu nguy được công ty Toyota trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn hiện nay.

        Nguyễn văn Huy